VIS Rating: kỳ vọng tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng sẽ giảm xuống mức 2 –2,1% trong năm 2026

Nợ xấu giảm nhờ bất động sản phục hồi và xử lý nợ cuối năm

Theo VIS Rating, các ngân hàng thương mại Việt Nam ghi nhận kết quả kinh doanh trái chiều trong năm 2025. Chất lượng tài sản của một số ngân hàng quốc doanh và ngân hàng tư nhân quy mô lớn cải thiện giúp tỷ lệ nợ xấu toàn ngành giảm 20 điểm cơ bản xuống 2,1%, trong bối cảnh thị trường bất động sản phục hồi và các ngân hàng thực hiện xóa nợ cuối năm. Trong khi đó, phần lớn các ngân hàng quy mô vừa không đạt mục tiêu lợi nhuận cả năm do biên lãi ròng (NIM) thu hẹp bởi chi phí huy động gia tăng, lãi suất cho vay thấp hơn.

Áp lực thanh khoản cũng gia tăng tại các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ, do tăng sự phụ thuộc vào nguồn vốn liên ngân hàng ngắn hạn, sụt giảm tiền gửi không kỳ hạn (CASA), trong khi tăng trưởng cho vay vượt tăng trưởng tiền gửi – buộc các ngân hàng phải tăng lãi suất tiền gửi để đảm bảo nguồn vốn huy động.

Trong năm 2026, chất lượng tài sản và lợi nhuận của các ngân hàng được dự báo sẽ tiếp tục phân hóa, với các ngân hàng lớn duy trì sự ổn định nhờ môi trường kinh doanh trong nước ổn định và sự hỗ trợ liên tục về mặt chính sách.

Thị trường bất động sản hồi phục cùng việc xóa nợ giúp giảm nợ xấu cho vay mua nhà. Cụ thể, tỷ lệ nợ xấu toàn ngành giảm từ 2,3% năm 2024 xuống 2,1% năm 2025, chủ yếu nhờ sự cải thiện tại ngân hàng quốc doanh và một số ngân hàng lớn.

Nợ xấu các ngân hàng này giảm nhờ tỷ lệ chậm trả các khoản vay mua nhà cải thiện (ACB, TCB, VPB), giảm nợ xấu trong lĩnh vực năng lượng tái tạo (MBB) và sự cải thiện về khả năng trả nợ của khách hàng doanh nghiệp (CTG).

Một số ngân hàng quy mô vừa và nhỏ có danh mục cho vay mua nhà mang tính đầu cơ đã xử lý chất lượng tài sản thông qua hoạt động xóa nợ (VIB, OCB (A+, Ổn định), TPB (AA- , Ổn định), ABB (A- , Ổn định)).

Ngược lại, áp lực suy giảm chất lượng tài sản vẫn ở mức cao đối với các ngân hàng có dư nợ liên quan đến doanh nghiệp xuất khẩu (EIB, MSB, STB).

NIM thu hẹp, nhiều ngân hàng không đạt mục tiêu lợi nhuận

Trong năm 2026, VIS Rating kỳ vọng tỷ lệ nợ xấu của các ngân hàng sẽ giảm thêm khoảng 10 điểm cơ bản, xuống mức 2 –2,1%, nhờ môi trường kinh doanh trong nước ổn định, chính sách hỗ trợ duy trì và việc kiểm soát chặt chẽ cho vay bất động sản rủi ro cao. Phần lớn các ngân hàng quy mô vừa không đạt kế hoạch lợi nhuận cả năm do NIM thu hẹp.

ROAA toàn ngành đi ngang ở mức 1,5% trong năm 2025, nhờ chi phí tín dụng giảm và tăng lợi nhuận từ thu hồi nợ xấu tại một số ngân hàng lớn, giúp bù đắp cho sự suy giảm biên lãi ròng. Tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống tăng tốc lên mức 19% năm 2025 - mức cao nhất trong 5 năm qua, chủ yếu nhờ tăng trưởng cho vay doanh nghiệp bất động sản, cho vay mua nhà và lĩnh vực sản xuất.

NIM toàn ngành giảm khoảng 30 điểm cơ bản xuống còn 3,1% trong năm 2025, đặc biệt tại các ngân hàng quy mô vừa và một số ngân hàng nhỏ do chi phí huy động tăng. ROAA của các ngân hàng này còn phải chịu áp lực tăng chi phí tín dụng (EIB, NAB) và xu hướng chuyển dịch sang cho vay khách hàng doanh nghiệp với lãi suất thấp hơn (VIB).

Tăng trưởng lợi nhuận tại các ngân hàng lớn có sự phân hóa: Một số hưởng lợi từ việc giảm chi phí tín dụng và tăng lợi nhuận thu hồi nợ xấu (CTG, VPB), tăng thu nhập từ công ty chứng khoán (VPB, HDB), thu phí dịch vụ thanh toán (HDB); Ngược lại một vài ngân hàng phải đối mặt với việc tăng chi phí tín dụng (ACB, STB).

Trong năm 2026, dự báo ROAA toàn ngành sẽ đi ngang ở mức 1,5%, trong bối cảnh NIM ổn định và chi phí tín dụng giảm. Triển vọng này được hỗ trợ bởi lợi suất cho vay cải thiện nhờ tăng trưởng tín dụng dài hạn, giúp dần bù đắp phần chi phí huy động gia tăng. Vốn quy mô vốn toàn ngành vẫn ở mức yếu, do trả cổ tức tiền mặt cao và tăng trưởng tín dụng nhanh.

Tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản của toàn ngành trong năm 2025 giảm 25 điểm cơ bản so với cùng kỳ năm trước, do chi trả cổ tức tiền mặt (TCB, TPB (AA-, Ổn định), LPB (A+, Ổn định), VIB) và tài sản có rủi ro tăng nhanh (VPB, MBB).

Ngược lại, việc tăng vốn mới giúp cải thiện đáng kể bộ đệm rủi ro cho NVB, PGB. Trong năm 2026, việc tiếp tục tăng vốn sẽ giúp các ngân hàng quy mô nhỏ nâng cao năng lực vốn, thậm chí vượt lên so với một số ngân hàng quốc doanh.
Rủi ro thanh khoản gia tăng đối với các ngân hàng nhỏ do phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn thị trường ngắn hạn để hỗ trợ tăng trưởng tín dụng cao hơn. Tỷ lệ tiền gửi CASA trên tổng dư nợ cho vay toàn ngành giảm 80 điểm cơ bản so với cùng kỳ, xuống còn 19,9% trong năm 2025, chủ yếu do sụt giảm tiền gửi ở các ngân hàng quy mô vừa (OCB, SSB, VIB).

Từ tháng 10/2025, lãi suất qua đêm liên ngân hàng đã tăng mạnh thêm 5,9 điểm %, đạt trung bình 10,8% vào tháng 2/2026. Đồng thời, chi phí huy động cũng tăng khoảng 60 điểm cơ bản do tăng trưởng tiền gửi chậm lại và tình trạng căng thẳng thanh khoản trên thị trường. Trong ngắn hạn, các ngân hàng, đặc biệt là các ngân hàng vừa và nhỏ với nền tảng tiền gửi yếu hơn, sẽ tiếp tục nâng lãi suất huy động để thu hút thêm tiền gửi và hỗ trợ tăng trưởng.