Vì sao 90% nhà đầu tư chứng khoán thua lỗ?

Dù thị trường chứng khoán liên tục trải qua những giai đoạn tăng trưởng ấn tượng, nhưng thực tế cho thấy phần lớn nhà đầu tư cá nhân vẫn gặp khó trong việc kiếm tiền.

Theo dữ liệu của Dragon Capital, 2025 là một năm không dễ kiếm tiền khi số lượng cổ phiếu có mức sinh lời vượt VN-Index ở mức rất thấp. Nếu trong những năm “dễ kiếm tiền” như 2020–2021 hơn 50% cổ phiếu trên thị trường tăng tốt hơn chỉ số chung, thì năm 2025 con số này chỉ khoảng 17–18% - mức thấp nhất trong nhiều năm. Điều này cho thấy thị trường phân hóa mạnh và cơ hội sinh lời trở nên chọn lọc hơn.

Nhiều thống kê từ các công ty chứng khoán cho thấy hơn 90% tài khoản giao dịch không tạo ra lợi nhuận đáng kể, thậm chí rơi vào trạng thái thua lỗ. Nghịch lý “thị trường tăng – nhà đầu tư vẫn lỗ” đang đặt ra câu hỏi lớn: vấn đề nằm ở diễn biến thị trường hay ở chính cách thức đầu tư của mỗi người?

Theo ông Lê Anh Tuấn – Tổng Giám đốc Dragon Capital, với đa số nhà đầu tư cá nhân, khi cổ phiếu giảm giá, nhiều người có xu hướng “gồng lỗ”, thậm chí chấp nhận mức sụt giảm 30–40% mà không dám cắt lỗ. Ngược lại, khi tài khoản vừa có lãi vài phần trăm, nhà đầu tư lại vội vàng chốt lời để “hiện thực hóa lợi nhuận”.

Về mặt toán học, cách hành xử này khiến khả năng vượt trội so với thị trường gần như là không thể, bởi “lỗ thì chịu, mà lãi thì bán sớm, không hưởng trọn được chu kỳ tăng”. Ví dụ với cổ phiếu Vingroup, nhiều nhà đầu tư đã bán ra khi giá giảm từ vùng 72.000 đồng/cp xuống 63.000 trong giai đoạn giữa năm trước, và sau đó bỏ lỡ toàn bộ nhịp tăng mạnh lên gần 300.000 đồng/cổ phiếu. Theo ông Tuấn, đây không phải là vấn đề chọn cổ phiếu, mà là vấn đề tâm lý khiến nhà đầu tư cá nhân đã tự đặt mình vào thế thua thị trường.

Bên cạnh đó, ông nhấn mạnh không có thị trường nào là “dễ”, dù là Việt Nam hay quốc tế. Khi thị trường trở nên quá thuận lợi, đó thường cũng là tín hiệu cho những giai đoạn khó khăn hơn ở phía trước.

“Chỉ những nhà đầu tư có đủ thời gian, sẵn sàng dành 10 tiếng mỗi ngày để đọc báo cáo tài chính, nghiên cứu doanh nghiệp và theo dõi thị trường mới phù hợp với việc đầu tư trực tiếp vào cổ phiếu. Ngược lại, với những nhà đầu tư bận rộn, không thể dành khoảng 2 tiếng một ngày về đầu tư tài chính, giải pháp hợp lý hơn là giao tiền cho các tổ chức quản lý chuyên nghiệp thông qua các quỹ đầu tư”, ông Lê Anh Tuấn cho biết.