Theo The Verge, gần ba năm qua, các tập đoàn công nghệ lớn tại Thung lũng Silicon đã liên tục quảng bá chatbot AI như một tương lai tất yếu. Tuy nhiên, Gen Z chính là nhóm đối tượng đang phải chịu áp lực nặng nề nhất từ xu hướng này.
Dù là nhóm tiếp cận công nghệ nhanh nhất, dữ liệu thăm dò lại cho thấy Gen Z đang dẫn đầu làn sóng phản đối văn hóa đối với AI. Nhiều người trẻ cảm thấy gay gắt và phẫn nộ trước một tương lai bị máy móc chi phối đang dần áp đặt lên họ.
Chia sẻ về nỗi lo này, một người trẻ cho biết: “Điều khiến tôi lo sợ nhất là tác động lên con người. Nó ảnh hưởng đến khả năng xây dựng các mối quan hệ và các kỹ năng giao tiếp cơ bản nhất.”
Trái với định kiến cho rằng giới trẻ dùng AI để lười biếng, Gen Z lại đưa ra những lập luận phản đối rất chi tiết. Thái độ này phản ánh làn sóng bài trừ AI đang lan rộng, nhắm vào cả các trung tâm dữ liệu lẫn các chính trị gia ủng hộ Thung lũng Silicon.
Meg Aubuchon, một giáo viên nghệ thuật 27 tuổi tại Los Angeles, đã chọn cách tẩy chay hoàn toàn các công cụ chatbot. Cô thà chọn một công việc lương thấp hơn nhưng không phải sử dụng AI để giữ gìn giá trị nghề nghiệp.
Trao đổi với tờ The Verge, Aubuchon khẳng định cô muốn dốc sức cho một sự nghiệp không có sự can thiệp của máy móc. Cô tin rằng việc giữ vững lập trường này là cần thiết trong bối cảnh công nghệ đang xâm chiếm mọi ngóc ngách.
Mâu Thuẫn Giữa Kỳ Vọng Và Thực Tế Công Việc
Thế hệ trẻ hiện nay đang rơi vào một mâu thuẫn khó giải quyết khi bước chân vào thị trường việc làm. Họ vừa bị đe dọa rằng AI sẽ cướp đi hàng triệu việc làm, vừa bị ép phải thành thạo chúng để không bị tụt hậu.
Đây là thế hệ đầu tiên phải đối mặt với rác thải số (AI slop) sau khi đã mất đi nhiều năm tuổi trẻ vì đại dịch. Nỗ lực thúc đẩy AI của các tập đoàn nghìn tỷ USD đang va chạm mạnh mẽ với những lo ngại về môi trường và đạo đức.
Aubuchon nhấn mạnh thêm: “Phần khiến tôi cảm thấy sợ hãi nhất là tác động đến con người, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến từng cá nhân và cách họ kết nối với xã hội.”
Sharon Freystaetter, 25 tuổi, từng là kỹ sư hạ tầng đám mây tại một tập đoàn lớn nhưng đã quyết định nghỉ việc. Cô rời bỏ ngành công nghệ vì những lo ngại về đạo đức và tác động của các trung tâm dữ liệu tới môi trường.
Hiện tại, Freystaetter đã chuyển sang làm ngành dịch vụ ăn uống và luôn cố gắng tắt các tính năng AI trên mọi ứng dụng. Cô cho biết hầu hết bạn bè mình đều có thái độ bài trừ AI một cách quyết liệt.
Nhớ lại trải nghiệm cũ, Freystaetter kể: “Khi tôi tìm việc công nghệ trở lại, mọi mô tả công việc đều yêu cầu phải biết dùng AI. Tôi cảm thấy mình bị ép buộc vào một hệ thống mà bản thân không hề tin tưởng.”
Nỗi sợ AI hủy hoại tư duy phản biện đang lan rộng, dù có tới 74% thanh niên Mỹ thừa nhận sử dụng chatbot ít nhất một lần mỗi tháng. Tuy nhiên, phần lớn trong số họ đều cảm thấy lo lắng về tác động lâu dài của nó.
Khảo sát của Gallup chỉ ra 79% người trẻ lo ngại AI làm con người lười biếng hơn. 65% cho rằng chatbot chỉ mang lại sự thỏa mãn tức thời chứ không giúp con người thực sự hiểu biết hay tư duy sâu sắc.
Đưa ra nhận định chung, một người lao động trẻ cho hay: “Cá nhân tôi thấy đây chỉ là một chiêu trò để thuê ngoài và cắt giảm nhân sự.” Quan điểm này đang dần trở thành tiếng nói chung của thế hệ Gen Z.
Số liệu mới nhất cho thấy sự hào hứng của Gen Z với AI đã sụt giảm nghiêm trọng. Chỉ còn 18% cảm thấy hy vọng vào công nghệ này, giảm mạnh so với mức 27% của năm ngoái.
Gần 50% công nhân trẻ tin rằng rủi ro của AI đang dần lớn hơn lợi ích mà nó mang lại. Dù 56% thừa nhận AI giúp làm việc nhanh hơn, 80% lo sợ nó sẽ khiến việc học tập trong tương lai trở nên khó khăn.
Sự Xói Mòn Giá Trị Học Thuật Và Nỗi Lo Cho Tương Lai
Tại các trường đại học, sinh viên đang chứng kiến sự thay đổi vội vã khi các khoa khoa học máy tính bị sáp nhập thành "chuyên ngành AI". Nhiều trường đã ký hợp đồng triệu USD với OpenAI hay Anthropic để tích hợp chatbot vào giảng dạy.
Tiến sĩ Alex Hanna, giám đốc nghiên cứu tại viện DAIR, nhận định chính việc bị "nhồi nhét" AI đã thúc đẩy sự phẫn nộ của sinh viên. Các trường đang coi sinh viên như công cụ tiếp thị để tìm kiếm lợi nhuận cho ngành công nghiệp AI.
Ban biên tập tờ báo sinh viên Đại học Pennsylvania đã công bố bài viết gay gắt chỉ trích việc lạm dụng AI. Họ cho rằng việc chấp nhận công nghệ thiếu phản biện sẽ làm suy thoát nền giáo dục và giá trị con người.
Trong bài viết, các sinh viên khẳng định: “AI không thể tồn tại song song với giáo dục. Nó chỉ có thể làm suy giảm giá trị học thuật và biến những không gian nghiên cứu thiêng liêng thành nơi của máy móc.”
Tại Cao đẳng Oberlin, một nhóm sinh viên đã dùng máy đánh chữ để phản đối việc thử nghiệm giáo dục bằng AI. Họ tuyên bố sẽ không đứng nhìn nền giáo dục khai phóng bị teo tóp vì sự lười biếng của công nghệ.
Nghiên cứu từ MIT Media Lab cũng chỉ ra rằng hoạt động não bộ giảm đáng kể khi con người viết luận bằng AI. Hiện tượng "ủy thác nhận thức" này làm suy yếu khả năng phân biệt thật giả và tư duy dân chủ.
Alex Hanna cho biết thêm: “Trong khi các CEO như Sam Altman quảng bá AI như ‘phép màu’, thì Gen Z lại thực tế hơn nhiều. Họ hiểu rõ giới hạn của công cụ này và những nguy cơ khi tin tưởng tuyệt đối vào máy móc.”
Emma Gottlieb, một nhân viên bán hàng kỹ thuật, coi AI giống như "thức ăn nhanh" - rẻ, tiện nhưng không chất lượng. Cô thường xuyên phải kiểm tra lại mọi thông tin vì AI hay trích dẫn sai lệch dữ liệu linh kiện.
Về mặt văn hóa, việc sử dụng AI đang dần trở nên "mất điểm" trong mắt giới trẻ. Những hình ảnh hay văn bản do AI tạo ra thường bị coi là giả tạo, thiếu sáng tạo và được dán nhãn là "rác nghệ thuật".
Một nghiên cứu cho thấy sinh viên coi việc lạm dụng AI là một "dấu hiệu cảnh báo" về năng lực của bạn bè mình. Sự ngờ vực này đang gây ra những rạn nứt trong mối quan hệ giữa sinh viên, bạn bè và giáo viên.
Bày tỏ sự đồng cảm, Alex Hanna nói: “Chúng ta nên đặt câu hỏi tại sao giới trẻ cảm thấy bị buộc phải dùng AI. Thay vì chỉ trích họ, hãy tạo ra những áp lực ngược lại lên các ban điều hành trường học và các tập đoàn công nghệ.”
Nhiều người trẻ lo lắng rằng thế hệ đàn em (Gen Alpha) sẽ lớn lên trong một thế giới mà AI hiện diện ở mọi nơi. Khi đó, trẻ em có thể mất đi khả năng phản biện vì coi sự can thiệp của máy móc là điều hiển nhiên.
Bày tỏ nỗi lo ngại cuối cùng, Freystaetter chia sẻ: “Những đứa trẻ sau này sẽ bị AI chi phối mà không hề hay biết. Cơ hội để phát triển một mối quan hệ lành mạnh với công nghệ đang dần bị tước bỏ.”
*Nguồn: The Verge
.jpg "Đắt hơn cả sầu riêng, Trung Quốc lo mất mùa một loại quả Việt Nam đang trồng rất nhiều, giá gần 600.000 đồng/kg")
.jpg "Công an phát thông báo quan trọng đến người dân khi làm hộ chiếu")
