Quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump rút khoảng 5.000 binh sĩ khỏi Đức được giới chức Berlin đánh giá chỉ mang tính biểu tượng. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng những biến động sâu rộng hơn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương mới là yếu tố khiến châu Âu, đặc biệt là Đức, đối mặt với rủi ro lớn về cả an ninh lẫn kinh tế.
Động thái rút quân diễn ra trong bối cảnh Washington đồng thời tăng thuế đối với ô tô châu Âu, đảo chiều kế hoạch triển khai tên lửa tầm xa tại Đức, cũng như chịu tác động nặng nề về kinh tế - quân sự từ cuộc chiến với Iran.
Theo Thorsten Benner, Giám đốc Viện Chính sách Công Toàn cầu tại Berlin, việc giảm 5.000 quân “không đáng kể so với những vấn đề lớn hơn”, bao gồm cả việc kho vũ khí Mỹ bị tiêu hao nhanh chóng do chiến sự ở Trung Đông.
Lầu Năm Góc cho biết sẽ rút một lữ đoàn quân đội khỏi Đức trong vòng 6-12 tháng. Thông báo này được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz công khai chỉ trích Mỹ thiếu chiến lược rút lui rõ ràng tại Iran.
Dù vậy, ông Merz nhanh chóng hạ giọng, khẳng định Mỹ vẫn là đối tác quan trọng của Đức.
Hiện Đức vẫn là trung tâm của khoảng 85.000 binh sĩ Mỹ đồn trú tại châu Âu, với mạng lưới căn cứ dày đặc phục vụ các chiến dịch toàn cầu. Trong đó, căn cứ không quân Ramstein Air Base đóng vai trò đầu mối hậu cần quan trọng cho các chiến dịch tại Afghanistan, Iraq và gần đây là Iran.
Tuy nhiên, việc rút 5.000 quân chỉ tương đương khoảng 14% lực lượng Mỹ tại Đức và được đánh giá không vượt quá mức biến động thông thường. Quan trọng hơn, phần lớn binh sĩ này phục vụ các chiến dịch toàn cầu chứ không trực tiếp bảo vệ Đức.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius cho rằng việc Mỹ giảm sự hiện diện quân sự tại châu Âu là điều “có thể dự đoán trước”, đồng thời nhấn mạnh Berlin và các đồng minh đã bắt đầu tăng cường đầu tư quốc phòng để lấp khoảng trống.
NATO cũng nhận định động thái này càng cho thấy châu Âu cần gánh vác nhiều hơn trách nhiệm an ninh chung, dù liên minh vẫn đủ năng lực răn đe.
Dẫu vậy, mối lo lớn hơn lại đến từ quyết định của Mỹ không triển khai các hệ thống tên lửa tiên tiến như Tomahawk hay siêu vượt âm Dark Eagle tại Đức, một phần của thỏa thuận năm 2024 nhằm răn đe Nga sau xung đột Ukraine.
Theo Nico Lange - Giám đốc Viện Phân tích Rủi ro và An ninh Quốc tế của Đức và là cựu quan chức cấp cao của Bộ Quốc phòng Đức, châu Âu hiện chưa có năng lực tương đương để bù đắp khoảng trống này.
Ông cho hay: “Chúng ta có quân đội, nhưng chưa ai ở châu Âu sở hữu năng lực này. Đó là vấn đề thực sự.”
Tại Washington, nhiều nghị sĩ từ cả hai đảng cũng chỉ trích quyết định này, cho rằng có thể làm suy yếu khả năng phản ứng nhanh của Mỹ trước các xung đột tại châu Âu.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk thậm chí nhận định mối đe dọa lớn nhất đối với cộng đồng xuyên Đại Tây Dương không phải là kẻ thù bên ngoài, mà là “sự tan rã từ bên trong”.
Một yếu tố khác khiến châu Âu lo ngại là dấu hiệu hòa dịu giữa chính quyền Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin, đặc biệt sau khi Mỹ nới lỏng trừng phạt dầu mỏ Nga. Các lãnh đạo châu Âu cho rằng điều này làm suy yếu nỗ lực đạt được lệnh ngừng bắn tại Ukraine.
Trước bối cảnh đó, chính phủ Đức đang đẩy mạnh chi tiêu quân sự, với mục tiêu trở thành lực lượng quân sự thông thường lớn nhất châu Âu vào năm 2029. Berlin cũng tăng cường hợp tác với Pháp nhằm bổ sung “ô hạt nhân” thay thế phần nào vai trò của Mỹ.
Tuy nhiên, bài toán lớn hơn lại nằm ở kinh tế. Các chính sách thương mại của Mỹ, đặc biệt là thuế quan, đang gây áp lực nặng nề lên nền kinh tế Đức, vốn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu.
Xuất khẩu của Đức sang Mỹ, vốn là “phao cứu sinh” bù đắp cho sự suy giảm thị phần tại Trung Quốc, đã sụt giảm mạnh kể từ khi Washington phát động chiến tranh thương mại với châu Âu. Các mức thuế riêng biệt đối với thép và nhôm tiếp tục làm tổn thương ngành công nghiệp Đức.
Chưa dừng lại, việc Mỹ nâng thuế ô tô châu Âu từ 15% lên 25% càng giáng đòn mạnh vào ngành công nghiệp chủ lực của Đức. Trong khi đó, giá năng lượng tăng vọt sau xung đột Iran đã phá vỡ kỳ vọng phục hồi kinh tế.
Trong bối cảnh đó, chính phủ Đức buộc phải hạ dự báo tăng trưởng, trong khi niềm tin doanh nghiệp rơi xuống mức thấp nhất trong 6 năm. Những khó khăn kinh tế cũng khiến vị thế chính trị trong nước của Thủ tướng Merz suy yếu rõ rệt.
.png "Thứ trưởng Bộ Tài chính nêu 4 giải pháp để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát")
