Tại nhiều thành phố lớn ở Trung Quốc, một làn sóng khởi nghiệp mới đang âm thầm bùng nổ - không cần đội ngũ đông đảo, không cần gọi vốn hàng triệu USD. Chỉ với một người và sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo, những “công ty một người” (One-Person Company OPC) đang trở thành tâm điểm trong chiến lược phát triển công nghệ của quốc gia này.
Để giành lợi thế trong cuộc đua thu hút nhân tài AI, chính quyền địa phương thậm chí sẵn sàng cấp căn hộ miễn phí, cung cấp văn phòng, trợ giá năng lực tính toán, thậm chí chuyển đổi các trung tâm dữ liệu bỏ không thành vườn ươm khởi nghiệp.
Khi một người cũng có thể xây dựng startup
Sự phát triển nhanh chóng của các công cụ AI, từ trợ lý lập trình tự động đến các nền tảng tạo video, đang làm thay đổi căn bản cách một startup được hình thành. Nếu trước đây, việc xây dựng sản phẩm công nghệ đòi hỏi đội ngũ kỹ sư và nguồn vốn lớn, thì giờ một cá nhân cũng có thể tự phát triển, vận hành và thử nghiệm sản phẩm.
Nhận thấy xu hướng này, chính phủ Trung Quốc đã nhanh chóng vào cuộc. Trong vài tháng gần đây, hàng loạt chính sách ưu đãi được tung ra nhằm thu hút những nhà sáng lập “đơn độc”, từ hỗ trợ chi phí vận hành đến các khoản vay ưu đãi.
Làn sóng này bắt đầu rõ nét từ tháng 11 năm ngoái, khi Tô Châu, một trung tâm sản xuất công nghệ cao, tuyên bố xây dựng 30 “cộng đồng OPC” và đặt mục tiêu hình thành 1.000 doanh nghiệp một người vào năm 2028.
“Nhân lực AI ở Trung Quốc vẫn còn thiếu. Chúng ta cần khiến mọi người cùng bắt đầu,” ông Duke Wang, đồng sáng lập một vườn ươm startup, nhận định.
Không chỉ Tô Châu, nhiều thành phố khác cũng nhanh chóng nhập cuộc. Quận Phố Đông (Thượng Hải) cam kết hỗ trợ tới 300.000 nhân dân tệ (khoảng 44.000 USD) chi phí tính toán cho mỗi startup AI. Tại Vũ Hán, các doanh nhân AI có thể tiếp cận các khoản vay đặc biệt, thậm chí được hỗ trợ một phần nếu không trả được nợ.
Mô hình này phản ánh cách Trung Quốc từng thúc đẩy các ngành công nghiệp chiến lược trước đây, kết hợp chỉ đạo từ trung ương với sự cạnh tranh giữa các địa phương. Từ thương mại điện tử đến xe điện, công thức này đã nhiều lần chứng minh hiệu quả.
“Trung Quốc giống như một Thung lũng Silicon khổng lồ”, bà Lin Zhang, chuyên gia nghiên cứu kinh tế số tại Đại học New Hampshire, nhận xét. “Khi một công nghệ mới xuất hiện, cả bộ máy hành chính sẽ được huy động để phát triển nó.”
Biến tài sản “đắp chiếu” thành động lực mới
Khác với Mỹ, nơi làn sóng AI được dẫn dắt bởi các quỹ đầu tư mạo hiểm, Trung Quốc đang đặt trọng tâm vào vai trò của nhà nước: lập quỹ đầu tư, xây dựng hạ tầng dữ liệu, và thậm chí trở thành khách hàng đầu tiên của các sản phẩm AI nội địa.
Một mục tiêu khác phía sau làn sóng OPC là tận dụng các nguồn lực đang bị bỏ phí. Trong những năm gần đây, nhiều địa phương đã ồ ạt xây dựng trung tâm dữ liệu theo xu hướng AI, nhưng không phải tất cả đều được sử dụng hiệu quả.
Giờ đây, những trung tâm này đang được “tái sinh” thành không gian hỗ trợ startup. Một số nơi cung cấp miễn phí cả văn phòng lẫn năng lực tính toán, với kỳ vọng thu hút khách hàng lâu dài.
Tuy nhiên, không phải mọi hạ tầng đều sẵn sàng. Một số trung tâm sử dụng chip nội địa gặp khó khăn trong việc thu hút người dùng do không tương thích tốt với các hệ thống vốn được thiết kế cho chip Nvidia.
Dù được hậu thuẫn mạnh mẽ, tương lai của các startup một người vẫn còn nhiều dấu hỏi. Giới đầu tư cho rằng phần lớn OPC khó có thể phát triển thành doanh nghiệp bền vững. Tuy nhiên, chính sách hỗ trợ vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc khuyến khích nhiều người thử sức với những ý tưởng mới.
Đặc biệt, xu hướng này đang hấp dẫn một nhóm đối tượng lớn: những lao động công nghệ đang đối mặt với làn sóng sa thải và nỗi lo bị AI thay thế.
Ma Ruipeng, 41 tuổi, là một ví dụ điển hình. Sau hơn 20 năm làm lập trình viên, anh quyết định nghỉ việc để phát triển phần mềm AI giúp tạo ứng dụng di động.
Làm việc từ căn hộ tại Bắc Kinh, Ma sử dụng ba máy tính cùng nhiều công cụ AI như Claude Code và Figma. Anh cũng triển khai một tác nhân AI mã nguồn mở mang tên OpenClaw và đặt cho nó cái tên đầy tham vọng: “Big House”.
Hiện tại, Ma vẫn chưa tạo ra thu nhập và đang sống bằng tiền tiết kiệm. Nhưng với anh, đây không phải là bước lùi, mà là cơ hội.
“Chỉ cần làm việc cùng AI, tôi sẽ không bị thay thế,” anh nói. “AI là cơ hội lớn nhất của tôi.”
Theo: Rest of World, SCMP
