Chiều 14/1, chủ trì Phiên họp lần thứ sáu của Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đưa ra những con số đáng chú ý về tác động của biến đổi khí hậu.
Theo đó, năm 2025 được ghi nhận là năm đầy thách thức khi Việt Nam phải gánh chịu hậu quả của 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới. Tổng thiệt hại kinh tế ước tính lên tới 100.000 tỷ đồng, cùng với những mất mát lớn về người.
Người đứng đầu Chính phủ nhận định những con số này là lời cảnh báo cấp bách, đặt ra yêu cầu phải đẩy nhanh tiến trình thực hiện cam kết COP26 để bảo đảm phát triển bền vững.
Trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều điều chỉnh chính sách, Việt Nam vẫn kiên định với mục tiêu phát triển xanh, coi đây là lựa chọn chiến lược và ưu tiên hàng đầu để thực hiện "mục tiêu kép": vừa ứng phó biến đổi khí hậu, vừa bảo đảm tăng trưởng kinh tế hai con số liên tục trong những năm tới.
Những chuyển động mới từ các "sếu đầu đàn"
Tại phiên họp, bức tranh chuyển đổi của cộng đồng doanh nghiệp được đánh giá là điểm sáng với sự nhập cuộc quyết liệt của các tập đoàn lớn. Không còn dừng lại ở cam kết, các doanh nghiệp nhà nước đã bắt đầu triển khai những dự án hạ tầng năng lượng trọng điểm.
Điển hình là Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đang triển khai thí điểm dự án điện gió ngoài khơi và áp dụng các giải pháp thu hồi, lưu trữ carbon. Trong khi đó, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tập trung nguồn lực phát triển mạng lưới truyền tải để giải quyết bài toán "điểm nghẽn" trong việc đấu nối và giải tỏa công suất cho các dự án năng lượng tái tạo.
Ở khối tư nhân, làn sóng chuyển đổi xanh cũng diễn ra mạnh mẽ nhằm đón đầu xu hướng tiêu dùng và yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế. Các tên tuổi lớn như Vingroup, Vinamilk, TH True Milk đã chủ động tái cấu trúc sản xuất, đẩy mạnh các hoạt động giảm phát thải và xây dựng lộ trình trung hòa carbon.
Những nỗ lực này phản ánh rõ nét qua sự thay đổi của bộ mặt giao thông đô thị, khi số lượng ô tô điện đã tăng hơn 28 lần so với năm 2022, đạt mốc 270.000 xe, cùng với sự gia tăng gấp 4 lần của xe buýt điện.
Dòng vốn chảy vào lĩnh vực này cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực. Dư nợ tín dụng xanh đến cuối năm 2025 dự kiến đạt trên 750.000 tỷ đồng, tăng trưởng 10,3% so với năm trước.
Điều này cho thấy hệ thống tài chính đang dần dịch chuyển khẩu vị rủi ro sang các dự án bền vững, tạo động lực cho doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư công nghệ mới.
Siết hạn ngạch và khơi thông dòng tiền hỗ trợ
Bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ rõ những hạn chế khi tiến độ một số nhiệm vụ trong khuôn khổ JETP và AZEC chưa đạt hiệu quả mong muốn; việc nội luật hóa các cam kết quốc tế còn chậm và nhận thức hành động ở một số nơi chưa quyết liệt. Để tháo gỡ các điểm nghẽn và tạo động lực mới, Thủ tướng đã giao 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm với những chỉ đạo tác động trực tiếp đến hoạt động doanh nghiệp.
Đáng chú ý nhất là yêu cầu về việc thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải. Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với các bộ ngành liên quan thực hiện phân bổ hạn ngạch cho các nhà máy nhiệt điện, cơ sở sản xuất sắt, thép và xi măng ngay sau khi tổng hạn ngạch giai đoạn 2025-2026 được phê duyệt.
Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa thị trường carbon trong nước, buộc các ngành thâm dụng năng lượng và phát thải lớn phải đưa chi phí môi trường vào bài toán kinh doanh.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được giao nhiệm vụ sớm hoàn thiện và trình Chính phủ ban hành Nghị định về hỗ trợ lãi suất từ ngân sách nhà nước cho các doanh nghiệp tư nhân vay vốn thực hiện dự án xanh, tuần hoàn ngay trong tháng 1/2026. Đồng thời, Bộ Tài chính sẽ phối hợp để sớm đưa Sàn giao dịch tín chỉ carbon vào vận hành, tạo thêm kênh huy động vốn mới cho doanh nghiệp.
Kết luận phiên họp, Thủ tướng khẳng định phấn đấu đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 là sứ mệnh chính trị quan trọng. Thời gian tới, Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, đặc biệt là việc xây dựng dự thảo Đóng góp do quốc gia tự quyết định giai đoạn 2026-2035 (NDC 3.0) trình duyệt trong Quý I/2026, nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho quá trình chuyển đổi xanh của nền kinh tế.
