Theo trang tin Kepu China, quan điểm cho rằng “uống trà thường xuyên dễ bị sỏi thận” từ lâu đã khiến không ít người e ngại.
Nguyên nhân xuất phát từ việc lá trà chứa axit oxalic, thành phần tham gia cấu tạo nên sỏi canxi oxalat, loại sỏi thận phổ biến nhất. Tuy nhiên, các bằng chứng nghiên cứu hiện nay cho thấy nhận định này chưa phản ánh đầy đủ bản chất vấn đề.
Theo các nghiên cứu được công bố, uống trà với lượng hợp lý không những không làm tăng nguy cơ sỏi thận mà còn có thể mang lại tác dụng phòng ngừa nhất định.
Bên cạnh axit oxalic, trà còn chứa nhiều hoạt chất sinh học như polyphenol, caffeine, polysaccharide và sắc tố trà.
Những hợp chất này có khả năng thúc đẩy lợi tiểu, chống oxy hóa, giảm tổn thương tế bào, hạn chế sự bám dính của tinh thể lên tế bào biểu mô ống thận, giảm nồng độ axit uric trong máu.
Đồng thời điều hòa hệ vi sinh đường ruột và hội chứng chuyển hóa, những yếu tố đều có liên quan đến quá trình hình thành sỏi.
Quan trọng hơn, bản thân việc uống trà cũng góp phần làm tăng lượng nước đưa vào cơ thể, trong khi uống đủ nước được xem là một trong những biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa sỏi thận.
Hiểu đúng về mối liên hệ giữa trà và sỏi thận
Một nghiên cứu quy mô lớn được thực hiện tại Thượng Hải (Trung Quốc) cho thấy nam giới uống trà xanh trong thời gian dài có nguy cơ mắc sỏi thận thấp hơn so với nhóm không uống trà.
Đáng chú ý, nguy cơ này còn giảm dần khi lượng trà tiêu thụ mỗi tháng tăng lên. Một số nghiên cứu dịch tễ học khác cũng ghi nhận xu hướng tương tự, đó là lượng trà tiêu thụ càng nhiều thì nguy cơ sỏi thận càng thấp.
Các nghiên cứu còn cho thấy uống từ 240 ml trà mỗi ngày trở lên có thể liên quan đến việc giảm 16% nguy cơ hình thành sỏi thận.
Ngoài ra, hiệu quả phòng ngừa còn phụ thuộc vào thời gian duy trì thói quen uống trà.
Theo một số tài liệu, mức tiêu thụ từ 20 cup - year trở lên có thể giúp giảm 20% nguy cơ sỏi thận, trong khi dưới ngưỡng này chưa ghi nhận ý nghĩa thống kê.
Chỉ số cup - year được tính bằng số cốc trà uống mỗi ngày (quy ước 120 ml/cốc) nhân với số năm duy trì thói quen uống trà.
Ví dụ, uống 2 cốc trà mỗi ngày trong 10 năm tương đương 20 cup year và có thể giúp giảm 20% nguy cơ hình thành sỏi thận.
Bên cạnh đó, hàm lượng axit oxalic giữa các loại trà có sự khác biệt. Trong các loại trà phổ biến như trà đen có hàm lượng axit oxalic trung bình cao hơn trà xanh, trong khi trà xanh thu hoạch vào mùa thu lại chứa nhiều axit oxalic hơn trà xanh mùa xuân.
Về tổng hàm lượng catechin (một hợp chất hoạt động như chất chống oxi hoá mạnh mẽ), thứ tự từ cao xuống thấp là: trà xanh, trà vàng, trà ô long, bạch trà, trà đen.
Từ đó, nhiều chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên trà xanh mùa xuân, hãm trà không quá 5 phút để giảm lượng axit oxalic hấp thu nhưng vẫn thu được nhiều polyphenol (nhóm tự nhiên với hợp chất dồi dào, nổi bật với đặc tính chống oxi hoá mạnh mẽ) có lợi.
Với người yêu thích trà đen, việc bổ sung một lượng nhỏ sữa có thể giúp giảm bài tiết axit oxalic qua nước tiểu.
Đáng chú ý, khái niệm “trà đặc” hay “trà nhạt” hiện chưa có định nghĩa thống nhất. Nếu sử dụng cùng một lượng lá trà, dù pha với nhiều hay ít nước thì khi uống hết, tổng lượng các hoạt chất hấp thu vẫn như nhau.
Vì vậy, điều cần quan tâm không phải là độ đậm của nước trà mà là lượng lá trà sử dụng và cảm giác dễ uống, không quá đắng chát.
Chế độ ăn mới là yếu tố quan trọng dẫn đến sỏi thận
Các chuyên gia cho biết sỏi thận có liên quan chặt chẽ đến nhiều yếu tố trong chế độ ăn uống hơn là chỉ riêng việc uống trà.
Trong đó, chế độ ăn giàu protein làm tăng nồng độ canxi, axit uric và axit oxalic trong nước tiểu, đồng thời làm giảm pH và hàm lượng citrat. chất có vai trò ức chế hình thành sỏi.
Chế độ ăn nhiều purin (hợp chất hữu cơ tự nhiên, có trong thịt đỏ, hải sản) khiến cơ thể tăng tạo axit uric, không chỉ làm tăng nguy cơ sỏi axit uric mà còn thúc đẩy hình thành axit oxalic nội sinh, từ đó làm tăng nguy cơ sỏi canxi oxalat.
Đối với thực phẩm giàu axit oxalic (có trong các loại thực phẩm như: cà tìm, khoai tây, súp lơ,..), việc hấp thu quá nhiều sẽ tạo điều kiện để axit oxalic kết hợp với canxi tạo thành tinh thể canxi oxalat (xuất hiện trong nước tiểu, là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra sỏi thận).
Trong khi đó, ăn quá nhiều muối làm tăng bài tiết canxi và cystin (một loại axit amin chứa lưu huỳnh)qua nước tiểu, giảm bài tiết citrat, đồng thời làm thay đổi pH nước tiểu, qua đó làm tăng nguy cơ hình thành sỏi.
Ngoài chế độ ăn, các thói quen như uống quá ít nước, tự ý dùng thuốc, thường xuyên nhịn tiểu, thức khuya và hút thuốc cũng đều góp phần làm tăng nguy cơ mắc sỏi thận.
Đối với người mắc bệnh sỏi thận, trang tin Kepu China đã đưa ra sáu nguyên tắc dinh dưỡng cơ bản.
Thứ nhất, hạn chế các loại thực phẩm nhiều muối như đồ muối, nước chấm, thực phẩm chế biến sẵn gồm mì ăn liền, xúc xích, lạp xưởng, đồ ăn vặt... Lượng muối mỗi ngày nên được kiểm soát dưới 5g, tương đương chưa đầy một nắp chai bia có gioăng cao su.
Thứ hai, kiểm soát lượng protein động vật. Người bệnh nên ưu tiên thịt trắng như cá và gia cầm, đồng thời hạn chế thịt đỏ như thịt lợn, bò, cừu xuống khoảng 1–2 bữa mỗi tuần, mỗi lần không quá 50g.
Thứ ba, uống đủ sữa. Sữa là nguồn cung cấp canxi quan trọng và người bị sỏi thận được khuyến nghị uống khoảng 300 ml sữa mỗi ngày.
Nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy chế độ ăn giàu canxi thực tế lại có liên quan đến việc giảm nguy cơ sỏi, bởi canxi trong ruột giúp liên kết với axit oxalic, giảm hấp thu và giảm bài tiết axit oxalic qua nước tiểu.
Thứ tư, tăng cường rau xanh và trái cây tươi để bổ sung chất xơ, kali và các chất chống oxy hóa.
Thứ năm, với những thực phẩm giàu axit oxalic như rau chân vịt, rau dền, rau muống, củ niễng và măng mùa đông, nên chần qua nước sôi trước khi chế biến nhằm loại bỏ phần lớn axit oxalic.
Cuối cùng, uống nhiều nước vẫn là biện pháp quan trọng nhất. Người bị sỏi thận nên uống ít nhất 1.500- 1.700 ml nước mỗi ngày, lý tưởng là 2.000 - 3.000 ml, đặc biệt cần tăng lượng nước khi thời tiết nóng hoặc hoạt động thể lực cường độ cao.
Theo các bằng chứng hiện có, chưa có cơ sở khoa học để khẳng định uống trà là nguyên nhân gây sỏi thận. Ngược lại, nhiều nghiên cứu còn ghi nhận việc duy trì thói quen uống trà điều độ có thể góp phần làm giảm nguy cơ hình thành sỏi.
Như vậy, tin đồn cho rằng “uống trà gây sỏi thận” đã đơn giản hóa một vấn đề vốn chịu tác động của nhiều yếu tố như chế độ ăn, lượng nước uống, lối sống và tình trạng chuyển hóa của cơ thể.
Vì vậy, khi tiếp cận những thông tin liên quan đến sức khỏe, người dân nên tham khảo ý kiến chuyên gia và dựa trên các bằng chứng khoa học thay vì các nhận định thiếu cơ sở.
* Nguồn: Kepu China
.jpg "Phát hiện Trung Quốc \"di dời\" công trình nặng hơn 30.000 tấn đi xa gần 288m, còn xoay đúng 90 độ nhằm hoàn thành mục tiêu lớn")
.jpg "Cuộc đua trên thị trường kết nối tài chính số")
