Quốc gia tăng nhập khẩu gạo Việt Nam 20.000% trong năm 2025 lên kế hoạch mua thêm, một đối thủ ngay lập tức 'chốt đơn'

Chính phủ Bangladesh vừa cấp phép bổ sung cho khu vực tư nhân nhập khẩu 200.000 tấn gạo đồ, nâng tổng hạn ngạch trong năm tài chính hiện tại lên 800.000 tấn. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh nguồn cung nội địa dồi dào và vụ lúa Aman – vụ quan trọng thứ hai trong năm dự báo đạt sản lượng trên mức trung bình.

Theo Bộ Lương thực, phần lớn trong số 600.000 tấn gạo trước đó đã được nhập khẩu. Tuy nhiên, giá gạo chất lượng cao tại thị trường bán lẻ đã tăng nhẹ, dao động 70–95 taka/kg so với 65–90 taka/kg một tháng trước, tương đương mức tăng 6,45%. Bộ Nông nghiệp coi đây là tín hiệu cảnh báo sớm đối với các phân khúc gạo trung bình và thô.

Ông Md Firoz Sarkar, Thư ký Bộ Lương thực, cho biết việc nhập khẩu bổ sung nhằm ổn định thị trường, kiềm chế giá gạo và hỗ trợ kiểm soát lạm phát tiêu dùng – vốn duy trì trên 8% nhiều tháng qua. Trước đó, gạo chiếm hơn 51% tỷ trọng lạm phát lương thực tại Bangladesh, tăng đáng kể so với năm trước.

Nhiều chuyên gia nông nghiệp cho rằng nhập khẩu quy mô lớn thời điểm này là không cần thiết. Ông Jahangir Alam Khan nhận định vụ Aman bội thu, dự trữ công cộng cao, do đó Bangladesh không đối mặt nguy cơ thiếu hụt nguồn cung. Biến động giá nhẹ trong mùa thu hoạch là diễn biến bình thường.

Một số ý kiến cảnh báo nhập khẩu ồ ạt có thể hạ giá lúa nội địa, ảnh hưởng thu nhập nông dân. Ông Khan cho rằng doanh nghiệp có thể tận dụng chênh lệch giữa giá quốc tế thấp và giá bán trong nước cao hơn. Ông đề xuất chính phủ mở rộng thu mua lúa nội địa thay vì chỉ giới hạn 50.000 tấn.

Doanh nghiệp cũng bày tỏ lo ngại. Ông Chitta Majumder, Giám đốc Tập đoàn Majumder, cho biết công ty đã được phê duyệt nhập khẩu 4.000 tấn gạo từ Ấn Độ, song việc cấp phép ồ ạt có thể gây khó cho các nhà máy xay xát lớn – đơn vị thường thu mua và dự trữ lúa quanh năm.

Ngoài nhập khẩu tư nhân, chính phủ Bangladesh cũng tăng dự trữ quốc gia. Tính đến ngày 19/1, kho dự trữ đạt 18,71 lakh tấn, cao hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. FAO dự báo tổng sản lượng lúa gạo 2025 đạt khoảng 62 triệu tấn, cao hơn mức trung bình nhiều năm, làm dấy lên tranh luận về sự cần thiết của việc nhập khẩu bổ sung.

Hoạt động nhập khẩu từ Ấn Độ qua cửa khẩu đường bộ Hili cũng vừa nối lại sau 120 ngày tạm ngừng. Ngày đầu tiên, 243 tấn gạo thô được vận chuyển, trong đó 158 tấn đã thông quan sau khi nộp thuế tạm ứng. Đến nay, 40 nhà nhập khẩu được phép nhập tổng cộng 17.000 tấn. Giá gạo nhập khẩu khoảng 64–65 taka/kg, thấp hơn gạo nội địa 70–71 taka/kg, tạo áp lực cạnh tranh lên thị trường.

Trong năm 2025, nước ta xuất sang thị trường này hơn 105 nghìn tấn gạo, thu về hơn 50 triệu USD, tăng 20.204% về lượng và tăng 12.403% về trị giá. Tuy nhiên giá giảm 38%, tương đương 475 USD/tấn.