Đồng hồ điểm 22 giờ, sau một ngày dài học tập và làm thêm, Minh Lý, một sinh viên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc tại một trường Đại học ở Hà Nội vẫn tiếp tục tự học trong phòng trọ nhỏ của mình.
Trong quá trình tự học, khi gặp những vấn đề ngữ pháp khó hay cần đối chiếu tài liệu, Lý thường tìm kiếm sự hỗ trợ từ các công cụ số và AI. Theo Lý chia sẻ, trong các mùa thi cuối kỳ, AI giống như một người bạn học luôn sẵn sàng giải đáp để cô có thể hỏi đi hỏi lại cho đến khi thực sự hiểu bài.
Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong học tập có lẽ không còn là điều quá xa lạ đối với nhiều bạn trẻ Gen Z. Tuy nhiên, điều đặc biệt ở Minh Lý không nằm ở việc sử dụng AI, mà ở cách cô tương tác với công cụ này.
Ban đầu, Lý chỉ đặt những câu hỏi đơn giản như “Giải thích ngữ pháp này giúp mình”, nhưng các câu trả lời đôi khi còn chung chung và chưa thực sự phù hợp với trình độ đang theo học.
Sau khi tìm hiểu về kỹ thuật viết câu lệnh (prompt), Minh Lý bắt đầu thay đổi cách đặt câu hỏi. Thay vì đưa ra những yêu cầu ngắn gọn, cô chủ động cung cấp đầy đủ bối cảnh, yêu cầu AI đóng vai một giảng viên tiếng Trung giàu kinh nghiệm, giải thích bằng tiếng Việt và trình bày theo cấu trúc cụ thể để phù hợp hơn với nhu cầu học tập của bản thân.
Minh Lý đưa ra ví dụ mà mình hay áp dụng khi tương tác với AI, đó là:
“Hãy đóng vai một giảng viên tiếng Trung có hơn 30 năm kinh nghiệm giảng dạy, trình độ HSK6 và chuyên ngành Giáo dục Hán ngữ Quốc tế. Mỗi khi tôi đặt câu hỏi về tiếng Trung, hãy giải thích hoàn toàn bằng tiếng Việt với văn phong dễ hiểu nhưng chính xác. Vấn đề của tôi là cách sử dụng chữ 了(le). Đối với mỗi vấn đề, hãy trình bày theo cấu trúc: giải thích khái niệm, phân tích cách dùng, so sánh với những điểm dễ nhầm lẫn, đưa ra ví dụ, chỉ ra lỗi người Việt thường mắc phải”.
Theo Minh Lý, việc xây dựng prompt chi tiết giúp các câu trả lời trở nên mạch lạc, có cấu trúc rõ ràng và mang lại cảm giác như đang được một giảng viên hướng dẫn trực tiếp.
Câu chuyện của Minh Lý dường như đã phản ánh một xu hướng mới trong cộng đồng sinh viên, đó là học cách sử dụng AI hiệu quả thông qua việc xây dựng prompt chuyên nghiệp.
Prompt đang trở thành “kỹ năng học tập” mới
Có thể nói rằng, sự phát triển của AI tạo sinh không chỉ thay đổi cách tìm kiếm thông tin mà còn làm xuất hiện một kỹ năng mới được nhiều người quan tâm, đó là kỹ năng viết câu lệnh (prompt).
Thay vì xem AI như một công cụ trả lời tự động, người học ngày càng chú trọng đến việc cung cấp bối cảnh, xác định vai trò của AI và đưa ra yêu cầu cụ thể để nhận được kết quả phù hợp hơn.
Trong lĩnh vực học ngoại ngữ, AI có thể được yêu cầu đóng vai nhiều vị trí khác nhau như giảng viên đại học, giáo viên luyện thi HSK, IELTS hoặc TOPIK, người bản xứ để luyện hội thoại, chuyên gia dịch thuật hay người chấm bài viết theo tiêu chuẩn của từng kỳ thi.
Việc xác định rõ vai trò giúp AI tạo ra câu trả lời có cấu trúc hơn, đồng thời phù hợp với mục tiêu học tập của từng cá nhân.
Một trong những lợi ích lớn nhất của AI là khả năng hỗ trợ học tập theo nhu cầu riêng của từng người.
Người học có thể yêu cầu AI giải thích ngữ pháp bằng tiếng Việt dễ hiểu, đưa ra ví dụ phù hợp với trình độ hiện tại, chỉ ra những lỗi sai thường gặp của người Việt, thiết kế lộ trình học theo mục tiêu cá nhân hoặc mô phỏng các tình huống giao tiếp thực tế.
Nhờ đó, sinh viên không còn phải phụ thuộc hoàn toàn vào một cách giải thích chung cho tất cả mọi người mà có thể xây dựng phương pháp học phù hợp với bản thân.
Xu hướng học tập bằng công nghệ cũng đang phát triển mạnh trên toàn cầu. Theo báo cáo tài chính năm 2025 của nền tảng học ngoại ngữ Duolingo, nền tảng này đã vượt mốc 50 triệu người dùng hoạt động hằng ngày và lần đầu tiên đạt hơn 1 tỷ USD doanh thu đặt trước (bookings), lần đầu tiên chạm mốc lịch sử.
Trong quý 1/2025, nền tảng Duolingo cũng ghi nhận hơn 10 triệu người dùng trả phí trên toàn thế giới, cho thấy nhu cầu đầu tư cho việc học ngoại ngữ bằng công nghệ ngày càng gia tăng.
Theo nhiều người học, chất lượng câu trả lời của AI phụ thuộc rất lớn vào cách người dùng đưa ra yêu cầu.
Một prompt hiệu quả thường cần xác định rõ vai trò của AI, nêu mục tiêu học tập, chỉ định ngôn ngữ giải thích, yêu cầu cấu trúc trình bày cụ thể và cung cấp thông tin về trình độ hiện tại hoặc kỳ thi mà người học đang hướng tới.
Chẳng hạn, thay vì chỉ hỏi “Giải thích chữ 了 (le) trong tiếng Trung”, người học có thể yêu cầu AI đóng vai một giảng viên tiếng Trung nhiều năm kinh nghiệm, giải thích bằng tiếng Việt dễ hiểu, đưa ra ví dụ kèm phiên âm (pinyin), chỉ ra lỗi người Việt thường mắc phải và cho biết nội dung này thuộc cấp độ HSK nào.
Sự khác biệt trong cách đặt câu hỏi có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể về chất lượng câu trả lời mà AI mang lại.
AI không thể thay thế hoàn toàn giảng viên
Dù mang lại nhiều lợi ích, AI vẫn tồn tại những hạn chế nhất định.
Một số chuyên gia giáo dục cảnh báo rằng việc phụ thuộc quá mức vào chatbot có thể khiến người học tiếp nhận thông tin một cách thụ động hoặc bỏ qua quá trình tự tư duy.
Theo Báo cáo Triển vọng Giáo dục Số của Tổ chức hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) năm 2026, việc lạm dụng AI có thể ảnh hưởng đến khả năng tư duy phản biện và tạo ra cảm giác hiểu bài trong khi kiến thức chưa thực sự được nắm vững.
Bên cạnh đó, AI vẫn có thể đưa ra thông tin chưa chính xác hoặc thiếu ngữ cảnh nếu người dùng không kiểm chứng lại bằng giáo trình, tài liệu chính thống hoặc ý kiến từ giảng viên.
Trong bối cảnh AI ngày càng phổ biến, nhiều sinh viên ngành ngôn ngữ không chỉ học ngoại ngữ mà còn học cách tương tác hiệu quả với công nghệ.
Viết prompt rõ ràng, biết cung cấp bối cảnh và khai thác đúng khả năng của AI đang dần trở thành một kỹ năng hỗ trợ học tập quan trọng đối với thế hệ sinh viên trong thời đại số./
.jpg "Bầu Đức đưa thương hiệu HAGL vào bóng đá Lào sau thỏa thuận 5.000 ha cà phê")
.jpg "Diễn biến giá vàng tối 11/6")
