Phát hiện tàu Trung Quốc dài hơn 100 mét, liên tục di chuyển suốt 75 ngày, thực hiện nhiệm vụ đặc biệt giữa biển

Cuối tháng 12/2024, Trung Quốc chính thức đưa vào vận hành tàu nghiên cứu biển sâu Tan Suo San Hao, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực mở rộng hiện diện xuống những vùng biển sâu và xa nhất thế giới. 

Bắc Kinh mô tả đây là tàu nghiên cứu khoa học đa chức năng, phục vụ thám hiểm đại dương, khảo cổ dưới nước, khảo sát vùng cực và hỗ trợ các nhiệm vụ lặn biển sâu. Tuy nhiên, với quy mô, cấu hình kỹ thuật và năng lực triển khai thiết bị, con tàu cũng được xem là một mắt xích quan trọng trong chiến lược dài hạn nhằm chuẩn bị cho cuộc đua khai thác khoáng sản dưới đáy biển.

Tan Suo San Hao do Guangzhou Shipyard International, công ty con của tập đoàn đóng tàu nhà nước China State Shipbuilding Corporation, chế tạo cho Viện Khoa học Trung Quốc. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, tàu được bàn giao và hạ thủy tại Nam Sa, Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông.

Đây là tàu nghiên cứu tổng hợp đầu tiên do Trung Quốc tự thiết kế và đóng, hướng tới các hoạt động thám hiểm biển sâu trên phạm vi toàn cầu, bao gồm cả những chuyến khảo sát mùa hè tại vùng cực.

Con tàu dài khoảng 104 mét, lượng giãn nước gần 10.000 tấn, tốc độ tối đa 16 hải lý/giờ. Tàu có tầm hoạt động khoảng 15.000 hải lý, có thể hoạt động liên tục trên biển tới 75 ngày, chở khoảng 80 nhà khoa học và thủy thủ đoàn. Với khả năng hoạt động liên tục dài ngày trên biển, Tan Suo San Hao được thiết kế như một “phòng thí nghiệm nổi” có thể vươn tới các khu vực xa bờ, nơi hoạt động hậu cần phức tạp và chi phí vận hành rất lớn.

Một điểm nổi bật của Tan Suo San Hao là khả năng phá băng hai chiều ở cả mũi và đuôi tàu, cho phép nó hoạt động trong môi trường băng giá vào mùa hè tại các vùng cực. 

Tàu cũng được tích hợp hệ thống định vị động, thiết bị dò âm dưới biển sâu trong khu vực có băng, hệ thống thông tin liên lạc và định vị, cùng hệ thống “moon pool” kín nước phục vụ nghiên cứu khoa học. Theo phía Trung Quốc, đây là hệ thống moon pool nghiên cứu khoa học lớn nhất do nước này tự phát triển.

Những năng lực này có ý nghĩa đặc biệt với hoạt động biển sâu. Khi triển khai robot lặn, tàu lặn có người lái hoặc thiết bị khảo sát xuống độ sâu hàng nghìn mét, tàu mẹ phải giữ vị trí ổn định trong thời gian dài giữa đại dương. Hệ thống định vị động, khả năng vận hành êm và thiết kế hỗ trợ thả thiết bị qua thân tàu giúp giảm rủi ro, tăng độ chính xác khi khảo sát địa hình đáy biển hoặc thu thập mẫu vật.

Tan Suo San Hao còn được cho là có thể mang theo và hỗ trợ vận hành các phương tiện lặn tiên tiến nhất của Trung Quốc, trong đó có tàu lặn có người lái Jiaolong, Deep Sea Warrior và Striver. Striver từng lặn xuống độ sâu hơn 10.900 mét tại rãnh Mariana, một trong những điểm sâu nhất hành tinh. Ngoài ra, tàu có thể phối hợp với các phương tiện tự hành dưới nước và robot điều khiển từ xa để quét địa hình đáy biển, thu thập mẫu địa chất, khảo sát môi trường và đánh giá tiềm năng tài nguyên.

Đây chính là nhóm công nghệ cốt lõi trong chuỗi thăm dò khoáng sản biển sâu. Các vùng đáy đại dương hiện được quan tâm vì chứa nốt đa kim giàu nickel, cobalt, mangan và đồng, hoặc các mỏ sulfide nhiệt dịch có thể chứa nhiều kim loại chiến lược.

Những nguyên liệu này đóng vai trò quan trọng trong pin xe điện, năng lượng tái tạo, công nghiệp quốc phòng và các ngành công nghệ cao. Khi nhu cầu khoáng sản phục vụ chuyển đổi năng lượng tăng nhanh, biển sâu ngày càng trở thành không gian cạnh tranh mới giữa các cường quốc.

Sự xuất hiện của Tan Suo San Hao diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đã nắm nhiều giấy phép thăm dò khoáng sản biển sâu do Cơ quan Quyền lực Đáy đại dương Quốc tế cấp, trong đó có các khu vực tại Clarion-Clipperton ở Thái Bình Dương, tây Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. 

Bắc Kinh lâu nay đầu tư mạnh vào đội tàu nghiên cứu, công nghệ lặn sâu, robot dưới nước và năng lực khảo sát đại dương. Những khoản đầu tư này không chỉ phục vụ khoa học, mà còn giúp nước này tích lũy dữ liệu địa chất, kinh nghiệm vận hành và năng lực hậu cần cho tương lai.

Dù vậy, Tan Suo San Hao hiện chưa phải tàu khai thác thương mại khoáng sản biển sâu. Nó không được thiết kế để trực tiếp hút, đào hay vận chuyển quặng từ đáy biển lên quy mô công nghiệp. 

Vai trò của con tàu nằm ở giai đoạn chuẩn bị khảo sát, thử nghiệm, lập bản đồ, đánh giá trữ lượng và hoàn thiện công nghệ vận hành ở môi trường khắc nghiệt. Đây là những bước đi bắt buộc trước khi bất kỳ quốc gia hay doanh nghiệp nào có thể tiến tới khai thác thương mại.

Theo Global Times