Sau hơn tám thập kỷ nằm dưới đáy Đại Tây Dương, tàu ngầm I-52 của Nhật Bản vẫn được cho là cất giữ khoảng 2 tấn vàng trị giá hơn 200 triệu USD (hơn 5.200 tỷ đồng theo tỷ giá hiện nay), cùng nhiều nguyên liệu chiến lược và hàng hóa có giá trị.
I-52 là một trong những tàu ngầm vận tải đường dài của Nhật Bản hoạt động trong giai đoạn cuối của Thế chiến II. Mùa hè năm 1944, con tàu rời Nhật Bản thực hiện hành trình bí mật tới châu Âu trong bối cảnh các tuyến vận tải trên biển bị kiểm soát chặt chẽ, khiến việc vận chuyển hàng hóa bằng tàu ngầm trở thành một trong số ít lựa chọn còn lại.
Sau khi ghé Singapore để hoàn tất việc chất hàng, I-52 mang theo khoảng 270 tấn hàng hóa, gồm thiếc, vonfram, molypden, cao su thiên nhiên, quinine và đặc biệt là khoảng 2 tấn vàng, được đúc thành 146 thỏi. Theo các tài liệu lịch sử, số vàng này được sử dụng để thanh toán cho các thiết bị công nghệ và vật tư mà Nhật Bản cần nhập khẩu.
Tuy nhiên, hành trình của I-52 không thể hoàn thành. Các tài liệu được công bố sau này cho thấy lực lượng Đồng minh đã nắm được thông tin về lộ trình của con tàu thông qua việc giải mã các bức điện liên lạc.

Tối 23/6/1944, khi đang hoạt động trên Đại Tây Dương, I-52 bị tấn công và chìm xuống biển. Đến ngày hôm sau, các mảnh vỡ cùng nhiều kiện cao su nổi trên mặt nước đã xác nhận con tàu gặp nạn. Toàn bộ 109 thành viên trên tàu không còn cơ hội sống sót.
Trong nhiều thập kỷ sau đó, vị trí chính xác của xác tàu vẫn là một bí ẩn. Sai số trong dữ liệu định vị khiến nhiều cuộc tìm kiếm không mang lại kết quả.
Bước ngoặt đến vào đầu những năm 1990 khi nhà nghiên cứu Paul Tidwell cùng cộng sự rà soát lại hàng loạt hồ sơ lưu trữ, nhật ký hành trình và báo cáo lịch sử từ nhiều quốc gia. Kết hợp với công nghệ mô phỏng hải trình hiện đại, nhóm nghiên cứu xác định vị trí con tàu thực tế lệch hơn 16 km so với tọa độ được sử dụng trước đó.
Dựa trên những dữ liệu mới, một cuộc thám hiểm biển sâu được triển khai vào năm 1995. Sau nhiều tuần khảo sát bằng sonar, các chuyên gia phát hiện một vật thể lớn nằm ở độ sâu khoảng 5.180 m dưới mặt nước.
Robot lặn điều khiển từ xa sau đó xác nhận đây chính là xác tàu I-52. Điều khiến giới nghiên cứu chú ý là phần lớn thân tàu vẫn giữ được hình dạng khá nguyên vẹn dù đã nằm dưới đáy biển hơn nửa thế kỷ. Theo các chuyên gia, con tàu có thể đã chìm từ từ sau khi bị hư hại, giúp kết cấu không bị phá hủy hoàn toàn khi rơi xuống đáy đại dương.
Cho đến nay, chưa có chiến dịch nào được triển khai nhằm trục vớt số vàng trên tàu. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng kho báu vẫn nằm trong khoang phía trước của I-52, gần như chưa bị tác động kể từ khi con tàu chìm năm 1944.
Dù vậy, việc đưa số vàng này lên mặt nước được đánh giá là rất phức tạp. Không chỉ phải đối mặt với thách thức kỹ thuật ở độ sâu hơn 5 km, mọi kế hoạch trục vớt còn phải cân nhắc các yếu tố pháp lý và đạo đức, bởi xác tàu cũng được xem là nơi an nghỉ của 109 thủy thủ.
Theo các chuyên gia, giá trị lớn nhất của việc tìm thấy I-52 không chỉ nằm ở kho vàng trị giá hàng trăm triệu USD, mà còn ở những tư liệu lịch sử và thành tựu công nghệ đã giúp giải mã một trong những bí ẩn kéo dài nhiều thập kỷ dưới đáy Đại Tây Dương.
