Nhập khẩu 90% dầu từ nước ngoài, nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới nhận tin dữ không ngờ

Những cú sốc chồng chéo

Thống đốc Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) Sanjay Malhotra khi đó còn mô tả nền kinh tế đang bước vào năm 2026 trong trạng thái “Goldilocks” hiếm gặp: tăng trưởng đủ cao, lạm phát đủ thấp và các cân đối vĩ mô tương đối thuận lợi.

Dẫu vậy, xung đột tại Iran đã đảo ngược bức tranh đó. Là nước nhập khẩu và tiêu thụ dầu lớn thứ 3 thế giới, Ấn Độ phải nhập khoảng 90% nhu cầu dầu thô. Điều này khiến nền kinh tế Nam Á trở thành một trong những bên dễ tổn thương nhất trước cú sốc năng lượng hiện nay, nhất là khi eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa vì chiến sự.

New Delhi đã công bố hàng loạt biện pháp nhằm giảm sức ép lên đồng rupee và dự trữ ngoại hối, mới nhất là các bước đi từ RBI cuối tuần trước.

Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng tác động tiêu cực lên tăng trưởng, lạm phát và ngân sách chính phủ sẽ còn tăng nếu bế tắc giữa Mỹ và Iran tiếp tục kéo dài, khiến giá dầu duy trì ở mức cao.

Michael Langham, chuyên gia kinh tế thị trường mới nổi tại Aberdeen Investments, nhận định Ấn Độ đang đối mặt với một chuỗi cú sốc nguồn cung. Ngoài giá dầu, nước này còn chịu rủi ro gián đoạn nguồn cung phân bón do chiến tranh Iran, trong khi nông dân đã chuẩn bị cho hiện tượng El Nino - yếu tố thường gắn với hạn hán và có thể ảnh hưởng đến các cây trồng chủ lực như lúa mì.

Theo Langham, các cú sốc chồng chéo này sẽ kéo triển vọng tăng trưởng của Ấn Độ đi xuống. Đồng thời, RBI sẽ khó có thể phớt lờ cú sốc giá năng lượng từ Hormuz như một hiện tượng tạm thời, bởi nó đang đi kèm nhiều vấn đề nguồn cung khác.

Sức ép đã thể hiện rõ qua cán cân đối ngoại. Chi phí nhập khẩu dầu khí của Ấn Độ trong tháng 4 tăng 53% so với tháng 3, làm dấy lên dự báo thâm hụt cán cân thanh toán sẽ phình to.

HSBC trước đó từng dự báo thâm hụt cán cân thanh toán của Ấn Độ trong năm tài khóa 2026-2027 có thể tăng lên khoảng 65 tỷ USD. Sau loạt biện pháp mới, ngân hàng này cho rằng tình hình có thể được cải thiện khoảng 30 tỷ USD. Để so sánh, trong năm tài khóa 2025-2026, thâm hụt cán cân thanh toán của Ấn Độ ở mức 25,2 tỷ USD, tương đương 0,6% GDP.

Sức ép với người dân ngày càng lớn

Ấn Độ cũng đang siết nhập khẩu vàng, kêu gọi người dân hạn chế du lịch nước ngoài và khuyến khích sử dụng phương tiện công cộng nhiều hơn để giảm nhu cầu dầu. Đây là những biện pháp cho thấy chính phủ không chỉ muốn xử lý áp lực thị trường tài chính, mà còn cố giảm nhu cầu ngoại tệ và nhập khẩu năng lượng trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, bức tranh vĩ mô vẫn ngày càng khó khăn. Giá dầu quốc tế đã tăng mạnh sau khi cuộc xung đột bắt đầu ngày 28/2, có lúc tiến sát 120 USD/thùng. Dù đã hạ nhiệt, giá dầu vẫn cao hơn khoảng 30% so với trước đó, trong khi giá khí đốt tăng tới 75% cùng kỳ.

Hệ quả là RBI hiện dự báo lạm phát trung bình trong năm tài khóa kết thúc vào tháng 3/2027 sẽ lên 5,1%, cao hơn nhiều so với mức 3,48% ghi nhận trong tháng 4. Tăng trưởng kinh tế được dự báo giảm còn 6,6%, từ mức 7,7% của năm trước.

Dù RBI giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tuần trước, thị trường hoán đổi lãi suất đã bắt đầu phản ánh khả năng cơ quan này phải tăng lãi suất ít nhất 25 điểm cơ bản trong 3 tháng tới và hơn 75 điểm cơ bản trong vòng 1 năm. Điều đó cho thấy giới đầu tư không còn tin cú sốc lạm phát hiện nay có thể nhanh chóng biến mất.

Sat Duhra, quản lý danh mục tại Janus Henderson Investors, cho rằng Ấn Độ vốn đã đối mặt nhiều thách thức mang tính cấu trúc, từ dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, việc làm, mở rộng sản xuất, tiêu dùng đến tăng trưởng GDP danh nghĩa. Cú sốc năng lượng hiện nay có thể làm các điểm yếu này rõ hơn, đồng thời gây áp lực lên tài chính công.

Theo ông, nếu chính phủ phải kìm hãm đầu tư công để ổn định tình hình, tăng trưởng có nguy cơ chậm lại thêm. Điều đó đặt các nhà hoạch định chính sách vào thế rất khó.

Một vấn đề lớn là chính phủ Ấn Độ đã trì hoãn việc tăng giá bán lẻ nhiên liệu dù chi phí nhập khẩu leo thang. Giá xăng và dầu diesel trong nước chỉ tăng chưa tới 10% kể từ khi chiến sự bắt đầu, thấp hơn nhiều so với mức tăng từ 50% trở lên ở một số nền kinh tế nhập khẩu dầu khác tại châu Á. Dù giá xăng dầu trên danh nghĩa được thả nổi, chính phủ vẫn có ảnh hưởng lớn vì nắm cổ phần chi phối tại các doanh nghiệp bán lẻ nhiên liệu chủ chốt.

Việc giữ giá nhiên liệu giúp giảm tác động tức thì lên người dân, nhưng lại tạo chi phí ở nơi khác. Chính phủ tuyên bố sẽ không bồi thường cho các doanh nghiệp bán lẻ nhiên liệu vì thua lỗ. Theo các nhà phân tích, chiến lược này rốt cuộc vẫn có thể làm suy yếu ngân sách, chẳng hạn thông qua cổ tức thấp hơn từ các doanh nghiệp nhà nước, qua đó làm giảm nguồn lực tài chính để xử lý khủng hoảng.

Gánh nặng ngân sách còn đến từ phân bón. Một quan chức chính phủ cho biết trợ cấp phân bón của Ấn Độ có thể tăng 20% trong năm tài khóa 2026-2027. Phân bón đặc biệt quan trọng với nền kinh tế nông nghiệp của Ấn Độ, nơi gần một nửa dân số vẫn phụ thuộc vào khu vực này. Năm nay, vai trò đó càng lớn hơn do rủi ro hạn hán từ El Nino.

Ngoài ra, chính phủ đã cắt thuế đối với xăng và dầu diesel, chấp nhận mất khoảng 140 tỷ rupee doanh thu mỗi tháng. New Delhi đặt mục tiêu thâm hụt tài khóa 4,3% GDP trong năm tài khóa hiện tại, nhưng một cuộc thăm dò của Reuters dự báo con số này có thể tăng lên 4,7%, trong khi một số nhà kinh tế cho rằng thâm hụt có thể lên tới 5%.

Cơ quan xếp hạng tín nhiệm Crisil dự báo giá bán lẻ dầu tại Ấn Độ còn có thể tăng nhẹ thêm, và tác động sẽ lan rộng trong toàn nền kinh tế. Chi phí vận tải cao hơn sẽ đẩy giá thực phẩm và lạm phát lõi lên, khiến đời sống hộ gia đình chịu thêm sức ép.

Theo Reuters