Nghịch lý tại thị trường ô tô sát vách Việt Nam – doanh số bán hàng nội địa 'nguội lạnh', xuất khẩu lại 'bùng nổ' nhờ xe xanh

Theo dữ liệu mới nhất từ Hiệp hội Ô tô Hành khách Trung Quốc (CPCA), doanh số bán xe tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới đã giảm 21,6% so với cùng kỳ năm ngoái, chỉ đạt 1,4 triệu chiếc trong tháng 4. Đây là dấu mốc buồn khi thị trường nội địa ghi nhận đà sụt giảm liên tục trong hơn nửa năm qua.

Ông Cui Dongshu, Tổng thư ký CPCA, nhận định rằng các dòng xe động cơ đốt trong (ICE) truyền thống đang hụt hơi rõ rệt trước áp lực giá dầu duy trì ở mức cao.

Đáng chú ý, ngay cả phân khúc xe năng lượng mới (NEVs) vốn là "ngôi sao" của thị trường cũng không tránh khỏi vòng xoáy suy thoái. Doanh số EV và PHEV nội địa (chiếm 60,6% thị phần) đã giảm 6,8%, đánh dấu tháng thứ tư liên tiếp tăng trưởng âm.

Trái ngược hoàn toàn với vẻ ảm đạm trong nước, hoạt động xuất khẩu xe xanh xủa Trung Quốc lại chứng kiến sự bùng nổ chưa từng có. Lượng xe điện và xe PHEV xuất khẩu đã tăng vọt 111,8%, vượt xa mức tăng trưởng chung 80,2% của toàn ngành ô tô.

Nguyên nhân chính được giới phân tích chỉ ra là do giá nhiên liệu toàn cầu leo thang, hệ lụy từ các cuộc xung đột căng thẳng giữa Mỹ - Israel và Iran. Bối cảnh này đã vô tình thúc đẩy nhu cầu chuyển đổi sang xe điện tại các thị trường quốc tế, tạo điều kiện cho các hãng xe Trung Quốc "xả hàng" tồn kho.

Khoảng cách ngày càng lớn giữa sự đi xuống của thị trường trong nước và sức bật mạnh xuất khẩu thể hiện rõ ở BYD, nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới. Trong khi doanh số toàn cầu sụt giảm tháng thứ 8 liên tiếp do sức mua nội địa yếu, thì mảng xuất khẩu của hãng vẫn duy trì được các con số ấn tượng.

Trước tình hình hiện tại, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đang thực hiện chiến lược dịch chuyển lên phân khúc cao cấp. Thay vì tập trung vào các dòng xe giá rẻ dưới 150.000 Nhân dân tệ (khoảng 22.000 USD), những cái tên như Nio hay Zeekr (thuộc Geely) đang dồn lực cho các mẫu SUV hạng sang đầy ắp công nghệ.

Tuy nhiên, sự khởi sắc của nhóm xe cao cấp vẫn chưa đủ để bù đắp cho khoảng trống mà phân khúc xe bình dân để lại. Ông Cui Dongshu nhấn mạnh: "Sự đóng băng ở phân khúc giá rẻ chính là 'nút thắt cổ chai' lớn nhất ngăn cản sự phục hồi của toàn ngành."

Để tháo gỡ, vị chuyên gia từ CPCA đề xuất Trung Quốc nên học tập mô hình xe "kei car" của Nhật Bản. Việc thiết lập các tiêu chuẩn riêng cho xe cỡ nhỏ, được quản lý chặt chẽ và giá thành thấp sẽ giúp khai phá nhu cầu của nhóm khách hàng ở nông thôn và người cao tuổi, từ đó tạo xung lực mới cho thị trường trong nước.

Ngân hàng Morgan Stanley vừa đưa ra cái nhìn thận trọng khi dự báo doanh số bán xe nội địa Trung Quốc có thể giảm sâu tới 11% trong năm nay (thay vì mức 6% như dự báo trước đó).

Ở chiều ngược lại, họ nâng kỳ vọng tăng trưởng xuất khẩu từ 15% lên mức 33%, khẳng định vị thế "bàn đạp" của thị trường nước ngoài đối với ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc trong giai đoạn tới.