Nga đón tin vui không ngờ từ Mỹ

Trong một bước ngoặt đáng chú ý, Mỹ đã tạm thời “bật đèn xanh” để Ấn Độ tăng mua dầu Nga. Động thái này đảo ngược nhiều tháng gây sức ép nhằm cắt giảm nguồn thu năng lượng của Moscow. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh xung đột tại Vùng Vịnh làm tắc nghẽn các tuyến vận chuyển chủ chốt và đe dọa nguồn cung dầu toàn cầu.

Bộ Tài chính Mỹ đêm ngày 5/3 (theo giờ Washington) đã công bố giấy phép đặc biệt, cho phép các giao dịch liên quan đến dầu thô và sản phẩm dầu mỏ Nga được xếp lên tàu trước ngày 5/3. Cụ thể, số hàng này phải được bán cho doanh nghiệp Ấn Độ và vận chuyển trực tiếp tới Ấn Độ. Giấy phép sẽ hết hiệu lực vào 0h01 ngày 4/4 theo giờ Washington.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết mục tiêu của biện pháp này là “giữ cho dầu tiếp tục lưu thông trên thị trường toàn cầu”. Đồng thời, ông nhấn mạnh đây chỉ là bước đi tạm thời 30 ngày nhằm giải phóng số dầu Nga đang mắc kẹt ngoài biển và “không mang lại lợi ích tài chính đáng kể cho chính phủ Nga”.

Trong ngắn hạn, động thái của Washington mang lại sự giải tỏa tức thì cho nền kinh tế Ấn Độ - nước nhập khẩu dầu thô lớn thứ 3 thế giới và đang chịu ảnh hưởng trực tiếp từ tình trạng eo biển Hormuz gần như tê liệt. Với hàng chục tàu dầu Nga, cả bị trừng phạt lẫn không, đang neo đậu hoặc di chuyển ở châu Á, các nhà máy lọc dầu Ấn Độ có thể nhanh chóng tăng mua để ổn định hoạt động.

Theo dữ liệu từ Kpler, gần 11 triệu thùng dầu Nga đang nằm chờ trên các tàu tại khu vực châu Á, trong đó khoảng 70% ngoài khơi Trung Quốc và eo biển Singapore. Cuộc chiến giành nguồn cung giá rẻ đồng nghĩa với việc mức chiết khấu đối với dầu Nga có thể thu hẹp hoặc thậm chí chuyển sang mức cộng giá khi nhu cầu tăng trở lại.

Trước năm 2022, Ấn Độ không phải khách hàng lớn của dầu Nga. Sau khi xung đột Ukraine bùng nổ, New Delhi đã tăng mạnh mua vào để tận dụng giá rẻ. Tuy nhiên, trong nhiều tháng qua, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã tìm cách chặn dòng thương mại này bằng thuế quan và trừng phạt nhằm gây áp lực buộc Điện Kremlin phải đàm phán hòa bình. 

Sau thỏa thuận thương mại mới với Mỹ tháng trước, Ấn Độ đã cắt giảm đáng kể lượng dầu Nga nhập khẩu, khiến tỷ trọng trong tháng 2 chỉ còn khoảng 20% tổng mức nhập khẩu 5 triệu thùng/ngày.

Tuy nhiên, các nhà cung cấp truyền thống của Ấn Độ, gồm Iraq, Saudi Arabia và UAE, đều bị ảnh hưởng bởi việc tuyến Hormuz gần như đóng cửa, khiến nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng. Trong bối cảnh 20 triệu thùng/ngày dầu của khu vực Vùng Vịnh bị đình trệ, giới phân tích cho rằng việc Washington nới lỏng chỉ là giải pháp tình thế và khó xoay chuyển bức tranh thị trường.

Mặc dù việc Mỹ nới lỏng giúp thị trường hạ nhiệt tạm thời, giá dầu hợp đồng tương lai đã giảm nhẹ trong phiên châu Á sáng thứ Sáu, nhưng các chuyên gia cảnh báo tác động có thể hạn chế. Việc bổ sung dầu Nga không giải quyết được tình trạng thiếu hụt khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và nhiên liệu nấu ăn mà Ấn Độ cũng đang phải đối mặt.

Các cơ quan Ấn Độ tuần này đã xem xét nhiều phương án khẩn cấp, trong đó có tăng nhập khẩu dầu Nga. Bộ Dầu mỏ Ấn Độ cũng thúc giục các nhà ngoại giao tìm kiếm cơ chế linh hoạt hơn từ Washington, bao gồm đề xuất Mỹ hỗ trợ bảo hiểm cho các tàu đi qua eo biển Hormuz. 

Tình trạng thiếu dầu đã buộc Mangalore Refinery and Petrochemicals Ltd. tạm dừng xuất khẩu sản phẩm dầu và đóng cửa một trong 3 đơn vị lọc dầu do tồn kho cạn kiệt.

Tổng hợp