Áp lực thuế quan phủ bóng thương mại toàn cầu
Trong nửa đầu năm 2025, thuế quan nổi lên như một tâm điểm của bức tranh kinh tế toàn cầu. Loạt biện pháp thuế do Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố đầu tháng 4, được ông gọi là “Ngày Giải phóng”, đã lập tức tạo ra những rung lắc mạnh trên thị trường quốc tế. Việc Washington đồng thời áp thuế cao hơn với cả đồng minh lẫn đối thủ cho thấy một thông điệp rõ ràng: Mỹ đang tái định vị chiến lược, trong đó trật tự thương mại cũ không còn là ưu tiên hàng đầu.
So với giai đoạn trước, làn sóng căng thẳng thuế quan lần này không còn bó hẹp trong quan hệ Mỹ - Trung mà lan rộng ra phạm vi toàn cầu, kéo theo hàng loạt cuộc thương lượng căng thẳng phía sau hậu trường. Thuế quan chỉ là phần dễ thấy, còn cốt lõi của cuộc cạnh tranh nằm ở công nghệ lõi, năng lượng sạch và các chuỗi cung ứng mang tính chiến lược. Từ đất hiếm, chip AI của Nvidia, các hợp đồng LNG dài hạn cho đến yêu cầu đưa nhà máy sản xuất trở lại Mỹ, những “con bài” này ngày càng xuất hiện dày đặc trên bàn đàm phán.
Chính sách thương mại mới của Washington được củng cố thông qua hàng loạt thỏa thuận song phương, trong đó trọng tâm là tái thiết kế chuỗi giá trị ở nhiều lĩnh vực then chốt như y tế, bán dẫn và xe điện. Thuế quan vì vậy không còn đơn thuần là công cụ bảo hộ, mà trở thành đòn bẩy buộc các đối tác điều chỉnh cấu trúc sản xuất theo ưu tiên chiến lược của Mỹ, đặt vấn đề an ninh chuỗi cung ứng lên trên hiệu quả kinh tế thuần túy.
Ở chiều ngược lại, Trung Quốc đẩy mạnh mở rộng ảnh hưởng thương mại sang Nam Á, Trung Đông và Mỹ Latinh, đồng thời gia tăng tín dụng ưu đãi và trợ cấp công nghiệp nhằm giữ vững hệ sinh thái sản xuất trong nước. Những bước đi này đang góp phần làm sâu sắc thêm quá trình phân mảnh của chuỗi cung ứng toàn cầu. Trước bối cảnh đó, các tập đoàn đa quốc gia tăng tốc triển khai chiến lược “China+1”, dịch chuyển một phần năng lực sản xuất sang Đông Nam Á, Mexico hoặc Ấn Độ.
Kinh tế thế giới đứng vững trước cú sốc thuế quan
Sau cú sốc ban đầu từ các biện pháp thuế quan, kinh tế thế giới đã tránh được kịch bản suy giảm nghiêm trọng như nhiều dự báo bi quan trước đó. Hoạt động kinh tế toàn cầu không chỉ không rơi vào một cú giảm tốc sâu, mà còn dần quay trở lại quỹ đạo tiệm cận các dự báo đầu năm, cho thấy khả năng thích ứng ngày càng rõ nét.
Theo tổng hợp của giới phân tích, tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2025 có thể đạt khoảng 2,7%, gần như không thay đổi so với ước tính ban đầu, dù tâm lý thị trường từng trải qua nhiều đợt biến động mạnh. Điều này cho thấy cú sốc thuế quan, ít nhất đến thời điểm hiện tại, chưa đủ lớn để đảo chiều xu hướng phục hồi của kinh tế thế giới.
Tuy vậy, bức tranh tăng trưởng này vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Động lực phục hồi chủ yếu đến từ chi tiêu tài khóa, nới lỏng tiền tệ và làn sóng đầu tư công nghệ, trong khi niềm tin vào các nguyên tắc thương mại và chính sách dài hạn vẫn ở mức thấp. Kinh tế toàn cầu vì thế đang vận hành trong trạng thái ổn định nhưng mong manh, dễ bị tổn thương trước những cú sốc chính sách mới.
Mỹ tiếp tục giữ vai trò đầu tàu tăng trưởng, bất chấp các dự báo trước đó về khả năng giảm tốc. Kết quả này phản ánh tác động tổng hợp của đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo, các đợt cắt giảm lãi suất của Fed, các biện pháp hỗ trợ tài khóa và mức độ lan tỏa của thuế quan lên giá cả thấp hơn so với lo ngại ban đầu.
Tại các nền kinh tế phát triển, tăng trưởng được kỳ vọng phục hồi lên khoảng 1,4% nhờ lạm phát hạ nhiệt, lãi suất giảm và các gói tài khóa có trọng tâm, đặc biệt tại khu vực EU. Với nhóm các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển, ngoại trừ Trung Quốc, triển vọng tăng trưởng duy trì quanh mức 3,5%. Riêng Trung Quốc được kỳ vọng cải thiện đà tăng trưởng nhờ điều hành chính sách linh hoạt, qua đó bù đắp phần nào những lực cản kéo dài từ lĩnh vực bất động sản.
Theo thống kê của Quỹ Tiền tệ quốc tế, năm 2025, Mỹ tiếp tục giữ vị trí nền kinh tế lớn nhất thế giới, trong khi Trung Quốc đứng thứ hai với GDP ước vượt 19.000 tỷ USD và duy trì vai trò cường quốc sản xuất, xuất khẩu hàng chế tạo. Đức xếp thứ ba với GDP khoảng 5.000 tỷ USD, tiếp đến là Nhật Bản với khoảng 4.300 tỷ USD. Ấn Độ đứng thứ năm với GDP hơn 4.000 tỷ USD, ghi dấu ấn là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới.
Anh, Pháp và Italy lần lượt giữ các vị trí tiếp theo, trong khi Nga đứng thứ 9 với GDP ước đạt 2.300 tỷ USD, duy trì tăng trưởng ổn định bất chấp các lệnh trừng phạt liên quan đến xung đột Nga - Ukraine. Canada khép lại nhóm 10 nền kinh tế lớn nhất thế giới với GDP năm 2025 ước khoảng 2.200 tỷ USD.
Dự báo kinh tế toàn cầu tăng nhẹ trong năm 2026
IMF dự báo quy mô kinh tế toàn cầu năm 2026 đạt khoảng 124.000 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng dao động trong khoảng 2,1-2,8%. Đây được xem là giai đoạn tăng trưởng tương đối vững chắc, dù các bất ổn vẫn hiện hữu. Tuy nhiên, sự khác biệt về động lực tăng trưởng và rủi ro giữa các khu vực và các nền kinh tế lớn sẽ ngày càng rõ nét.
Đồng quan điểm với IMF, Goldman Sachs dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 đạt khoảng 2,8%. Deloitte cũng đưa ra đánh giá tương tự, cho rằng GDP toàn cầu có thể tăng nhẹ khoảng 2,1%, phản ánh đà phục hồi ở mức vừa phải dưới tác động đan xen của các yếu tố chu kỳ và cấu trúc.
Nhìn tổng thể, năm 2026 được nhiều tổ chức đánh giá là giai đoạn ổn định hơn so với thời kỳ bất định kéo dài trước đó, song vẫn chứng kiến sự phân hóa rõ rệt giữa các khu vực và nhóm quốc gia. Áp lực chi phí tài chính, rủi ro lạm phát và biến động thương mại tiếp tục là những yếu tố buộc các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp phải theo dõi sát sao để cân đối giữa mục tiêu tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô.
Mỹ được dự báo tiếp tục giữ vị trí nền kinh tế lớn nhất thế giới với GDP khoảng 31,8 nghìn tỷ USD, trong khi Trung Quốc và Đức lần lượt đứng thứ 2 và thứ 3. Đáng chú ý, Ấn Độ được kỳ vọng vượt Nhật Bản để trở thành nền kinh tế lớn thứ tư toàn cầu.
.png "Vừa cấm nhập khẩu 3 tháng, khách ruột gạo Việt đón tin vui")
