‘Kiềng 3 chân’ VinFast, xe Nhật, Hàn thay đổi

Cú xoay chiều chóng mặt của thị trường ô tô Việt

Nếu lấy VinFast, nhóm 6 thương hiệu Nhật gồm Toyota, Honda, Mitsubishi, Mazda, Suzuki, Isuzu và nhóm xe Hàn gồm Hyundai, Kia để đặt lên cùng một mặt bằng so sánh, sự thay đổi của thị trường ô tô Việt Nam trong vài năm qua hiện ra khá rõ.

Năm 2022, VinFast bán 22.931 xe, trong khi 6 thương hiệu Nhật đạt gần 225.000 xe. Hyundai và Kia cộng lại cũng vượt 142.000 xe. Khi đó, VinFast chỉ chiếm khoảng 6% tổng doanh số của ba nhóm, còn xe Nhật là “chân” lớn nhất của chiếc kiềng.

Ba năm sau, cán cân gần như đảo ngược.

Năm 2025, VinFast bàn giao 175.099 xe tại Việt Nam, cao gấp khoảng 7,6 lần năm 2022. Trong khi đó, nhóm 6 thương hiệu Nhật bán khoảng 196.000 xe, còn Hyundai và Kia chỉ đạt hơn 80.000 xe. Khoảng cách từng lên tới hơn 200.000 xe giữa VinFast và nhóm Nhật vào năm 2022 nay chỉ còn khoảng 20.000 xe.

Đáng chú ý hơn, diễn biến 7 tháng đầu năm 2026 cho thấy khoảng cách đang tiếp tục thu hẹp theo hướng có lợi cho VinFast. Hãng xe Việt bán 137.697 xe, trong khi tổng doanh số của 6 thương hiệu Nhật chỉ khoảng 109.000 xe. Nói cách khác, một mình VinFast đã bán nhiều ô tô hơn cả 6 thương hiệu Nhật cộng lại trong cùng kỳ.

Trên toàn thị trường, VinFast cũng đang tạo ra khoảng cách rất lớn. Sau 7 tháng, hãng chiếm hơn 35% thị phần theo một số cách tính dựa trên các thương hiệu có công bố doanh số, trong khi Toyota đứng thứ hai.

Đây không còn là câu chuyện một hãng xe điện tăng trưởng nhanh. Nó bắt đầu giống một cuộc tái phân bổ thị phần.

Cùng lúc đó, nhóm xe Hàn lại đi theo chiều ngược lại. Từ hơn 142.000 xe năm 2022, Hyundai và Kia giảm xuống còn khoảng 80.000 xe năm 2025, tương đương mức giảm khoảng 44%. Nếu năm 2022 nhóm này chiếm hơn một phần ba doanh số của ba nhóm được so sánh, thì đến 7 tháng 2026 tỷ trọng chỉ còn khoảng 16%.

Tất nhiên, đây không phải toàn bộ thị trường ô tô Việt Nam. Phép so sánh này không bao gồm Ford, các thương hiệu Trung Quốc và nhiều hãng xe nhập khẩu không công bố số liệu đầy đủ. Nhưng chính vì giữ nguyên cùng một nhóm thương hiệu qua các năm, những con số trên vẫn cho thấy khá rõ một xu hướng: trọng tâm của thị trường đang dịch chuyển.

‘Luật chơi” đã thay đổi

Điều đáng chú ý là VinFast không đơn thuần hưởng lợi từ sự phổ cập toàn cầu của xe điện. Hãng đang tạo ra một cách cạnh tranh khác trên thị trường.

Dải sản phẩm được mở rộng nhanh, phủ từ xe cỡ nhỏ như VF 3, VF 5 đến các dòng SUV lớn hơn và MPV. Những mẫu xe có mức giá dễ tiếp cận như VF 3, VF 5 cùng các dòng phục vụ kinh doanh vận tải giúp VinFast mở rộng tệp khách hàng nhanh hơn thay vì chỉ cạnh tranh ở một vài phân khúc.

Quan trọng hơn, hãng liên tục sử dụng chính sách giá và hậu mãi như một công cụ kích thích nhu cầu. Các chương trình hỗ trợ chuyển đổi xe xăng sang xe điện, miễn phí sạc trong thời gian nhất định hay các gói ưu đãi tài chính khiến bài toán chi phí sử dụng được đưa vào ngay trong quyết định mua xe.

Đó là khác biệt lớn so với giai đoạn đầu khi xe điện vẫn được xem là một lựa chọn mới, cần thuyết phục người tiêu dùng bằng công nghệ và câu chuyện môi trường.

Đến nay, khi mạng lưới sạc mở rộng và xe điện xuất hiện ngày càng nhiều trên đường phố, rào cản tâm lý đã giảm đáng kể. Thậm chí, quy mô tiêu thụ của VinFast đang tạo ra hiệu ứng ngược: thị trường không còn hỏi liệu người Việt có mua xe điện hay không, mà bắt đầu hỏi các hãng xe xăng sẽ phải phản ứng thế nào.

Thực tế, nhóm xe Nhật đã phản ứng.

Toyota, Honda đang đẩy mạnh xe hybrid và thu không ít kết quả khả quan. Mitsubishi, trong khi đó, tập trung tối ưu hóa các mẫu xe “ăn khách” nhất của mình, điều chỉnh sản phẩm cho hợp gu nhất có thể với người dùng trogn nước. Quan trọng hơn, các thương hiệu này tỏ ra linh hoạt ơn trước rất nhiều trong việc điều chỉnh giá bán và tăng trang bị ở nhiều mẫu xe. Đây là cách họ bảo vệ lợi thế truyền thống mà không phải lập tức chuyển toàn bộ danh mục sang xe thuần điện.

Nếu VinFast đang dùng xe điện để thay đổi cuộc chơi, thì xe Nhật đang dùng xe hybrid, danh tiếng vốn có và sự linh hoạt để giữ lại phần sân của mình.

Toyota là ví dụ rõ nhất. Doanh số 6 tháng đầu năm 2026 vẫn tăng hơn 20% so với cùng kỳ, dù thị phần giảm do tốc độ tăng của VinFast quá mạnh. Điều đó cho thấy xe Nhật chưa hề “thất thế”. Vấn đề nằm ở chỗ tốc độ tăng trưởng của họ không còn đủ để duy trì vị trí áp đảo như trước.

Xe Hàn chịu áp lực lớn nhất

Trong “kiềng 3 chân” này, xe Hàn mới là nhóm chịu áp lực lớn. Hyundai và Kia từng có một công thức rất hiệu quả tại Việt Nam: thiết kế hiện đại, nhiều trang bị, giá cạnh tranh và sản phẩm phủ rộng các phân khúc. Công thức này từng giúp xe Hàn bám sát, thậm chí vượt nhiều thương hiệu Nhật ở một số thời điểm.

Nhưng lợi thế đó đang bị thu hẹp từ nhiều hướng.

Một bên, VinFast ngày càng tiến sâu vào những khoảng giá mà trước đây xe Hàn có lợi thế. Một bên khác, Toyota và các thương hiệu Nhật lại dùng xe hybrid, thương hiệu và giá bán cạnh tranh để giữ khách. Đó là chưa kể các thương hiệu Trung Quốc liên tục đưa vào thị trường những mẫu xe có nhiều trang bị và công nghệ với mức giá cạnh tranh.

Nói cách khác, khoảng trống từng giúp xe Hàn tạo khác biệt đang bị ép từ nhiều phía.

Doanh số Hyundai giảm từ 81.582 xe năm 2022 xuống 53.229 xe năm 2025. Kia cũng giảm từ hơn 60.000 xe xuống hơn 27.000 xe trong cùng khoảng thời gian. Đây không còn là biến động của một vài mẫu xe riêng lẻ mà đã trở thành vấn đề về vị thế cạnh tranh của cả nhóm.

Một chiếc kiềng mới đang hình thành

Nếu nhìn về phía trước, rất khó để nói VinFast sẽ tiếp tục tăng với tốc độ như những năm vừa qua. Quy mô càng lớn thì việc duy trì mức tăng trưởng cao càng khó. Hơn nữa, cạnh tranh trong xe điện chắc chắn sẽ gay gắt hơn khi các hãng Nhật, Hàn và Trung Quốc mở rộng danh mục sản phẩm.

Nhưng một điều dường như đã thay đổi: VinFast không còn là người chơi mới đang tìm chỗ đứng. Hãng đã trở thành một trong những lực lượng có khả năng định hình cuộc chơi.

Nhóm Nhật nhiều khả năng vẫn giữ một “chân” lớn nhờ thương hiệu, mạng lưới bán hàng và khả năng thích nghi bằng hybrid. Xe Hàn thì đứng trước yêu cầu phải tìm một lợi thế mới, thay vì tiếp tục dựa chủ yếu vào công thức giá tốt, nhiều trang bị và thiết kế đẹp.

Chiếc “kiềng 3 chân” này nhiều khả năng vẫn định hình thị trường ô tô Việt trong thời gian tới khi “thế lực” được nhiều người nhắc tới là ô tô Trung Quốc vẫn cần thời gian để xâm nhập thị trường. Tuy nhiên, vị thế của từng “chân” trong chiếc kiềng đó đã thay đổi rất nhanh. Từ khoảng 6% trong nhóm so sánh năm 2022 lên gần 47% sau 7 tháng 2026, VinFast đã đi một quãng đường mà ít thương hiệu ô tô nào có thể hoàn thành trong vài năm.

Và khi một “chân kiềng” tăng trưởng quá nhanh, hai chân còn lại không thể đứng yên.