Không phải xăng hay dầu, một mặt hàng tưởng như “chẳng liên quan” cũng sẽ chịu ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông

Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu chiến sự kéo dài, nguồn cung một số nguyên liệu quan trọng cho sản xuất chip có thể bị gián đoạn, trong khi chi phí năng lượng tăng cao có nguy cơ làm suy yếu nhu cầu đối với các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI).

Cuộc chiến nổ ra từ ngày 28/2 đã khiến thị trường chứng khoán toàn cầu biến động mạnh, trong đó cổ phiếu ngành bán dẫn cũng chịu áp lực bán. Đặc biệt, hai nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới là Samsung Electronics và SK Hynix bị ảnh hưởng nặng nề, với tổng giá trị vốn hóa thị trường bốc hơi hơn 200 tỷ USD kể từ khi xung đột bắt đầu, dù cổ phiếu của họ có sự phục hồi trong phiên giao dịch gần đây.

Quỹ ETF theo dõi ngành bán dẫn VanEck Semiconductor ETF hiện giảm khoảng 3% kể từ khi chiến tranh nổ ra, dù đã phần nào thu hẹp mức giảm nhờ tăng mạnh vào đầu tuần.

Một trong những rủi ro lớn nhất đối với ngành chip nằm ở chuỗi cung ứng nguyên liệu. Theo các nhà phân tích, Trung Đông đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp một số vật liệu thiết yếu như helium và bromine, vốn không thể thiếu trong quá trình sản xuất chip.

Helium đặc biệt quan trọng trong ngành bán dẫn vì được sử dụng để tản nhiệt trong quá trình sản xuất và trong công nghệ in thạch bản (lithography) – bước then chốt để tạo ra các mạch điện siêu nhỏ trên chip. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), Qatar cung cấp hơn một phần ba nguồn helium toàn cầu, khiến thị trường đặc biệt nhạy cảm với các biến động tại Trung Đông.

Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn Mỹ từng cảnh báo rằng nếu nguồn cung helium bị gián đoạn, ngành sản xuất chip toàn cầu có thể đối mặt với những cú sốc lớn. Nguy cơ này càng gia tăng nếu tuyến vận tải chiến lược eo biển Hormuz bị đóng cửa. Theo ước tính của các chuyên gia, việc tuyến đường này ngừng hoạt động kéo dài có thể khiến hơn 25% nguồn cung helium toàn cầu bị loại khỏi thị trường.

Tình hình càng trở nên đáng lo ngại sau khi một cơ sở sản xuất tại Ras Laffan Industrial City của QatarEnergy – nơi sản xuất helium như sản phẩm phụ của khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) – bị máy bay không người lái của Iran tấn công tuần trước, buộc phải tạm ngừng hoạt động.

Bên cạnh helium, bromine cũng là nguyên liệu quan trọng trong sản xuất bán dẫn. Khoảng hai phần ba sản lượng bromine toàn cầu đến từ Israel và Jordan, khiến nguồn cung này cũng có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi căng thẳng khu vực.

Không chỉ chuỗi cung ứng vật liệu, ngành chip còn chịu sức ép từ giá năng lượng tăng cao. Cuộc xung đột đã khiến giá dầu Brent có thời điểm vượt 100 USD/thùng, làm dấy lên lo ngại về chi phí vận hành các trung tâm dữ liệu – nơi tiêu thụ khối lượng lớn chip AI.

Các trung tâm dữ liệu phục vụ AI, do những “gã khổng lồ” công nghệ như Microsoft, Amazon hay Google xây dựng, tiêu thụ điện năng cao gấp 3–5 lần so với trung tâm dữ liệu thông thường. Khi giá năng lượng tăng, tổng chi phí vận hành của các dự án này cũng tăng theo, có thể khiến các tập đoàn công nghệ giảm tốc đầu tư hạ tầng AI.

Điều này đặc biệt quan trọng với các nhà sản xuất chip nhớ như Samsung và SK Hynix. Những năm gần đây, nhu cầu bùng nổ đối với bộ nhớ băng thông cao (HBM) – thành phần quan trọng trong hệ thống AI của Nvidia – đã đẩy giá chip nhớ lên mức cao kỷ lục và mang lại lợi nhuận lớn cho các công ty này.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng nếu chiến tranh kéo dài, chi phí năng lượng tăng cùng với sự gián đoạn chuỗi cung ứng có thể khiến các công ty vận hành trung tâm dữ liệu cắt giảm chi tiêu, kéo theo nhu cầu chip suy yếu.

Dù vậy, ở thời điểm hiện tại, tác động trực tiếp của cuộc xung đột đối với ngành bán dẫn vẫn được đánh giá là tương đối hạn chế. Các nhà phân tích cho biết Samsung và SK Hynix đã ký hợp đồng cung cấp chip nhớ HBM cho cả năm và vẫn có đủ nguồn lực để duy trì sản xuất.

Tuy nhiên, nếu chiến sự tiếp tục leo thang hoặc kéo dài nhiều tháng, nó có thể làm chậm quá trình xây dựng hạ tầng AI toàn cầu, gây áp lực lên giá chip nhớ và lợi nhuận của các nhà sản xuất bán dẫn trong thời gian tới.