Đắt hơn sầu riêng, loại quả quý hiếm của Việt Nam vừa đón tin vui đầu năm: Xuất khẩu tăng mạnh 52%, trồng ít nhất 3 năm mới được thu hoạch

Theo số liệu thống kê sơ bộ của Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), xuất khẩu 2 loại quả cùng họ Bạch đậu khấu - Nhục đậu khấu (BĐK-NĐK) đạt khoảng 1.156 tấn với kim ngạch 9,2 triệu USD, tăng 52,1% về lượng và tăng 35,6% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Nedspice Việt Nam tiếp tục là doanh nghiệp xuất khẩu đứng đầu.

Như vậy giá xuất khẩu bình quân của mặt hàng này lên tới 7.958 USD/tấn.

Bạch đậu khấu là một trong những loại gia vị quý hiếm có giá trị kinh tế cao hàng đầu thế giới, thuộc họ Gừng (Zingiberaceae), loại cây này chủ yếu mọc ở các vùng núi cao, khí hậu mát lạnh quanh năm như Lào Cai, Cao Bằng… Hoa và quả bạch đậu khấu là những bộ phận được sử dụng làm dược liệu. Trong đó, quả được thu hái ở những cây có tuổi đời ít nhất 3 năm tuổi trở lên. 

Dù ít được sử dụng trong đời sống hằng ngày của phần lớn người Việt, bạch đậu khấu lại là ngôi sao sáng trong ngành gia vị, sánh ngang với nghệ tây và vani về giá trị thương mại.

Với hàm lượng tinh dầu cao, mùi thơm đặc trưng và công dụng đa dạng từ gia vị cao cấp trong ẩm thực, dược liệu trong Đông – Tây y, đến nguyên liệu trong nước hoa và mỹ phẩm, Bạch đậu khấu được săn lùng bởi hơn 30 quốc gia trên thế giới.

Đặc biệt, những thị trường khó tính như Hà Lan, Mỹ, Anh lại đang là những khách hàng lớn nhất của sản phẩm này từ Việt Nam.

Theo các chuyên gia, hiện nay, diện tích trồng bạch đậu khấu tại Việt Nam vẫn còn khiêm tốn và chủ yếu mang tính tự phát, chưa hình thành các vùng nguyên liệu tập trung đạt chuẩn quốc tế.

Tuy nhiên, với mức giá cao gấp nhiều lần các cây trồng truyền thống, nhiều địa phương miền núi đã bắt đầu chú ý tới việc mở rộng diện tích trồng loại cây đặc biệt này.

Các tỉnh như Lào Cai, Hà Giang, Cao Bằng, Sơn La… được đánh giá là có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng phù hợp nhất cho việc phát triển bạch đậu khấu chất lượng cao.

Việc xây dựng mô hình canh tác theo hướng hữu cơ, áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP hay hướng đến chứng nhận hữu cơ châu Âu, Mỹ sẽ là bước đi quan trọng để nâng cao giá trị xuất khẩu và khẳng định thương hiệu gia vị Việt trên bản đồ thế giới.

Đồng thời, các chuyên gia nông nghiệp cũng khuyến nghị cần có sự liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến – nhà xuất khẩu để đảm bảo đầu ra bền vững, nâng cao giá trị gia tăng, tránh tình trạng được mùa mất giá.

Nhục đậu khấu có nguồn gốc từ quần đảo Maluku (Indonesia) và được trồng rộng rãi ở các nước vùng nhiệt đới như ở Campuchia, Ấn Độ và Malaysia. Tại Trung Quốc, cây được trồng thử nghiệm và phát triển tốt ở các tỉnh như Quảng Đông, Quảng Tây và Vân Nam.

Ở nước ta, cây nhục đậu khấu thường sẽ phổ biến ở các tỉnh miền Nam. Cây có thể thu hoạch sau 7-8 năm, mỗi năm có thể thu hoạch 2 lần vào các tháng 11-12 và tháng 4-6. Một cây nhục đậu khấu khi đã bắt đầu thu hoạch thì có thể thu hoạch luôn trong vòng 60 - 70 năm trong đó cây đạt mức thu hoạch cao nhất vào năm thứ 25.