‘Không còn sự lựa chọn nào khác’: Tránh được Nga, châu Âu lại mắc kẹt vào chiếc ‘bẫy’ 750 tỷ euro với Mỹ

Vào cuối thập kỷ này, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Mỹ có thể chiếm gần 1 nửa lượng nhập khẩu của Liên minh châu Âu (EU). Điều này tạo ra một điểm yếu chiến lược lớn cho khối khi quan hệ với Washington xuống mức thấp nhất từ ​​trước đến nay.

Châu Âu hiện đang nhập khẩu 1/4 khí đốt từ Mỹ. Con số này dự kiến ​​sẽ tăng vọt khi lệnh cấm hoàn toàn nhập khẩu khí đốt Nga có hiệu lực.

Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump tăng áp lực nhằm thâu tóm Greenland – một vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch. Động thái của ông Trump có thể phá vỡ liên minh NATO và đẩy quan hệ xuyên Đại Tây Dương vào khủng hoảng.

Việc EU ngày càng phụ thuộc vào nhập khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng từ Mỹ “tạo ra một sự phụ thuộc địa chính trị mới, tiềm ẩn rủi ro cao”, Ana Maria Jaller-Makarewicz, chuyên gia tại Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA).

“Việc phụ thuộc quá nhiều vào khí đốt Mỹ mâu thuẫn với chính sách của EU về tăng cường an ninh năng lượng bằng việc đa dạng hóa, giảm nhu cầu và thúc đẩy nguồn cung năng lượng tái tạo”, bà nói.

Mối lo ngại về điểm yếu chiến lược này cũng đang gia tăng trong các nước thành viên. Một số nhà ngoại giao EU lo rằng chính quyền ông Trump có thể lợi dụng sự phụ thuộc mới này để đạt được các mục tiêu chính sách đối ngoại của họ.

Sau khi xung đột Nga – Ukraine nổ ra năm 2022, EU đã thực hiện những biện pháp quyết liệt để giảm sự phụ thuộc vào khí đốt tự nhiên của Nga, vốn từng chiếm 50% tổng lượng nhập khẩu năm 2021 nhưng hiện chỉ còn 12%.

EU đã đạt được điều này bằng cách chuyển hướng sang khí LNG vận chuyển từ Mỹ. Mỹ hiện đã là nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới, chiếm 27% tổng lượng khí đốt ngập khẩu của EU, tăng từ 5% vào năm 2021. Pháp, Tây Ban Nha, Ý, Hà Lan và Bỉ là những nước nhập khẩu lớn nhất.

Một loạt các thỏa thuận mới với các công ty năng lượng của Mỹ có thể nâng tỷ trọng lên tới 40% tổng lượng khí đốt nói chung và 80% tổng lượng LNG nhập khẩu vào khối đến năm 2030, theo dữ liệu từ IEEFA.

Bất chấp những nỗ lực chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch, châu Âu vẫn phụ thuộc vào khí đốt tự nhiên phát thải carbon để đáp ứng 1/4 tổng nhu cầu năng lượng của mình. Khí đốt được sử dụng để sản xuất điện, sưởi ấm các tòa nhà và cung cấp năng lượng cho công nghiệp.

Người tiêu dùng và các nhà sản xuất châu Âu hiện đang phải gánh 1 trong những chi phí năng lượng cao nhất thế giới. Điều này khiến EU khó có thể từ chối khí đốt giá rẻ hơn từ Mỹ bất chấp những lời đe dọa từ Washington.

Các nước EU đã cam kết đa dạng hóa nguồn nhập khẩu khí đốt theo luật mới được thông qua năm ngoái, nhưng các quan chức cảnh báo rằng điều này sẽ khó đạt được trong ngắn hạn, do nguồn cung LNG toàn cầu chỉ giới hạn ở một vài quốc gia. Họ đang kỳ vọng vào sản lượng mới ở Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), dự kiến ​​bắt đầu vào năm 2030.

Bên cạnh các thỏa thuận năng lượng trong tương lai, bao gồm cam kết mua 750 tỷ euro sản phẩm năng lượng của Mỹ như một phần của thỏa thuận thương mại năm ngoái, EU dự kiến ​​sẽ nâng cấp cơ sở hạ tầng năng lượng trong khối, mở đường cho sự thâm nhập sâu hơn của LNG Mỹ.

Ví dụ, EU đã tái khẳng định cam kết của đối với 2 đường ống dẫn khí đốt lớn kết nối Malta và Cyprus với châu Âu, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tăng vận chuyển khí đốt từ Mỹ. Mỹ cũng đang tìm cách xây dựng một đường ống nối Bosnia với Croatia – quốc gia thành viên của EU.

Đối với một số người, sự phụ thuộc ngày càng tăng của EU vào LNG Mỹ cho thấy khối nên đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo để thay thế nhiên liệu hóa thạch.

Thomas Pellerin-Carlin, một nghị sĩ thuộc đảng Xã hội của EU, cho biết nhu cầu khí đốt tự nhiên đã giảm mạnh trên toàn khối khi quá trình chuyển đổi xanh được đẩy mạnh, ngay cả khi nhu cầu LNG của Mỹ đang tăng lên xét về tỷ lệ tổng lượng tiêu thụ.

“Nếu chúng ta đủ can đảm để giữ bình tĩnh và tiếp tục đầu tư vào hiệu quả năng lượng và năng lượng tái tạo, chúng ta sẽ giảm nhu cầu khí đốt, kéo theo là giảm phụ thuộc vào LNG của Mỹ, ngay cả khi loại bỏ hoàn toàn khí đốt của Nga”, Pellerin-Carlin nói với tờ Politico.

Vị nghị sĩ này cũng lập luận rằng ông Trump khó có thể “vũ khí hóa” nguồn cung LNG cho EU, vì điều đó sẽ gây tổn hại nghiêm trọng đến lợi ích của các nhà tài trợ quan trọng của ông Trump trong ngành công nghiệp LNG của Mỹ.

“Sự phụ thuộc chắc chắn là có. Chúng ta đang mắc kẹt ở tình thế hiện tại, nhưng thực sự là không còn lựa chọn nào khác”, một quan chức chính phủ châu Âu nhận định.

Tham khảo: Politico