Điện ảnh Trung Quốc bị tác động mạnh bởi AI

Theo Huxiu, mùa xuân năm 2026, ngành nội dung số ở Trung Quốc đứng trước một nghịch lý chưa từng có.

Trong khi các công cụ AI đang biến việc sản xuất phim ngắn trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết, thì những tác phẩm điện ảnh hay lại đang dần biến mất. Một cuộc khủng hoảng niềm tin và sự mệt mỏi sinh lý đang bao trùm lấy thị trường phim ngắn tại Trung Quốc.

Thị trường này đang chứng kiến hai đường cong ngược chiều đầy nghiệt ngã. Một mặt, đại cục phim ngắn đang có dấu hiệu thu hẹp rõ rệt. Dữ liệu từ nền tảng video ngắn Hongguo của Trung Quốc liên tục chạm đáy.

Ngay cả “ông lớn” Tinghuadao, đơn vị sản xuất phim từng tạo nên cơn sốt với bộ phim “Cố chấp làm mẹ kế ở thập niên 80” cũng đang rơi vào vòng xoáy khủng hoảng khi sáu tác phẩm liên tiếp ra mắt đều thất bại thảm hại, không tạo được bất kỳ tiếng vang nào.

Mặt khác, nguồn cung nội dung lại đang tăng trưởng với tốc độ nhanh chóng mặt. Các mô hình video AI như Seedance đã đẩy rào cản của ngành xuống ngưỡng tối thiểu, khi một cá nhân và một máy tính hoàn toàn có thể hoàn thành cả một bộ phim.

Nhưng trớ trêu thay, khi nguồn cung càng tăng, các tác phẩm tạo được sức lan toả lớn lại càng thưa thớt.

Vậy tại sao khi công nghệ đạt đến đỉnh cao, nội dung phim ngắn lại rơi vào ngõ cụt?

Theo Huxiu, thất bại của nhóm sản xuất Tinghuadao không phải là sự cố ngẫu nhiên, mà là một vấn đề mang tính sinh lý học.

Trong giai đoạn đầu, mô hình kinh doanh của Tinghuadao được đánh giá là hợp lí, họ tối ưu chi phí sản xuất để tạo ra mật độ kích thích cảm xúc cao nhất.

Công thức “3 giây bắt mắt, 10 giây tạo bước ngoặt, 30 giây cao trào” từng là vũ khí sắc bén giúp bộ phim “Cố chấp làm mẹ kế ở thập niên 80” nắm bắt chính xác khoảng trống của thị trường tại thời điểm ra mắt.

Tuy nhiên, khi công thức này bị sao chép tràn lan và trở thành quy chuẩn vận hành cho toàn ngành, phản ứng của khán giả bắt đầu trở nên “kháng insulin”.

Giống như việc cơ thể ngừng phản ứng với đường sau một thời gian dài nạp quá tải, tế bào cảm xúc của người xem cũng dần trở nên chai sạn trước những kích thích rẻ tiền.

Chỉ cần 3 giây đầu tiên, khán giả đã có thể dự đoán toàn bộ kịch bản. Khi cảm giác “biết trước” hình thành, mọi yếu tố bất ngờ đều trở nên vô nghĩa.

Tinghuadao đã thay đổi đủ loại đề tài, từ diễn viên đến bối cảnh, nhưng kết quả vẫn không thay đổi theo chiều hướng tích cực. Sai lầm không nằm ở từng bộ phim, mà nằm ở chỗ hệ thống cung ứng này đã vô tình đành mất niềm tin của khán giả.

Sự ra đời của các công cụ sản xuất video AI như Seedance không giải quyết được bài toán chất lượng mà trái lại, nó làm trầm trọng thêm vấn đề.

Khi chi phí sản xuất tiệm cận bằng không, biến số cạnh tranh không còn là “ai quay đẹp hơn” mà là “ai còn có thể khiến khán giả chú ý”.

Trong một môi trường mà nội dung được sản xuất hàng loạt bởi AI, người dùng đã nảy sinh một cơ chế phòng vệ tâm lý: Tự động lọc bỏ mọi tín hiệu từ các kênh nội dung số. Không phải vì phim dở, mà vì người tiêu dùng mặc định rằng nội dung AI là “không đáng để đầu tư sự chú ý”.

Nhiều người đổ lỗi cho phim hoạt hình AI đã cướp đi tệp khách hàng của phim ngắn. Nhưng sự thật cay đắng hơn nhiều: Phim hoạt hình AI thực chất là sự kết hợp “công thức phim ngắn” với “năng lực sản xuất của AI”.

Thể loại này không cướp đi khán giả của phim ngắn mà chỉ nhanh chóng chứng minh rằng ngưỡng kích thích của con người là có hạn.

Kết quả cuối cùng không phải là khán giả chuyển xem cái khác, mà là khán giả không muốn xem bất cứ cái gì nữa.

Bộ phim ngắn do AI sản xuất “Hoắc Khứ Bệnh” của Trung Quốc năm 2026 là một minh chứng điển hình cho sự thất bại kép của điện ảnh AI.

Về mặt nội dung, AI có thể tạo ra những cảnh chiến trận hoàn hảo về mặt kỹ thuật, nhưng lại hoàn toàn “rỗng” về mặt cảm xúc.

Nhưng yếu tố này hiện tại AI chưa xử lí được nên kết quả là hình ảnh hoàn chỉnh về thị giác nhưng trống rỗng về cảm xúc. Đó là những thứ mà thuật toán không bao giờ chạm tới.

Về mặt marketing, nhà sản xuất đã sai lầm khi dùng các mỹ từ như “đẳng cấp sử thi” để đẩy kỳ vọng lên quá cao. Khi chất lượng thực tế không tương xứng, khán giả không chỉ thấy phim dở mà họ cảm thấy mình bị “thao túng”.

Cảm giác bị lừa dối này đã vô tình tạo ra một hệ lụy khủng khiếp, đó là người xem sẽ nghi ngờ mọi sản phẩm tiếp theo của cùng một đơn vị hoặc cùng một thể loại.

Trong cơn bão của ngành, CEO iQIYI, một trong những ứng dụng xem video trực tuyến được ưa chuộng nhất tại Trung Quốc, ông Cung Vũ đã có một bước đi táo bạo nhưng đầy rủi ro.

Ông thừa nhận mô hình cũ, nơi mọi quyết định phải đi qua “cái phễu lọc” trung tâm với hàng trăm cuộc họp thẩm định đã không còn theo kịp tốc độ của thời đại AI.

Ông Cung Vũ cho biết, trong một năm 2025, nền tảng iQIYI đã phải tổ chức hơn 220 cuộc họp xét duyệt đề án. Con số 220 đồng nghĩa với việc mọi quyết định nội dung đều phải đi qua “phễu lọc” tập trung của nền tảng.

Giải pháp của ông là “Ủy quyền nghệ sĩ AI”, giải pháp này có nghĩa là đóng gói hình ảnh và giọng nói, phong cách diễn xuất của nghệ sĩ thành tài sản số để có thể tái sử dụng, sản xuất nội dung mà có thể vận hành ngoài sự can thiệp trực tiếp của nền tảng.

Đây là nỗ lực nhằm cứu vãn hiệu suất cung ứng, nhưng lại vô tình làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng niềm tin ở phía cầu.

Điểm suy giảm nghiêm trọng nhất của ngành hiện nay nằm ở việc niềm tin nền tảng của khán giả đối với nội dung các sản phẩm đang đi xuống. Khi một khuôn mặt xuất hiện trong hàng ngàn câu chuyện khác nhau một cách vô hồn, giá trị của diễn viên bị tài chính hóa và mất đi tính kết nối nhân văn.

Theo đánh giá của tờ Huxiu, dùng ủy quyền AI để giải quyết cuộc khủng hoảng nội dung cũng giống như việc dùng thuốc giảm đau để điều trị một vết thương cần phẫu thuật. Nó có thể làm dịu cơn đau nhất thời nhưng không thể giải quyết tận gốc những vấn đề từ bên trong.

Khi một nhân vật phim có thể bước ra khỏi màn ảnh để trở thành một phần của thảo luận xã hội thực tế, đó là lúc nó đạt được “tính tồn tại độc lập”. Phim ngắn AI với nhịp độ dồn dập không có không gian để xây dựng nhân cách. 

Cùng với sự phát triển vượt bậc của công nghệ, ngành nội dung ở Trung Quốc hiện nay đang đứng trước một ngưỡng cửa định giá lại sự “khan hiếm”.

Khi nội dung sản xuất hàng loạt bằng AI tràn ngập, những thứ không thể sản xuất hàng loạt, đó là sự thô ráp, tính nhân văn, những cảm xúc chân thực sẽ trở nên vô giá.

Kẻ bứt phá tiếp theo trong ngành nội dung ở Trung Quốc có lẽ sẽ không phải là một bộ phim tuân thủ các công thức dopamine phức tạp.

Đó có thể là một tác phẩm có nhịp độ chậm hơn, cấu trúc phân tán hơn, thậm chí mang một chút “không chuyên nghiệp” của bàn tay con người, nhưng nó khiến người xem tin rằng: Đây là những chuyện có thật, những người có thật.

Tờ Huxiu khẳng định rằng, AI phim ngắn cũng giống như văn bản AI, sự hào hứng ban đầu sẽ nhanh chóng bị thay thế bằng sự ghẻ lạnh khi yếu tố “tính người” bị thiếu hụt.

Ngành phim ngắn của Trung Quốc đang phải trả những khoản nợ mà chính mình đã vay mượn từ niềm tin của khán giả. Cánh cửa sửa sai vẫn còn mở, nhưng nó chỉ dành cho những ai sớm nhận ra rằng: Công nghệ là công cụ, nhưng “nhân tính” mới là linh hồn của nội dung.

*Theo Huxiu