Khi công nghệ trở nên “toxic”: Tại sao hàng ngàn người đang học cách rời khỏi sự kiểm soát của Google và Apple?

Anh Phương | 08:11 17/04/2026

Các ông lớn công nghệ đã "phản bội" bạn thế nào? Câu trả lời nằm ở những bữa tiệc học cách rời xa công nghệ độc đáo nhất thế giới này.

Khi công nghệ trở nên “toxic”: Tại sao hàng ngàn người đang học cách rời khỏi sự kiểm soát của Google và Apple?

Imani Thompson xuất hiện tại quán bar Wonderville ở Brooklyn với phong thái như chuẩn bị cho một buổi tiệc tùng, hoặc đơn giản là đi uống và nhảy nhót cùng bạn bè. Và đúng là cô sẽ làm điều đó. Chỉ là Thompson còn là một nhà tổ chức an ninh mạng, người sẽ dẫn dắt buổi tiệc tối hôm ấy.

Theo tờ The Guardian, cùng với liên minh công nghệ Cypurr Collective có trụ sở tại New York, Thompson tổ chức chương trình mang tên “Break Up With Google” (Chia tay Google).

Mục tiêu rất rõ ràng: giúp người tham dự hiểu cách giảm thiểu rủi ro bị theo dõi khi sử dụng các dịch vụ công nghệ. Nhưng theo Thompson, việc học không nhất thiết phải nghiêm túc và khô khan, vì thế các DJ vẫn chơi nhạc đến tận sáng sớm hôm sau.

“Con người cần một môi trường quen thuộc để tiếp cận những thứ có chút khó khăn,” Thompson nói. “Học viết vài dòng mã ngay tại quán bar sẽ bớt gây căng thẳng hơn nhiều so với trong một lớp học.”

Ở tuổi 26, Thompson đã tổ chức nhiều sự kiện tương tự, mà cô gọi là an ninh mạng “núp bóng” tiệc tùng. Từ những cuộc uống rượu cùng bạn bè, tụ tập tại quán bar cho đến các sự kiện lớn hơn; tất cả đều hướng tới những người muốn “thoát phụ thuộc” khỏi các công ty như Google, Microsoft hay Apple.

Tại đây, người tham dự có thể vừa nhâm nhi cocktail, trò chuyện, vừa học cách xóa dữ liệu cá nhân khỏi công cụ tìm kiếm hoặc kích hoạt các cài đặt bảo mật nâng cao trên điện thoại.

Không chỉ ở New York, các buôit hội thảo, hội nghị và “tiệc công nghệ” này đang xuất hiện tại nhiều thành phố khác như Los Angeles, Seattle, Atlanta hay Pittsburgh.

5275.jpg
Imani Thompson hỗ trợ một người tham dự sự kiện “Break Up With Google” tại quán bar Wonderville ở Brooklyn vào tối thứ Ba.

Các nhà hoạt động đang hướng dẫn cộng đồng cách giành lại quyền kiểm soát trên nền tảng số, bằng việc sử dụng các nền tảng an toàn hơn, minh bạch hơn, hoặc thậm chí tự xây dựng công cụ của riêng mình.

Theo khảo sát của YouGov vào tháng 12, có tới 61% người Mỹ lo ngại về an ninh số và cho rằng việc hạn chế truy cập vào dữ liệu cá nhân là rất quan trọng. Tuy nhiên, chỉ 33% thực sự hành động để bảo vệ mình.

Những sự kiện công nghệ kiểu mới này đang giúp người dùng vừa được hỗ trợ, vừa có thêm động lực để bảo vệ dữ liệu mà không phải từ bỏ hoàn toàn công nghệ hiện đại.

“Khi nói đến an ninh số, vấn đề không phải là ‘tôi chẳng có gì để giấu’, mà là ‘tôi có thứ cần bảo vệ’,” Thompson nhấn mạnh.

Vì sao người dùng dần quay lưng với các ông lớn?

Các dịch vụ nhắn tin, mua sắm hay bản đồ giúp cuộc sống tiện lợi hơn, nhưng cũng khiến người dùng trở nên “lộ diện” hơn bao giờ hết.

Theo Luc Rocher, nhà nghiên cứu tại Oxford Internet Institute, dữ liệu mà các công ty công nghệ thu thập có thể tiết lộ những thông tin cực kỳ nhạy cảm, chẳng hạn như tình trạng tài chính, tiền sử bị bạo lực tình dục hay các vấn đề pháp lý.

Những dữ liệu này sau đó được chia sẻ cho hàng nghìn công ty thông qua các phiên đấu giá quảng cáo thời gian thực (RTB), nơi các doanh nghiệp cạnh tranh để hiển thị quảng cáo cá nhân hóa. Một số nghiên cứu ví điều này giống như việc dữ liệu của người dùng bị “rò rỉ” hàng trăm lần mỗi ngày.

Song song, nỗi lo về giám sát từ chính phủ cũng gia tăng. Trong nhiều năm, các cơ quan Mỹ đã triển khai nhiều chương trình theo dõi quy mô lớn, bao gồm việc thu thập dữ liệu viễn thông.

Gần đây, các báo cáo cho thấy cơ quan chức năng còn theo dõi các cuộc biểu tình, thậm chí mua dữ liệu người dân từ các nhà môi giới trực tuyến.

Bên cạnh đó là quyền lực ngày càng lớn của các “ông lớn” công nghệ. Những công ty từng hứa hẹn kết nối và tự do biểu đạt giờ đây bị chỉ trích vì khai thác dữ liệu và sự chú ý của người dùng để gia tăng lợi nhuận, thậm chí ảnh hưởng đến các giá trị dân chủ.

“Chúng ta đang sống dưới hệ thống giám sát tinh vi nhất trong lịch sử loài người,” Daly Barnett từ Electronic Frontier Foundation nhận định.

Giành lại quyền kiểm soát công nghệ

Tại Seattle, một nhóm tình nguyện mang tên Resist Tech Monopolies (RTM) đang thu hút sự quan tâm hơn hết. Họ tổ chức các hoạt động cộng đồng như câu lạc bộ sách, chiếu phim, giờ tư vấn mở và các buổi “khám phá công nghệ”.

“Chúng tôi thậm chí phải tạm dừng nhận thêm thành viên vì số lượng đăng ký vượt quá khả năng xử lý,” đại diện nhóm cho biết.

RTM là một phần của Co-op Cloud, một liên minh công nghệ quốc tế thúc đẩy việc xây dựng và chia sẻ các công cụ phần mềm tự do như LibreOffice hay máy chủ web Apache. Mục tiêu là tạo ra công nghệ minh bạch, dân chủ và bền vững.

6000-1-.jpg
Một người tham dự sự kiện “Break Up With Google” lướt xem tài liệu hướng dẫn cách ngừng sử dụng các dịch vụ của Google tại quán bar Wonderville ở Brooklyn vào tối thứ Ba.

Ở quy mô nhỏ hơn, việc xây dựng các hệ thống ít phụ thuộc vào những ông lớn công nghệ không chỉ giúp giảm nguy cơ bị giám sát mà còn mở ra cơ hội hợp tác phát triển công cụ mới.

Đáng chú ý, không cần phải là lập trình viên, bất kỳ ai từ nghệ sĩ, giáo viên đến nhà văn đều có thể tham gia đóng góp.

Ví dụ, trong một workshop tại không gian lưu trữ số TAPE ở Los Angeles, một người tham gia đã tạo ra công cụ xuất file voicemail từ iPhone, giúp người dùng lưu trữ tin nhắn thoại trên máy tính hoặc ổ cứng thay vì phụ thuộc vào điện thoại.

“Dữ liệu một khi nằm trong tay các tập đoàn, bạn sẽ mất quyền kiểm soát,” nhà lưu trữ Jackie Forsyte cho biết. “Chưa kể rủi ro khi doanh nghiệp phải tuân theo áp lực chính trị hoặc cơ quan thực thi pháp luật.”

Dù một tương lai hoàn toàn không phụ thuộc vào các tập đoàn công nghệ vẫn còn xa, các nhà tổ chức thừa nhận họ vẫn phải sử dụng những nền tảng như Instagram để quảng bá sự kiện.

Tuy vậy, vẫn có nhiều công cụ đơn giản và chi phí thấp giúp người dùng giảm thiểu rủi ro, như tiện ích Privacy Badger hay dịch vụ email ProtonMail.

Trong lúc đó, Thompson vẫn tiếp tục tổ chức các “bữa tiệc chia tay Google”.

“Tôi chỉ muốn mọi người cảm thấy mình có quyền chủ động trong mối quan hệ với công nghệ,” cô nói. “Khi họ thử bước vào, họ thường trở nên rất hào hứng và sáng tạo.”

*Nguồn: The Guardian 


(0) Bình luận
Khi công nghệ trở nên “toxic”: Tại sao hàng ngàn người đang học cách rời khỏi sự kiểm soát của Google và Apple?
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO