Khó khăn của Honda Motor sau khi từ bỏ chiến lược điện hóa đang khiến hãng không chỉ gánh chịu các khoản thua lỗ lớn, mà còn đối mặt tình trạng thiếu hụt mẫu xe mới tại thị trường trọng điểm Bắc Mỹ. Khả năng cắt giảm cổ tức đang hiện hữu.
Việc Honda dừng phát triển một loạt xe điện khiến giới quan sát cho rằng hãng có thể không ra mắt mẫu xe chủ lực mới nào tại Bắc Mỹ trong năm 2026. “Sẽ không có phiên bản nâng cấp hoàn toàn của mẫu xe chính nào cho đến khi SUV CR-V ra mắt thế hệ mới vào năm 2027”, ông Koji Endo từ SBI Securities nhận định.
Nếu không có sự sụt giảm mạnh nhu cầu xe điện do thay đổi chính sách ở nhiều quốc gia, Honda lẽ ra sẽ tung ra nhiều mẫu EV trong hai năm tới để thay thế xe chạy xăng. Tuy nhiên, việc tập trung gần như toàn bộ vào xe điện trước đó đã để lại hệ quả rõ rệt đối với năng lực phát triển sản phẩm của hãng.
“Khả năng phát triển xe chạy xăng và tốc độ phát triển của Honda có thể đã giảm so với trước đây,” ông Seiji Sugiura từ Tokai Tokyo Intelligence Laboratory cho biết. “Trong quá trình đầu tư mạnh vào EV, một phần nhân sự phát triển động cơ truyền thống đã được chuyển sang mảng xe điện và xe phần mềm.”
Hiệu quả nghiên cứu và phát triển (R&D) của Honda vốn đã ở mức thấp. Tính toán dựa trên lợi nhuận hoạt động 5 năm gần nhất so với chi phí R&D cho thấy hiệu quả chỉ đạt 1,3 - thấp hơn đáng kể so với Toyota Motor (3,4) và Suzuki Motor (2,6). Nguyên nhân một phần do Honda chậm hơn Toyota trong việc cắt giảm chi phí phát triển thông qua việc sử dụng chung linh kiện giữa các dòng xe.
Việc chậm ra mắt sản phẩm mới cũng ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận. Theo công ty nghiên cứu Cox Automotive, mức ưu đãi trung bình trên mỗi xe Honda tại Mỹ trong tháng 2 lên tới 2.721 USD, cao hơn khoảng 60% so với Toyota. Do nhiều mẫu xe đã bước vào cuối vòng đời sản phẩm, Honda có thể phải tiếp tục tăng ưu đãi để cạnh tranh.
Đà suy giảm lợi nhuận của hãng được dự báo sẽ kéo dài. Các khoản lỗ do ngừng phát triển và sản xuất xe điện có thể khiến Honda ghi nhận lỗ ròng hợp nhất lên tới 690 tỷ yên (khoảng 4,31 tỷ USD) trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3 - đánh dấu lần đầu tiên thua lỗ kể từ khi niêm yết. Tổng thiệt hại liên quan có thể lên tới 2,5 nghìn tỷ yên vào năm tài chính kết thúc tháng 3/2027.
Tại cuộc họp báo giữa tháng 3, Giám đốc Eiji Fujimura cho biết Honda sẽ duy trì chính sách cổ tức dựa trên tỷ lệ 3% vốn chủ sở hữu, với cam kết “duy trì cổ tức ổn định”. Dự báo cổ tức năm tài chính vừa qua vẫn giữ ở mức 70 yên/cổ phiếu, tăng nhẹ so với 68 yên năm trước.
Tuy nhiên, thị trường vẫn hoài nghi. Sau khi Honda công bố dự báo thua lỗ lớn, thông tin dự án xe điện Afeela 1 hợp tác với Sony Group bị hủy cũng khiến niềm tin suy giảm. Giá cổ phiếu hiện dao động quanh mức 1.200 yên, và một số dự báo cho rằng có thể giảm xuống dưới 1.000 yên nếu hãng cắt cổ tức mạnh.
Honda đặt mục tiêu duy trì lượng tiền mặt tương đương doanh số một tháng, khoảng 1,7 nghìn tỷ yên. Tuy nhiên, từ mức 4 nghìn tỷ yên hiện tại, dự trữ có thể giảm xuống còn khoảng 2 nghìn tỷ yên sau khi tính đến các khoản lỗ từ EV.
“Với triển vọng lợi nhuận kém trong năm tài chính 2027, Honda không còn nhiều dư địa để chi trả cho cổ đông”, ông Endo nhận định.
Để quay lại quỹ đạo tăng trưởng trung và dài hạn, việc tung ra các mẫu xe cạnh tranh là yếu tố then chốt. Honda đang đẩy nhanh cải tổ năng lực phát triển, tách bộ phận phát triển ô tô khỏi trụ sở chính tại Tokyo và chuyển sang công ty con Honda R&D, nhằm khuyến khích sáng tạo và giảm sự chi phối từ các quyết định kinh doanh.
Dù các cuộc đàm phán sáp nhập với Nissan Motor không thành công, Chủ tịch Nissan Ivan Espinosa vẫn bày tỏ quan tâm đến việc hợp tác phát triển xe với Honda tại Bắc Mỹ. Tuy nhiên, các cuộc thảo luận vẫn đang diễn ra và chưa đạt được tiến triển đáng kể.
Theo các chuyên gia, quyết định tạm dừng hoặc thu hẹp chiến lược xe điện của Honda Motor không đơn thuần là một bước lùi, mà phản ánh sự điều chỉnh trong bối cảnh thị trường toàn cầu đang thay đổi nhanh hơn dự đoán. Trong vài năm qua, nhiều hãng xe đã lao vào cuộc đua điện hóa với kỳ vọng nhu cầu sẽ bùng nổ, nhưng thực tế cho thấy tốc độ chuyển dịch không đồng đều giữa các khu vực. Chính sách ưu đãi bị siết lại, hạ tầng sạc chưa theo kịp, cùng với chi phí sản xuất cao khiến người tiêu dùng vẫn dè dặt với xe điện, đặc biệt tại thị trường Bắc Mỹ.
Với Honda, vấn đề không chỉ nằm ở thị trường, mà còn ở cách tiếp cận. Việc dồn lực quá mạnh vào EV trong giai đoạn đầu đã khiến hãng hụt hơi ở mảng xe truyền thống - vốn vẫn là nguồn doanh thu chính. Khi nhu cầu EV không tăng như kỳ vọng, Honda dễ dàng rơi vào thế “lưng chừng”.
Tuy nhiên, nhìn ở góc độ dài hạn, đây có thể là bước “lùi một bước để tiến hai bước”. Việc tạm điều chỉnh giúp Honda có thời gian tái cấu trúc năng lực phát triển, tối ưu chi phí và định hình lại chiến lược công nghệ. Thay vì chạy theo xu hướng, hãng có thể chọn cách tiếp cận thận trọng hơn: kết hợp xe hybrid, cải tiến động cơ truyền thống và chuẩn bị nền tảng EV khi thị trường thực sự chín muồi. Trong một ngành công nghiệp đang biến động mạnh, sự linh hoạt đôi khi quan trọng không kém tốc độ.
Theo: Nikkei Asia, Reuters
.png "AI đang thay đổi căn bản các mối đe doạ trên không gian mạng")
