Giấc mơ Apple của ngành ô tô chính thức vỡ mộng: Vì sao xe hơi không bao giờ là chiếc smartphone gắn bánh xe?

Theo trang tin Axios, trong nhiều năm qua, ngành công nghiệp ô tô đã theo đuổi một giấc mơ đầy tham vọng: biến chiếc xe thành một thiết bị số có khả năng liên tục được nâng cấp bằng phần mềm, tương tự như cách Apple phát triển iPhone hay Tesla cải tiến xe điện thông qua các bản cập nhật OTA (Over - the- Air).

Tuy nhiên, thực tế đang cho thấy con đường đó khó khăn hơn nhiều so với kỳ vọng.

Việc Ford quyết định dừng dự án phần mềm thế hệ mới FNV4 (Fully - Networked Vehicle) trị giá 10 tỷ USD là minh chứng rõ ràng nhất.

Đằng sau quyết định này không chỉ là câu chuyện về xe điện tăng trưởng chậm, mà còn phản ánh một thực tế lớn hơn: ô tô sẽ không bao giờ có thể vận hành theo mô hình của điện thoại thông minh.

Giấc mơ về chiếc xe được định hình bằng phần mềm

Quá trình chuyển đổi số của ngành ô tô từng được kỳ vọng sẽ diễn ra song hành với làn sóng xe điện. Khi các mẫu xe mới được thiết kế từ đầu, đây được xem là thời điểm lý tưởng để các hãng xe loại bỏ những nền tảng điện tử cũ kỹ và xây dựng một kiến trúc hoàn toàn mới.

Tham vọng của các nhà sản xuất rất rõ ràng. Họ không chỉ muốn bán xe mà còn hướng tới nguồn doanh thu định kỳ trị giá hàng tỷ USD từ phần mềm và các dịch vụ số.

Những chiếc xe trong tương lai sẽ liên tục được bổ sung tính năng, nâng cao hiệu suất và cải thiện trải nghiệm người dùng thông qua các bản cập nhật, thay vì phải chờ đến thế hệ sản phẩm tiếp theo.

Để hiện thực hóa điều đó, các hãng xe cần một kiến trúc điện thế hệ mới, có thể xem như “bộ não” của chiếc xe, đủ khả năng điều khiển mọi thứ, từ hệ thống truyền động, tính năng an toàn đến các trải nghiệm giải trí và kết nối trong khoang lái.

Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một hệ điều hành thống nhất giống như iOS của Apple, mang đến trải nghiệm số đồng bộ trên toàn bộ danh mục sản phẩm.

Tesla cùng nhiều startup xe điện đã hiện thực hóa mô hình này. Do được xây dựng từ đầu, các mẫu xe của họ sở hữu nền tảng phần mềm tập trung, cho phép triển khai thường xuyên các bản cập nhật để bổ sung tính năng mới hoặc cải thiện hiệu năng.

Tuy nhiên, lợi thế lớn nhất của Tesla lại chính là điều mà các hãng xe truyền thống khó có thể sở hữu, dohọ không phải gánh theo các hạng mục công nghệ kéo dài hàng chục năm.

Khác với các công ty xe điện mới nổi, những nhà sản xuất ô tô lâu đời đã được vận hành trên nền tảng kỹ thuật được tích lũy qua nhiều thập kỷ.

Một chiếc xe hiện đại của các hãng truyền thống thường sử dụng hơn 100 bộ điều khiển điện tử (ECU), mỗi bộ đảm nhiệm một chức năng riêng như hệ thống phanh, điều hòa, thông tin giải trí hay điều khiển động cơ.

Kiến trúc phân mảnh này khiến ngay cả một bản cập nhật phần mềm nhỏ cũng trở thành công việc phức tạp. Mỗi thay đổi đều phải đảm bảo không làm ảnh hưởng tới hàng loạt hệ thống khác vốn được phát triển bởi nhiều nhà cung cấp khác nhau.

Chính vì vậy, khi làn sóng xe điện xuất hiện, nhiều hãng coi đây là cơ hội để “đập đi xây lại” toàn bộ nền tảng điện tử theo cách Tesla đã làm.

Nhưng kế hoạch đó đang phải đối mặt với thực tế khắc nghiệt hơn nhiều so với dự tính.

Diễn biến đáng chú ý nhất đến từ Ford.

Hãng xe Mỹ này đã chính thức dừng dự án FNV4 - nền tảng phần mềm được kỳ vọng sẽ trở thành trái tim của các dòng xe thông minh và xe kết nối trong tương lai.

Thay vì tiếp tục theo đuổi một cuộc cách mạng toàn diện, Ford quyết định chuyển sang chiến lược nâng cấp dần kiến trúc hiện tại.

Trong bài đăng giải thích về quyết định này, Doug Field, Giám đốc phụ trách mảng xe điện, kỹ thuật số và thiết kế của Ford thừa nhận: “Thế giới đã thay đổi kể từ khi các nhà sản xuất ô tô, bao gồm cả Ford, vạch ra các kế hoạch thiết kế lại nhanh chóng các dòng xe của họ cho một tương lai thuần điện”.

Theo ông, tốc độ phổ cập xe điện đang chậm hơn nhiều so với dự báo ban đầu. Vì vậy, chiến lược số hóa của Ford không thể chỉ phục vụ xe điện mà bỏ lại phía sau nhóm khách hàng vẫn sử dụng xe chạy xăng hoặc hybrid.

CEO Jim Farley cho biết quyết định này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn góp phần khiến các mẫu xe tương lai có giá bán dễ tiếp cận hơn.

Vì sao ô tô không thể giống điện thoại?

Quyết định của Ford phản ánh một khác biệt căn bản giữa hai ngành công nghiệp.

Điện thoại thông minh thường được thay thế sau khoảng hai hoặc ba năm. Điều này cho phép Apple hay Samsung nhanh chóng loại bỏ công nghệ cũ để chuyển sang nền tảng mới mà không phải duy trì nhiều thế hệ sản phẩm trong thời gian dài.

Ngược lại, ô tô lại hoàn toàn khác.

Một chiếc xe có thể lưu thông từ 10 đến 15 năm, thậm chí lâu hơn. Điều đó buộc các hãng xe phải duy trì hỗ trợ kỹ thuật cho rất nhiều nền tảng cũ trong khi vẫn phải đầu tư hàng tỷ USD để phát triển thế hệ mới.

Đây chính là khác biệt khiến mô hình của Apple khó có thể được sao chép nguyên vẹn trong ngành ô tô.

Trong giai đoạn bùng nổ xe điện, nhiều hãng xe từng tin rằng quá trình điện hóa sẽ diễn ra đủ nhanh để họ mạnh dạn thay thế toàn bộ nền tảng phần mềm.

Tuy nhiên, việc xây dựng một kiến trúc hoàn toàn mới chỉ dành cho xe điện không còn mang lại hiệu quả kinh tế nếu phần lớn doanh số vẫn đến từ xe xăng và hybrid.

Đó là lý do Ford lựa chọn cách tiếp cận tiệm cận: từng bước nâng cấp phần mềm trên toàn bộ danh mục sản phẩm thay vì tạo ra một cuộc cách mạng ngay lập tức.

Chiến lược này giúp hãng tránh phải duy trì song song hai hệ thống hoàn toàn khác biệt trong nhiều năm, đồng thời tối ưu chi phí phát triển.

Dù từ bỏ FNV4, Ford không có nghĩa là từ bỏ tham vọng xây dựng nền tảng phần mềm thế hệ mới.

Hãng vẫn đang phát triển một kiến trúc điện và phần mềm hoàn toàn mới dành cho nền tảng xe điện giá rẻ thuộc dự án “skunkworks”, nhóm nghiên cứu bí mật của Ford.

Theo kế hoạch, nền tảng này sẽ ra mắt vào năm 2027.

Điều đó cho thấy các hãng xe không từ bỏ mục tiêu xây dựng những chiếc xe được định hình bằng phần mềm. Thay vào đó, họ đang điều chỉnh tốc độ để phù hợp hơn với thực tế của thị trường.

Sau nhiều năm kỳ vọng ô tô sẽ trở thành “điện thoại thông minh trên bánh xe”, ngành công nghiệp đang nhận ra rằng hai sản phẩm này có những quy luật phát triển hoàn toàn khác nhau.

Điện thoại được thiết kế để thay mới nhanh chóng, còn ô tô phải tồn tại hàng thập kỷ với yêu cầu an toàn, độ tin cậy và khả năng tương thích cực kỳ khắt khe.

Chính sự khác biệt đó khiến các hãng xe không thể sao chép nguyên vẹn mô hình của Apple, dù họ vẫn tiếp tục theo đuổi mục tiêu đưa phần mềm trở thành trung tâm của chiếc xe trong tương lai.

* Nguồn: Axios.