Cuộc đua lãi suất của các ngân hàng: Áp lực tín dụng lớn từ các siêu dự án

Thị trường tiền gửi tiết kiệm đang chứng kiến một hiện tượng đáng chú ý: Bảng lãi suất niêm yết tại quầy dường như chỉ còn mang tính chất tham khảo. Trên thực tế, cuộc đua "lãi suất đàm phán" giữa các ngân hàng đang diễn ra vô cùng sôi động, đẩy mức lãi suất thực nhận của người gửi tiền lên những mốc “kỷ lục” mới.

Bức tranh phân hóa rõ nét

Khảo sát dữ liệu lãi suất huy động có thể đàm phán tối đa tính đến đầu tháng 09/2026 cho thấy sự chênh lệch đáng kể giữa nhóm ngân hàng thương mại nhà nước (Big 4) và các ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân.

Ở khối Big 4 (Vietcombank, VietinBank, Agribank, BIDV), mức lãi suất trần đàm phán duy trì ở mức khá đồng đều và thận trọng là 8,0%/năm. Tương tự, MBBank giữ nhỉnh hơn một chút ở mức 8,2%/năm. Đây được coi là vùng lãi suất "an toàn" của các đại gia ngân hàng nhờ lợi thế thương hiệu, mạng lưới rộng lớn và nguồn tiền gửi không kỳ hạn (CASA) dồi dào.

Tuy nhiên, dịch chuyển sang khối ngân hàng thương mại cổ phần vừa và nhỏ, cuộc đua đàm phán lại "nóng" lên trông thấy:

Mức đỉnh khi KienlongBank đang dẫn đầu thị trường với mức lãi suất có thể đàm phán lên tới 9,8%/năm, tiếp theo ngay sau là LPBank với 9,6%/năm.

Nhóm vượt ngưỡng 9,5%: Sacombank và GPBank đều chạm mốc 9,5%/năm.

Mặt bằng chung của khối tư nhân hầu hết đều từ mức 9% đến 9,4%/năm. Hàng loạt ngân hàng như Vikki Bank (9,45%), NCB (9,45%), HDBank (9,42%), PVComBank (9,4%), Vietbank (9,4%), VPBank (9,3%), SHB (9,3%) và VIB (9,2%) đều sẵn sàng trả mức lãi suất trên 9%/năm cho những khoản tiền gửi đáp ứng điều kiện.

"Rào cản" để chạm tay vào lãi suất kịch trần

Tuy con số 9,5% - 9,8%/năm vô cùng hấp dẫn, các chuyên gia tài chính – ngân hàng lưu ý rằng đây không phải là mức lãi suất áp dụng đại trà cho mọi khoản tiền gửi phổ thông. Để đàm phán được mức lãi suất "kịch trần" này, người gửi tiền thường phải đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện khắt khe.

Quy mô tiền gửi lớn, thường là các khoản tiền gửi "khủng" từ vài chục đến hàng trăm tỷ đồng. Bên cạnh đó là ưu tiên các kỳ hạn từ 12 tháng, 18 tháng đến 24 tháng hoặc 36 tháng.

Đồng thời, đó là phân khúc khách hàng ưu tiên (VIP). Đi kèm các cam kết về duy trì số dư hoặc sử dụng hệ sinh thái dịch vụ (bảo hiểm, thẻ tín dụng, đầu tư) của ngân hàng.

Ngoài ra, mức lãi suất chi trả thực tế còn phụ thuộc vào chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng và nhu cầu thanh khoản ngắn hạn của từng chi nhánh/phòng giao dịch ở từng thời điểm.

Theo khảo sát của MarketTimes, tại ngân hàng MB, mức lãi suất 8,2%/tháng áp dụng cho khách hàng có số tiền gửi từ 500 triệu đồng trở lên, kỳ hạn gửi từ 6 tháng trở lên. Tương tự, tại TPBank, nhân viên giao dịch cho biết, với số tiền gửi từ 500 triệu đồng trở lên, lãi suất 6 tháng 8,88%/năm; 12 tháng 8,92%; 24 tháng 9,12% và 36 tháng 9,23%.

Sự xuất hiện của cơ chế "lãi suất đàm phán" cho thấy áp lực huy động vốn chuẩn bị cho mùa kinh doanh cuối năm của hệ thống ngân hàng đang tăng dần.

Đối với người gửi tiền có nguồn vốn lớn, đây là "thời điểm vàng" để chủ động thương lượng nhằm tối ưu hóa lợi nhuận. Tuy nhiên, bên cạnh yếu tố lãi suất, nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ về nhu cầu thanh khoản thực tế (tránh gửi kỳ hạn quá dài nếu có kế hoạch dùng vốn đột xuất). Uy tín, chất lượng dịch vụ và độ an toàn hệ thống của ngân hàng lựa chọn. Các điều khoản đàm phán phải được thể hiện rõ ràng trên sổ tiết kiệm hoặc hợp đồng tiền gửi chính thức để đảm bảo pháp lý.

Áp lực các dự án lớn

Thống kê cho thấy tổng nhu cầu vốn huy động cho 18 dự án hạ tầng lớn do các tập đoàn tư nhân hàng đầu như Vingroup, Sun Group và Masterise triển khai lên tới hơn 752.000 tỷ đồng, tập trung giải ngân mạnh trong giai đoạn 2026-2028.

Chỉ riêng tại Thủ đô Hà Nội, danh mục 6 dự án lớn vừa được gia hạn thủ tục đã sở hữu tổng mức đầu tư dự kiến lên tới gần 2 triệu tỷ đồng. Trong đó, trục đại lộ cảnh quan sông Hồng với quy mô hơn 11.400 ha cần gần 737.000 tỷ đồng, Khu đô thị thể thao Quốc tế Hà Nội cũng ngốn khoảng 925.000 tỷ đồng. Dự án cải tạo cảnh quan và phát huy giá trị khu vực Hồ Tây do Sun Group làm chủ đầu tư có tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 30.151 tỷ đồng.

Với quy mô vốn lớn và thời gian vay kéo dài, các quy định về giới hạn cho vay thông thường dường như đã trở nên quá chật chội, đòi hỏi một cơ chế cấp tín dụng mạnh mẽ và linh hoạt hơn.

Theo chuyên gia phân tích tại Công ty Cổ phần Chứng khoán Rồng Việt, nhận định vấn đề xuyên suốt hiện nay vẫn là sự chênh lệch giữa huy động và tín dụng chưa được cải thiện đáng kể. Trong giai đoạn 2021-2025, tín dụng thường xuyên tăng nhanh hơn huy động, khiến khoảng cách giữa hai nguồn vốn này lên tới 2 triệu tỷ đồng.

Minh chứng rõ nét cho sự lệch pha này là năm 2022 khi tín dụng tăng mạnh 14,2% nhưng huy động chỉ đạt 7,65%, hay dự kiến năm 2025 tăng trưởng tín dụng có thể vọt lên 19,07% trong khi huy động chỉ dừng ở mức 15,42%.

Chuyên gia của Chứng khoán Rồng Việt cũng cảnh báo nếu sử dụng quá nhiều công cụ hỗ trợ thanh khoản trong khi nhu cầu tín dụng cao, áp lực lên tỷ giá có thể gia tăng, đặc biệt khi Fed vẫn duy trì lãi suất ở mức cao.

Báo cáo mới nhất từ Bộ Tài chính cho thấy thanh khoản hệ thống ngân hàng đang có dấu hiệu cải thiện tích cực khi tốc độ huy động vốn dần bắt kịp đà tăng trưởng tín dụng.

Tính đến ngày 22/8, huy động vốn bằng nội tệ tăng 8,77% so với đầu năm, chính thức vượt qua mức tăng 8,38% của tín dụng. Đây là diễn biến đảo chiều ấn tượng so với cuối quý II, thời điểm huy động vốn mới đạt hơn 5% trong khi tín dụng đã vọt lên 7,4%. Sự bứt phá này đến từ nỗ lực đẩy mạnh lãi suất huy động trên nhiều kênh của các nhà băng với một số sản phẩm chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu đã vượt ngưỡng 9% mỗi năm.