Nỗi lo lắng khi tích lũy vàng
Chị Thanh (45 tuổi) là nhân viên văn phòng ở Hà Nội, lương không thuộc nhóm “khủng” nhưng đều đặn và kỷ luật. Mỗi tháng, sau khi trừ chi phí sinh hoạt, tiền học của con và một khoản dự phòng cho bố mẹ, chị vẫn cố giữ lại được khoảng 10–13 triệu đồng để tích lũy. Với chị, tích lũy không phải để “làm giàu nhanh”, mà để có cảm giác an toàn: phòng khi ốm đau, công việc biến động, hoặc cần một khoản lớn bất ngờ.
Và như rất nhiều người quanh chị, kênh tích lũy mà chị tin nhất suốt nhiều năm là vàng. Chị không mua theo kiểu “lướt sóng”, cũng không đủ thời gian ngồi canh bảng giá từng giờ. Chị chỉ có một thói quen đơn giản: đều đặn mua thêm khi có tiền nhàn rỗi, coi đó là cách “để dành” không cần quá nhiều thủ tục. Mua xong, chị cất kỹ, ghi lại ngày mua, giá mua, rồi quay lại nhịp sống thường ngày. Dần dần, tới đầu năm 2025 chị Thanh có khoảng 3 cây vàng.

Ảnh minh họa
Nhưng thời điểm đó lại là khoảng thời gian khiến chị thấy “giữ vàng cũng không yên”. Giá vàng biến động liên tục, lúc lên mạnh, lúc quay đầu, kèm theo đó là vô số dự báo trái chiều: người thì nói vàng còn tăng dài, người lại cảnh báo rủi ro điều chỉnh sâu, thậm chí có giai đoạn mạng xã hội tràn ngập những bài phân tích kiểu “xấu nhất có thể”.
Chị Thanh không phải nhà đầu tư chuyên nghiệp, nhưng cũng không thể làm ngơ trước tiếng ồn đó. Mỗi lần thấy tin dự báo tiêu cực, chị lại thấp thỏm: “Nếu mình đang cầm một thứ sắp giảm mạnh thì sao? Nếu mình giữ đúng lúc nó đảo chiều thì sao?”
Vàng vốn là thứ chị mua để ngủ ngon hơn, vậy mà có những đêm chị lại mở điện thoại, lướt tin, nhìn bảng giá, rồi tự hỏi: “Hay mình chốt lời cho chắc?”
Rồi khoảnh khắc chị nghĩ là “đỉnh” đã đến.
Quyết định trong lúc hoang mang
Giai đoạn giữ tháng 4/2025, giá vàng trong nước lập đỉnh với mức giá 120 triệu đồng/cây. Với chị, con số đó giống một cột mốc tâm lý: cao quá, nhanh quá, và “khó có thể cao hơn nữa”.
Trong một bữa trưa ở công ty, đồng nghiệp bàn tán rằng giá đã lên vậy thì sớm muộn cũng bị kéo xuống. Một người khác kể chuyện quen biết “bán đúng đỉnh” rồi gửi tiết kiệm, mỗi tháng ung dung nhận lãi. Những câu chuyện kiểu đó nghe rất thuyết phục, nhất là khi nó đi kèm một lập luận giản dị: lãi ngân hàng tuy không cao, nhưng chắc chắn; vàng thì “không sinh lãi”, lại rủi ro.
Chị Thanh quyết định bán.

Ảnh minh họa
Chị bán gần như toàn bộ số vàng mình tích góp, trong đó có mấy cây chị mua từ nhiều năm trước. Bán xong, chị thở phào như vừa trút một gánh nặng. Cảm giác ấy dễ hiểu: chị vừa “đưa rủi ro về 0”, biến tài sản thành tiền mặt và gửi ngân hàng. Không phải ai cũng chịu được cảm giác tài sản lên xuống theo ngày, theo tuần. Chị chọn sự an tâm.
Chị mang tiền gửi tiết kiệm. Tháng đầu tiên nhận lãi, chị vui. Lãi không lớn, nhưng đều, và quan trọng là… không khiến chị mất ngủ. Chị tự nhủ: “Mình không tham. Có lãi là được. Tích lũy quan trọng nhất là an toàn.”
Nhưng cuộc sống đôi khi trêu người ở đúng chỗ mình tin là “đã tính kỹ”.
Bài học đắt giá
Thời gian trôi qua, giá vàng không dừng lại. Từ những mốc mà chị từng nghĩ là “cao lắm rồi”, vàng tiếp tục leo lên những con số khiến người ta phải giật mình. Rồi hôm nay, khi giá vàng tăng vọt lên 170 triệu đồng/lượng, chị đứng lặng.
Chị không phải người mơ mộng rằng mình sẽ trở thành triệu phú nhờ vàng. Nhưng cảm giác tiếc nuối thì rất thật, vì chị biết mình đã từng có một khoản tài sản mà nếu giữ lại đến thời điểm này, giá trị sẽ khác đi rất nhiều. Cái tiếc ấy không chỉ là “mất thêm tiền”, mà là cảm giác mình đã hành động theo nỗi sợ, đúng lúc nỗi sợ lên tiếng mạnh nhất.
Chị lôi sổ tiết kiệm ra tính thử. Dù lãi suất ngân hàng có giúp tiền tăng lên theo tháng, mức tăng ấy vẫn là một đường đi hiền lành: ổn định nhưng chậm. Trong khi đó, vàng lại tăng theo kiểu “bứt tốc”, chỉ trong một thời gian đã tạo ra khoảng cách mà lãi ngân hàng khó lòng bù kịp. Và thế là chị rơi vào trạng thái tâm lý quen thuộc của rất nhiều người: nhìn lại quyết định cũ bằng dữ kiện mới, rồi tự trách.
Nhưng càng nghĩ, chị càng nhận ra một sự thật khác: lúc chị bán, chị không hề biết tương lai. Chị bán vì chị cần sự chắc chắn, vì chị sợ rủi ro, và vì chị không muốn cuộc sống bị chi phối bởi biến động giá. Nếu đặt lại đúng bối cảnh ngày ấy - tin xấu nhiều, dự báo xấu nhiều, tâm lý bất ổn - quyết định bán và gửi ngân hàng không phải là điều vô lý. Chỉ có điều, kết quả về sau khiến quyết định ấy trở thành một vết gợn.
Từ câu chuyện của mình, chị Thanh rút ra một bài học mà chị nói là “đắt hơn cả khoản chênh lệch”: mua vàng hay gửi ngân hàng, suy cho cùng đều là lựa chọn quản trị tâm lý, không chỉ là lựa chọn lợi nhuận.
Nếu mục tiêu là tích lũy dài hạn, có lẽ chị đã không nên “bán sạch” chỉ vì một mốc giá mà chị tự coi là đỉnh. Đỉnh hay không, thị trường mới là bên quyết định. Còn nếu đã chọn vàng như một cách giữ giá trị, có thể nên giữ một phần cốt lõi, và chỉ chốt lời một phần để giảm rủi ro. Ngược lại, nếu chọn ngân hàng để an tâm, cũng cần chấp nhận rằng đổi lại của sự an tâm là lợi nhuận có thể không theo kịp những giai đoạn tài sản khác tăng nóng.
Chị Thanh tự nhắc mình cho những lần tích lũy sau: đừng để những dự báo làm mình hoảng loạn, và cũng đừng để những con số “đỉnh” do mình tưởng tượng dẫn dắt quyết định. Tích lũy, với một nhân viên văn phòng có 10–13 triệu đồng để dành mỗi tháng, là một cuộc chạy bền. Mà chạy bền thì không thể thắng bằng một cú rẽ gấp vì sợ hãi.
Giờ đây, chị Thanh quyết định sẽ quay về thói quen cũ: tích lũy đều, mua từng chút, ghi chép cẩn thận. Có thể chị vẫn sẽ sai trong một thời điểm nào đó vì không ai đoán đúng thị trường mãi. Nhưng ít nhất, chị sẽ không để một quyết định tài chính biến thành một nỗi ám ảnh.
Điều chị cần nhất, cuối cùng, không phải cảm giác “bán đúng đỉnh” hay “mua đúng đáy”. Chị cần một cách tích lũy khiến chị sống bình thản hơn. Và đó mới là thứ “lãi” lớn nhất.
