Nhiều đô thị như Tokyo, Hong Kong, Singapore, Helsinki, Seoul hay Thâm Quyến đã phát triển metro như một nền tảng tích hợp giao thông, không gian, dịch vụ và dữ liệu trong cùng một hệ sinh thái.
Trong bối cảnh đó, việc phát triển hệ thống metro tại Việt Nam không chỉ là bài toán hạ tầng giao thông mà còn mở ra cơ hội hình thành các nền tảng dữ liệu và công nghệ cho đô thị thông minh. Theo quy hoạch, TP.HCM dự kiến phát triển khoảng 1.012 km đường sắt đô thị với tổng vốn đầu tư ước tính 103,4 tỷ USD, trong khi Hà Nội dự kiến xây dựng hơn 600 km với nhu cầu vốn khoảng 55,4 tỷ USD. Quy mô đầu tư lớn này cho thấy metro sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc tái cấu trúc giao thông đô thị, tổ chức lại không gian phát triển và thúc đẩy các dịch vụ đô thị thế hệ mới.
Nhằm thảo luận về tầm nhìn phát triển này cũng như nhu cầu nguồn nhân lực cho ngành giao thông thông minh, Trường Đại học Việt Đức phối hợp với Sở Xây dựng TP.HCM, Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM, Công ty Vận hành Đường sắt đô thị TP.HCM, Tập đoàn FPT và các đối tác tổ chức hội thảo chuyên đề “Từ Đường sắt Thông minh đến Giao thông Thông minh và Thành phố Thông minh: Nhu cầu nguồn nhân lực.”. Hội thảo tập trung vào tầm nhìn phát triển metro, giao thông thông minh, đô thị thông minh và nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực này tại Việt Nam.
Trong khuôn khổ hội thảo, ông Phan Thanh Sơn, Giám đốc Chiến lược Đường sắt FPT Railway Mobility Technology, Tập đoàn FPT, đã chia sẻ góc nhìn của doanh nghiệp công nghệ về vai trò của dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI) trong quy hoạch, thiết kế, quản lý khai thác và vận hành hệ thống đường sắt đô thị. Ông nhấn mạnh rằng Việt Nam đang đứng trước một cơ hội lớn để không chỉ xây dựng các tuyến metro mới, mà còn đồng thời hình thành một năng lực công nghệ nội sinh cho ngành đường sắt đô thị. Theo ông, nếu biết kết hợp giữa đầu tư hạ tầng, chiến lược dữ liệu, hệ sinh thái doanh nghiệp và đào tạo nhân lực, Việt Nam hoàn toàn có thể rút ngắn quá trình tiếp cận công nghệ, từng bước làm chủ các khâu then chốt và hướng tới xuất khẩu giải pháp trong tương lai.
Ông Phan Thanh Sơn chia sẻ tại sự kiện
Đại diện FPT cho rằng giá trị lớn nhất của metro trong đô thị thông minh không chỉ nằm ở năng lực vận chuyển hành khách, mà còn ở khả năng hình thành một hệ sinh thái công nghệ phục vụ dự báo nhu cầu đi lại, tối ưu vận hành, đảm bảo an toàn công cộng, tổ chức lại không gian đô thị và phát triển các dịch vụ mới xoay quanh ga tàu, hành trình và các điểm kết nối đa phương thức.
Từ kinh nghiệm thực tiễn, ông Phan Thanh Sơn đề xuất 5 định hướng lớn cho quá trình phát triển đường sắt đô thị tại Việt Nam. Theo ông, trước hết cần định hướng phát triển hệ thống metro dựa trên nền tảng dữ liệu và AI, ứng dụng AI và dữ liệu lớn xuyên suốt từ khâu quy hoạch, thiết kế đến quản lý khai thác và vận hành, đồng thời coi dữ liệu hạ tầng giao thông là tài sản chiến lược của quốc gia.
Bên cạnh đó, quá trình triển khai các dự án metro cần gắn với lộ trình từng bước làm chủ công nghệ ngành đường sắt. Từ kinh nghiệm của nhiều quốc gia như Hàn Quốc hay Trung Quốc, việc tiếp nhận và phát triển các công nghệ cốt lõi trong thiết kế, vận hành và bảo trì hệ thống là yếu tố quan trọng để giảm phụ thuộc vào tư vấn và nhà cung cấp nước ngoài, đồng thời nâng cao năng lực nội địa.
Đại diện FPT cũng cho rằng Việt Nam cần sớm hình thành hệ sinh thái công nghệ đường sắt, trong đó các doanh nghiệp công nghệ trong nước đóng vai trò trung tâm, kết nối nguồn lực đầu tư, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Song song với đó là chiến lược phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực Smart Mobility, thúc đẩy hợp tác theo mô hình 5P (Public - Private - Professional - People Partnership) phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp, nhà trường/viện nghiên cứu, xã hội và người dân nhằm đào tạo lực lượng kỹ sư và chuyên gia mới cho ngành giao thông trong kỷ nguyên AI.
Đại diện FPT cũng cho biết, để tham gia sâu hơn vào lĩnh vực này, Tập đoàn đã thành lập đơn vị công nghệ chiến lược FPT Railway Mobility Technology vào cuối năm 2025, với định hướng phát triển các giải pháp công nghệ cho đường sắt, giao thông thông minh và đô thị thông minh. Tập đoàn FPT sẵn sàng đồng hành cùng Chính phủ, các địa phương và đối tác trong việc phát triển các giải pháp công nghệ cho Smart Metro và Smart TOD, đồng thời đóng vai trò cầu nối giữa hệ sinh thái công nghệ trong nước với các đối tác quốc tế. Với hơn một thập kỷ tham gia các dự án chuyển đổi số trong lĩnh vực giao thông và đô thị tại Việt Nam, FPT đã triển khai nhiều giải pháp công nghệ như hệ thống thông tin giao thông thông minh, nền tảng dữ liệu giao thông, ứng dụng GoBus cho giao thông công cộng TP.HCM, các giải pháp thanh toán điện tử và quản lý vận hành cho hệ thống metro.
.png "Khối ngoại \"xuống tiền\" mua mạnh trong tuần Index bay 155 điểm, tung gần 1.500 tỷ gom một mã bán lẻ")
