Đồng USD đang trải qua một đợt sụt giảm mạnh hiếm thấy trong những ngày gần đây sau khi xuất hiện thông tin rằng Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York (New York Fed) đã tiến hành một động thái hiếm hoi gọi là “rate check” với các nhà giao dịch ngoại hối.
Từ cuối tuần trước đến nay, đồng USD đã mất hơn 2,26% giá trị so với rổ tiền tệ quốc tế, một mức giảm rất sâu trong bối cảnh đồng tiền này vẫn chiếm vai trò trung tâm của hệ thống tài chính toàn cầu. Trong vòng 1 ngày vừa qua, USD còn giảm thêm khoảng 0,46%, trong khi đồng Yên Nhật tăng hơn 3% so với USD.
Một rate check về cơ bản là bước Fed hỏi các nhà môi giới và ngân hàng về mức tỷ giá mà họ có thể thực hiện nếu Fed quyết định mua hoặc bán ngoại tệ. Cách thức này không có nghĩa là Fed đã thực sự giao dịch trên thị trường, nhưng thường được coi như bước chuẩn bị trước khi can thiệp thực sự.
Khi Fed New York tiến hành khảo sát tỷ giá USD/yên với các nhà giao dịch, ngay lập tức giới đầu tư đặt câu hỏi: liệu Mỹ và Nhật có đang tính tới việc mua/bán ngoại tệ để ổn định tỷ giá? Hành động này rất hiếm, vì trong nhiều thập kỷ qua, chính sách tiền tệ Mỹ chủ yếu tập trung vào lãi suất hơn là điều tiết tỷ giá.
Trước đây, Mỹ từng nhiều lần can thiệp vào thị trường ngoại hối, đặc biệt là trong những thập niên thập kỷ 1980 dưới thỏa thuận Plaza nhằm hạ giá USD so với các đồng tiền khác hay can thiệp trong những giai đoạn khủng hoảng khu vực châu Á vào cuối những năm 1990. Tuy nhiên, trong vài thập kỷ gần đây, Mỹ ít tham gia vào điều tiết tỷ giá trực tiếp và để thị trường tự quyết định giá trị đồng USD trên thị trường toàn cầu.
Thông tin về hành động rate check ngày thứ Sáu tuần trước đã khiến đồng yên tăng mạnh ngay trong phiên giao dịch đó, với USD giảm 1,7% so với yên, mức giảm lớn nhất kể từ tháng 8. Trước đó, yên đã suy yếu khoảng từ 147 yên đổi 1 USD vào tháng 9 xuống gần 160 yên đổi 1 USD trong tháng này.
Một trong những dấu hiệu rõ nét nhất của tâm lý thị trường thay đổi là giá vàng nhảy vọt, chạm mức kỷ lục hơn 5.000 USD/ounce. Vàng từng được xem là tài sản trú ẩn an toàn trong những lúc rủi ro địa chính trị hay tài chính gia tăng, nhưng nay còn hấp dẫn hơn cả USD. Các nhà đầu tư không còn đổ xô vào USD như trước mà tìm cả đến các lựa chọn như vàng, bạc, bạch kim và cổ phiếu ngành quốc phòng.
Các chuyên gia thị trường nhận định điều này phản ánh một sự thay đổi tâm lý sâu rộng. Theo Thierry Wizman từ ngân hàng Macquarie, trong nhiều thập kỷ kể từ sau Thế chiến II, USD luôn là điểm đến an toàn khi có căng thẳng địa chính trị. Nhưng hiện nay, giới đầu tư dường như không còn coi USD là nơi “ẩn náu” tối ưu nữa, dẫn đến xu hướng chạy sang các tài sản khác.
Tình hình này được Paul Donovan từ UBS nhận định tương tự, cho rằng vị thế quốc tế của Mỹ đang suy yếu và những sự kiện trong nước gần đây đang làm giảm sự tin tưởng vào USD như một đồng tiền dự trữ an toàn.
Trong bối cảnh này, toàn bộ nước Mỹ đang nín thở chờ quyết định lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vào ngày 28/. Lãi suất cơ bản hiện nay đang ở khoảng 3,5% - 3,75% và gần như tất cả các nhà phân tích và nhà đầu tư đều tin rằng Fed sẽ giữ nguyên lãi suất không đổi trong kỳ họp này. Theo chỉ số FedWatch của CME, xác suất Fed giữ nguyên lãi suất lên tới 97%.
Điều đáng chú ý là, trong khi Tổng thống Donald Trump liên tục công khai yêu cầu Fed hạ lãi suất để kích thích tăng trưởng kinh tế, sự “quyết liệt” của ông dường như lại khiến Fed càng ít có khả năng hạ lãi suất. Cơ quan này đang muốn khẳng định tính độc lập chính trị, nhất là khi thị trường đang nhạy cảm với mọi diễn biến liên quan tới quyền quyết định lãi suất.
Cuộc họp báo của Chủ tịch Fed Jerome Powell sau khi công bố quyết định lãi suất sẽ là tâm điểm chú ý.
Chuyên gia Joe Brusuelas của RSM nhận định rằng dù Fed có giữ nguyên lãi suất, ông Powell rất có thể sẽ tận dụng sự kiện này để bảo vệ sự độc lập của ngân hàng trung ương, đồng thời giải thích rõ lý do tại sao chính sách không thể chỉ chạy theo áp lực chính trị hay đòi hỏi từ phía Nhà Trắng.
Không chỉ Mỹ mà giới đầu tư toàn cầu đang theo sát diễn biến của đồng yên Nhật. Chính quyền Nhật, thông qua Bộ Tài chính, đã nhiều lần bày tỏ lo ngại về sự suy yếu của đồng yên, bởi một đồng nội tệ yếu làm tăng chi phí nhập khẩu hàng hóa thiết yếu như năng lượng và thực phẩm.
Điều đó càng trở nên nhạy cảm bởi tình hình chính trị tại Nhật, với chiến dịch tranh cử của Thủ tướng Sanae Takaichi trước cuộc bầu cử sớm vào tháng Hai. Đảng của bà Takaichi đang hứa hẹn các chương trình chi tiêu lớn, làm dấy lên lo ngại về nợ công và khiến đồng yên chịu áp lực giảm giá.
Trong quá khứ, Nhật Bản cũng đã can thiệp vào thị trường ngoại hối để hỗ trợ đồng yên, như trong năm 2024 khi đồng tiền này suy yếu nghiêm trọng. Việc Mỹ khảo sát thị trường lần này có thể là dấu hiệu cho thấy hai nước đang xem xét một hành động phối hợp, dù vẫn chưa rõ thời điểm hay mức độ cụ thể.
Một số phân tích cho rằng nếu động thái can thiệp thực sự diễn ra, đó có thể là bước đi nhằm giúp giảm giá USD tổng thể, qua đó hỗ trợ xuất khẩu Mỹ và giúp hàng hóa Mỹ cạnh tranh hơn trên thị trường quốc tế.
Đồng thời, hành động này cũng có thể được nhìn nhận như một bước ủng hộ liên minh chính trị - quân sự giữa các nước đồng minh, như Nhật và Mỹ, đặc biệt khi những quan hệ này đang được thúc đẩy mạnh mẽ hơn trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị khu vực.
Hiện tại, các nhà đầu tư vẫn đang theo sát bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy chính phủ Mỹ hoặc Nhật Bản sẽ trực tiếp mua bán yên trên thị trường ngoại hối, bởi động thái đó sẽ phản ánh quyết tâm chính trị và kinh tế phía sau các dự định này. Nếu thực sự có can thiệp, nhiều khả năng thị trường sẽ chứng kiến những biến động lớn hơn nữa trong tỷ giá, chứng khoán và trái phiếu quốc tế.
Tuy nhiên, theo nhà kinh tế Robin Brooks từ Brookings Institution cho rằng vì thông tin can thiệp đã “lọt ra” công khai, thị trường có thể đã định giá sẵn khả năng đó, khiến đồng yên có thể quay đầu yếu đi nếu không có hành động thực sự từ phía chính phủ.
.png "Bí thư Thành uỷ TPHCM Trần Lưu Quang nhận nhiệm vụ mới")
