Elon Musk đã đúng: McKinsey yêu cầu ứng viên dùng AI khi tuyển dụng, 45.000 nhân viên đối mặt thực tế phũ phàng trong 18 tháng tới

Mới đây, tuyên bố của Elon Musk về việc bằng cấp, kinh nghiệm hay thậm chí tiền bạc sắp vô dụng trước tốc độ học tập quá nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI) đã làm dậy sóng giới truyền thông.

Trong bối cảnh đó, những tuyên bố của McKinsey càng khiến mọi người chú ý.

“Chúng tôi đang chuyển dịch khá nhanh khỏi công việc tư vấn thuần túy sang một mô hình dựa nhiều hơn vào kết quả,” Tổng giám đốc điều hành Bob Sternfels của McKinsey nói trên chương trình IdeaCast của Harvard Business Review. “Những việc mà tôi làm khi gia nhập với tư cách một cộng sự cách đây 32 năm, hiện giờ chúng tôi thậm chí sẽ không cân nhắc làm nữa. Vì sao? Vì khách hàng tự làm những việc đó, và khi ấy yêu cầu tất yếu sẽ là công ty sẽ phải chuyển sang những nhiệm vụ phức tạp hơn để đáp ứng nhu cầu.”

Những tuyên bố của CEO lò đào tạo cho nhiều tổng giám đốc điều hành như Sundar Pichai của Alphabet đã khiến giới nhân sự ngành ngân hàng rúng động.

Phải biết dùng AI

Tờ Financial Times (FT) cho hay hiện McKinsey đang thử nghiệm một cuộc cải tổ trong cách tuyển dụng thế hệ nhân sự tiếp theo, khi yêu cầu các ứng viên tốt nghiệp sử dụng một trợ lý AI để hoàn thành các bài kiểm tra được thiết kế nhằm phản ánh cách làm việc mới của các tư vấn viên.

Theo nguồn tin thân cận từ FT, hãng tư vấn nổi tiếng này đã bắt đầu yêu cầu ứng viên tốt nghiệp trường kinh doanh sử dụng công cụ AI nội bộ mang tên Lilli như một phần trong các bài kiểm tra vốn nổi tiếng là rất khắt khe.

Những ứng viên tham gia chương trình thí điểm được yêu cầu sử dụng chatbot trong một buổi phỏng vấn, nhằm mô phỏng cách mà McKinsey kỳ vọng các tư vấn viên của mình sẽ làm việc khi công nghệ đang làm thay đổi các công việc văn phòng.

Một người cho biết các ứng viên đã sử dụng Lilli để hỗ trợ phân tích một nghiên cứu tình huống và hoàn thiện kết luận của mình. Buổi phỏng vấn kiểm tra cách ứng viên đặt câu lệnh cho Lilli và liệu họ có đủ “sự tò mò và khả năng phán đoán” để “lấy những gì Lilli ‘nhả ra’ rồi làm việc với nó, phản biện và đặt vào bối cảnh các yêu cầu cụ thể của khách hàng” hay không.

Động thái này cho thấy sự gián đoạn do AI thúc đẩy đang lan tới cả một trong những quy trình tuyển dụng cạnh tranh nhất thế giới, tại một công ty từ lâu đã là “lò đào tạo” cho nhiều tổng giám đốc điều hành như Sundar Pichai của Alphabet, Jane Fraser của Citigroup và Charlie Nunn của Lloyds Banking Group.

Những người am hiểu cho biết McKinsey sẽ triển khai bài kiểm tra này cho toàn bộ nhóm tuyển dụng cấp thấp trong những tháng tới nếu chương trình thí điểm chứng tỏ thành công, đồng thời nhấn mạnh rằng đây chỉ là một tiêu chí đánh giá chứ không phải một bài thi đậu/rớt.

Mayank Gupta, giám đốc điều hành của CaseBasix (đơn vị đào tạo các ứng viên mong muốn gia nhập McKinsey cho quy trình phỏng vấn khắc nghiệt) cho rằng các hãng tư vấn danh tiếng khác như Boston Consulting Group và Bain nhiều khả năng cũng sẽ đưa AI vào quy trình phỏng vấn.

Nhiều công ty tư vấn đang mua lại hoặc tự xây dựng năng lực AI, trong bối cảnh họ dành ít thời gian hơn cho tư vấn chiến lược truyền thống và tập trung nhiều hơn vào việc giúp doanh nghiệp triển khai công nghệ này.

Tuần trước, Accenture đã đồng ý mua lại Faculty trong một thương vụ trị giá 1 tỷ USD nhằm nâng cao năng lực AI và đưa giám đốc điều hành của startup này vào ủy ban quản lý toàn cầu của chính Accenture.

Mô hình sụp đổ

Theo FT, các hãng tư vấn lớn có thể sẽ buộc phải rời xa mô hình kim tự tháp truyền thống, vốn sử dụng một số lượng tương đối nhỏ các tư vấn viên cấp cao để giám sát đội ngũ đông đảo các nhà phân tích trẻ.

McKinsey đã khuyến khích những tư vấn viên có hiệu suất thấp nhất rời công ty trong năm 2024 và thu hẹp lực lượng lao động hơn một phần mười trong giai đoạn từ năm 2023 đến giữa năm ngoái, trong bối cảnh ngành tư vấn suy chậm, sau khi đạt đỉnh 45.000 nhân viên.

Nguồn tin thân cận của FT cho hay McKinsey cũng đang lên kế hoạch cắt giảm thêm việc làm, một phần để phản ánh những hiệu quả do AI mang lại. Được biết, McKinsey đã đặt mục tiêu cắt giảm 10% các vị trí không trực tiếp làm việc với khách hàng trong hai năm tới, có thể tương đương hơn 1.000 việc làm.

Song song với đó, McKinsey đã gia tăng việc sử dụng nội bộ các “tác nhân AI”. Tổng giám đốc điều hành Bob Sternfels cho biết trong một podcast tháng này rằng công ty có một “lực lượng lao động” gồm 20.000 tác nhân AI bên cạnh 40.000 nhân viên con người. Ông nói thêm rằng con số này sẽ tăng trong 18 tháng tới để “đạt mức một tác nhân cho mỗi con người”.

McKinsey cũng đã thay đổi nhiều thiên kiến trong các quy trình tuyển dụng của mình để thích ứng với những kỹ năng cần thiết trong kỷ nguyên AI, và sẽ ưu tiên những ứng viên biết học hỏi từ thất bại, Sternfels cho biết.

Theo Sternfels, những ứng viên có bằng cấp thuộc khối khoa học xã hội và nhân văn “có thể đã từng bị xem nhẹ trong quá khứ”, nhưng họ sở hữu những cách tư duy “thực sự mới lạ”, có thể bổ trợ cho hạn chế của một số mô hình AI trong việc thực hiện các “bước nhảy gián đoạn” về logic.

McKinsey từ lâu đã là đơn vị đi đầu trong việc điều chỉnh thực tiễn tuyển dụng để đáp ứng những thay đổi trong công việc tư vấn. Năm 2018, hãng này dẫn đầu xu hướng chuyển sang các bài kiểm tra giải quyết vấn đề dưới dạng trò chơi, thay cho định dạng thi cử truyền thống.

Mô hình kim tự tháp truyền thống trong lao động của McKinsey (và phần lớn các hãng tư vấn chiến lược lớn) là cách tổ chức nhân sự theo tầng bậc rất rõ ràng, với số lượng nhân sự giảm dần khi lên cấp cao hơn, còn khối lượng công việc phân tích tập trung ở đáy.

Ở đáy kim tự tháp là đội ngũ đông đảo các nhân sự trẻ như nhân viên phân tích, nhập liệu... Họ đảm nhiệm phần lớn công việc nặng về dữ liệu và triển khai: thu thập thông tin, phân tích số liệu, xây dựng mô hình, làm slide, chuẩn bị tài liệu cho khách hàng. Đây là lực lượng “quân số đông”, chi phí nhân công thấp hơn và thường làm việc với cường độ rất cao.

Ở tầng giữa là các trưởng nhóm. Nhóm này ít hơn nhiều, đóng vai trò kết nối: phân công việc cho đội phân tích, kiểm soát tiến độ, tổng hợp kết quả và đảm bảo câu chuyện tư vấn nhất quán với mục tiêu của khách hàng.

Ở đỉnh kim tự tháp là các quản lý, số lượng rất nhỏ nhưng quyền lực và giá trị kinh tế lớn nhất. Họ chịu trách nhiệm bán dự án, xây dựng quan hệ với lãnh đạo doanh nghiệp, định hướng chiến lược và đưa ra các quyết định cuối cùng. Phần lớn doanh thu và lợi nhuận của McKinsey tập trung ở tầng này.

Mô hình kim tự tháp hoạt động hiệu quả trong nhiều thập kỷ vì hai lý do cốt lõi. Thứ nhất, công việc tư vấn truyền thống cần rất nhiều lao động thủ công trí óc ở cấp thấp, thứ mà con người làm tốt hơn máy móc trước đây. Thứ hai, nó tạo ra một “cỗ máy đào tạo lãnh đạo”, nơi nhân sự trẻ được rèn luyện cường độ cao, sau đó hoặc thăng tiến lên trên, hoặc rời đi để trở thành lãnh đạo doanh nghiệp khác.

Tuy nhiên, điểm yếu lớn nhất của mô hình này là phụ thuộc vào số lượng lớn nhân sự cấp thấp để tạo ra giá trị. Khi AI có thể tự động hóa phân tích, xây dựng mô hình, thậm chí soạn thảo khuyến nghị ban đầu, nền tảng của kim tự tháp bắt đầu lung lay. Khi đó, McKinsey và các hãng tư vấn lớn buộc phải xem xét lại cấu trúc: cần ít “quân đông” hơn, nhiều năng lực phán đoán, định hướng và ra quyết định hơn ở các tầng trên.

*Nguồn: FT