Vì sao đường huyết ở người trẻ ngày càng tăng?
Ở độ tuổi từ 20 đến 35, nhiều người trẻ đang bị cuốn vào guồng quay của công việc, ngồi trước màn hình máy tính nhiều giờ liên tục, ăn uống thất thường, thường xuyên thức khuya và chịu áp lực kéo dài. Không ít người tin rằng sức trẻ sẽ giúp cơ thể "chịu được", chỉ quan tâm đến đường huyết khi đã được chẩn đoán mắc đái tháo đường.
Tuy nhiên, theo ThS.BSCKII Trần Đình Sỹ, bác sĩ Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đại học Phenikaa, thực tế lâm sàng đang cho thấy tình trạng rối loạn đường huyết ngày càng phổ biến và có xu hướng trẻ hóa rõ rệt.
"Hiện nay, vấn đề rối loạn đường huyết ngày càng phổ biến. Số lượng người được phát hiện rối loạn đường huyết ngày càng trẻ, đồng thời các chỉ số đường huyết bất thường cũng có xu hướng tăng cao hơn trước", bác sĩ Trần Đình Sỹ cho biết.
Theo bác sĩ, nguyên nhân không chỉ nằm ở việc ăn nhiều đường mà là hệ quả của cả một lối sống thiếu điều độ. Thức khuya làm rối loạn đồng hồ sinh học, tiếp xúc kéo dài với ánh sáng xanh từ các thiết bị điện tử làm giảm tiết melatonin và kích thích cơ thể tăng sản xuất cortisol - hormone căng thẳng có khả năng làm tăng đường huyết và giảm độ nhạy insulin.
Bên cạnh đó, áp lực công việc kéo dài khiến cơ thể luôn trong trạng thái căng thẳng. Để đáp ứng nhu cầu năng lượng, gan liên tục giải phóng glucose vào máu. Nếu tình trạng này kéo dài trong khi cơ thể ít vận động, lượng đường dư thừa sẽ không được sử dụng hiệu quả.
"Cuộc sống không điều độ, chế độ ăn thiếu hợp lý, đặc biệt là việc sử dụng nhiều thực phẩm chứa đường và đồ uống ngọt đang khiến nguy cơ rối loạn đường huyết ngày càng gia tăng và trở nên khó kiểm soát hơn", bác sĩ Trần Đình Sỹ nhận định.
Lối sống ít vận động càng làm vấn đề trở nên nghiêm trọng. Khi ngồi nhiều, khối cơ, nơi tiêu thụ phần lớn glucose của cơ thể, hoạt động kém hiệu quả khiến đường huyết duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Trong khi đó, các loại trà sữa, nước ngọt, bánh kẹo, đồ ăn nhanh và thực phẩm siêu chế biến lại liên tục tạo ra những đợt tăng đường huyết đột ngột, làm tăng gánh nặng cho tuyến tụy và thúc đẩy quá trình kháng insulin.
Một trong những quan niệm sai lầm phổ biến là cho rằng chỉ cần chưa được chẩn đoán đái tháo đường thì chưa cần quá lo lắng về đường huyết.
Theo bác sĩ Trần Đình Sỹ, đường huyết tăng chưa đồng nghĩa với việc đã mắc đái tháo đường, bởi việc chẩn đoán cần dựa trên các tiêu chuẩn xét nghiệm cụ thể. Tuy nhiên, nếu đường huyết thường xuyên cao hơn mức bình thường thì nguy cơ tiến triển thành tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường thực sự là rất lớn.
Điều đáng lo ngại là nhiều người chủ quan khi chỉ số mới tăng nhẹ hoặc chưa có triệu chứng rõ ràng.
"Việc chủ quan với các chỉ số đường huyết cao kéo dài có thể khiến người bệnh tiến triển thành đái tháo đường thực sự. Khi đó, cơ thể có thể đã xuất hiện nhiều biến chứng cấp và mạn tính, trong đó nhiều tổn thương không còn khả năng hồi phục hoàn toàn", bác sĩ cảnh báo.
Những nhận định này cũng phù hợp với xu hướng dịch tễ trên thế giới.
Theo Liên đoàn Đái tháo đường Thế giới (IDF), hiện có khoảng 11,1% người trưởng thành trên toàn cầu mắc đái tháo đường, tương đương cứ 9 người lớn thì có 1 người mắc bệnh.
Trong khi đó, số liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cho thấy 1 trong 4 người từ 19-34 tuổi đang ở giai đoạn tiền đái tháo đường, nhưng khoảng 80% hoàn toàn không biết mình mắc tình trạng này.
Tại Việt Nam, dữ liệu từ các cuộc điều tra y tế và Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC) cho thấy tỷ lệ tiền đái tháo đường ở người trưởng thành từ 18-69 tuổi đã đạt khoảng 11%. Riêng tại các đô thị lớn, tỷ lệ này cao hơn đáng kể.
Việc duy trì đường huyết cao trong thời gian dài có thể âm thầm gây tổn thương mạch máu và dây thần kinh, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ không do rượu, xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, đột quỵ cũng như nhiều biến chứng trên mắt, thận và thần kinh.
Kiểm soát đường huyết bắt đầu từ thay đổi lối sống
Theo các chuyên gia, kiểm soát đường huyết không phải là cắt bỏ hoàn toàn tinh bột hay kiêng đường cực đoan mà là xây dựng lối sống bền vững.
ThS.BSCKII Trần Đình Sỹ khuyến cáo mỗi người nên duy trì chế độ sinh hoạt điều độ, ngủ đủ giấc, tăng cường hoạt động thể lực, hạn chế thực phẩm chứa nhiều đường, giảm tinh bột tinh chế và các loại đồ uống có đường.
"Khi phát hiện có rối loạn đường huyết, người bệnh cần điều chỉnh sớm chế độ ăn uống, luyện tập và sinh hoạt để đưa cơ thể trở lại trạng thái cân bằng. Can thiệp càng sớm thì khả năng kiểm soát càng cao", bác sĩ nhấn mạnh.
Bên cạnh việc thay đổi lối sống, bác sĩ cũng khuyến nghị người dân chủ động tầm soát sức khỏe định kỳ, đặc biệt là xét nghiệm đường huyết ít nhất mỗi năm một lần, ngay cả khi chưa có triệu chứng. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp ngăn ngừa tiến triển thành đái tháo đường mà còn giảm đáng kể nguy cơ xuất hiện các biến chứng nguy hiểm trong tương lai.
Trong bối cảnh rối loạn đường huyết đang ngày càng trẻ hóa, việc quan tâm đến giấc ngủ, chế độ dinh dưỡng, vận động và kiểm tra sức khỏe định kỳ không còn là lựa chọn dành riêng cho người lớn tuổi, mà đã trở thành một phần thiết yếu của lối sống khỏe mạnh đối với mọi người./
.jpg "Thu hút FDI trong Đổi Mới 2.0: Việt Nam cần “dòng chảy” hay “mạch ngầm”?")
.png "Lịch chốt quyền cổ tức 6-10/7: Cổ tức tiền mặt cao nhất 40%, một ngân hàng lớn sắp chi hơn 8.000 tỷ đồng"){kind=avatar}
