Chiều 15/7, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ đạo Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức Tọa đàm "Chính sách cho ngành bán hàng đa cấp - Vấn đề đặt ra trong thực tiễn và giải pháp thúc đẩy" nhằm tạo diễn đàn đối thoại giữa cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp.
Có đầy đủ pháp lý cho kinh doanh đa cấp
Phát biểu khai mạc Tọa đàm, ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch VCCI cho biết, sau hơn hai thập kỷ hình thành và phát triển, hoạt động bán hàng đa cấp tại Việt Nam đã từng bước được đưa vào khuôn khổ pháp lý, góp phần tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch và lành mạnh hơn.
Những năm gần đây ngành bán hàng đa cấp đang dần đi vào ổn định sau quá trình tăng cường quản lý. Các doanh nghiệp bán hàng đa cấp hiện chủ yếu kinh doanh các nhóm sản phẩm như thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, đồ gia dụng, quần áo thời trang cùng nhiều mặt hàng tiêu dùng khác. Không chỉ tạo nguồn thu cho ngân sách, mô hình bán hàng đa cấp còn góp phần thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa, giảm chi phí quảng cáo và trung gian cho doanh nghiệp, qua đó tạo thêm cơ hội việc làm và thu nhập cho nhiều người dân.
Để hoạt động bán hàng đa cấp minh bạch và phát triển bền vững hơn, ngày 7/4/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 137/2026/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp, thay thế các quy định trước đây.
Theo Phó Chủ tịch VCCI, nhiều chuyên gia đánh giá đây là văn bản pháp lý quan trọng, tiếp tục cụ thể hóa chủ trương phân cấp, phân quyền cho địa phương, đồng thời cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh và tăng cường bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia bán hàng đa cấp.
Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật về thuế cũng có nhiều thay đổi đáng chú ý. Quốc hội đã ban hành Luật Thuế Giá trị gia tăng có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 và Luật Thuế Thu nhập cá nhân có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Hai đạo luật này cùng các nghị định hướng dẫn đã tạo nên khuôn khổ pháp lý mới đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Tuy nhiên, theo ông Bùi Trung Nghĩa, do bán hàng đa cấp là loại hình kinh doanh đặc thù với số lượng nhà phân phối và các đối tượng liên quan lên tới hàng trăm nghìn người, việc triển khai các quy định mới vẫn còn không ít khó khăn.
Các doanh nghiệp phản ánh còn nhiều vướng mắc trong quá trình thực hiện do một số quy định về mô hình hoạt động, điều kiện kinh doanh cũng như chính sách thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân mới chưa được hướng dẫn đầy đủ, cụ thể. “Mục tiêu không chỉ là tháo gỡ khó khăn cho ngành bán hàng đa cấp mà còn góp phần xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, thuận lợi cho mọi lĩnh vực của nền kinh tế”, ông Bùi Trung. Nghĩa nói.
Người bán hàng đa cấp không lo ngại việc đăng ký thuế
Trước băn khoăn của doanh nghiệp về việc hàng trăm nghìn nhà phân phối sẽ gặp khó khăn khi thực hiện đăng ký thuế, bà Nguyễn Thị Thu Hà, Ban Chính sách, Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết, cơ quan thuế đã có hướng dẫn rất cụ thể.
Theo bà Hà, ngày 18/6/2026, Cục Thuế đã ban hành Công văn số 4062/CT-NVT gửi cơ quan thuế các tỉnh, thành phố hướng dẫn việc đăng ký thuế, đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Theo hướng dẫn này, đăng ký kinh doanh là quyền của cá nhân, trong khi đăng ký thuế là nghĩa vụ phát sinh khi có hoạt động kinh doanh. Do đó, cá nhân hoàn toàn có thể đăng ký thuế mà không bắt buộc phải đăng ký hộ kinh doanh.
"Trên Cổng dịch vụ công, khi thực hiện đăng ký thuế trực tuyến, cá nhân chỉ cần lựa chọn mục 'không đăng ký kinh doanh' là vẫn có thể hoàn tất thủ tục đăng ký thuế", bà Hà cho biết.
Đại diện Cục Thuế cũng khẳng định, sau khi đã được cấp mã số thuế, nếu sau này cá nhân thực hiện đăng ký hộ kinh doanh thì vẫn tiếp tục sử dụng chính mã số định danh cá nhân, căn cước công dân làm mã số thuế, không phải thực hiện đăng ký lại. Vì vậy, sẽ không có câu chuyện hàng trăm nghìn người tham gia bán hàng đa cấp gặp khó khăn trong việc đăng ký thuế như nhiều ý kiến lo ngại.
Một nội dung khác được nhiều doanh nghiệp quan tâm là việc sử dụng hóa đơn điện tử từ ngày 1/7/2026. Theo bà Nguyễn Thị Thu Hà, Công văn 4062 cũng đã hướng dẫn rõ việc này. Theo đó, ngay sau khi đăng ký thuế, cá nhân có thể đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử. Đối với trường hợp sau này đăng ký hộ kinh doanh, cá nhân vẫn tiếp tục được sử dụng hóa đơn điện tử theo đúng quy định. Các cơ quan thuế địa phương đều đã được hướng dẫn thống nhất nên doanh nghiệp và người tham gia bán hàng đa cấp có thể yên tâm triển khai.
Liên quan đến chính sách thuế đối với khoản hoa hồng bán hàng đa cấp, bà Nguyễn Thị Thu Hà cho biết quy định hiện hành không phải là chính sách hoàn toàn mới, ngay từ Thông tư 40/2021/TT-BTC, Bộ Tài chính đã quy định đối với hoạt động đại lý bán đúng giá thì khoản hoa hồng đại lý vẫn thuộc diện chịu thuế thuế giá trị gia tăng.
Đối với hoạt động bán hàng đa cấp, mức khấu trừ thuế thu nhập cá nhân 5% đối với khoản hoa hồng, tiền thưởng và các lợi ích kinh tế khác vẫn tiếp tục được duy trì theo quy định hiện hành. “Quy định này cũng tương tự đối với nhiều loại hình đại lý khác, không chỉ riêng hoạt động bán hàng đa cấp”, theo bà Hà.
Trước băn khoăn của doanh nghiệp về việc khấu trừ thuế ngay từ lần phát sinh đầu tiên sẽ khiến nhiều cá nhân phải thực hiện hoàn thuế vào cuối năm, đại diện Cục Thuế đồng tình với đề xuất của doanh nghiệp. Theo bà Nguyễn Thị Thu Hà, đối với người tham gia bán hàng đa cấp, nếu tổng doanh thu từ hoa hồng và các lợi ích kinh tế trong năm chưa vượt 1 tỷ đồng thì chưa thực hiện khấu trừ thuế. Việc khấu trừ chỉ đặt ra khi doanh thu vượt ngưỡng chịu thuế theo quy định.
"Nếu vẫn khấu trừ ngay từ đầu đối với người có doanh thu dưới 1 tỷ đồng thì cuối năm họ lại phải làm thủ tục hoàn thuế, vừa gây khó khăn cho người nộp thuế, vừa làm tăng khối lượng công việc của cơ quan thuế", bà Hà phân tích.
Đối với hoạt động bán hàng đa cấp theo phương thức mua đứt bán đoạn, đại diện Cục Thuế khẳng định đây được xem là hoạt động kinh doanh hàng hóa thông thường. Theo đó, người kinh doanh phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân theo quy định hiện hành.
.png "Vietnam PFA 2026: Kết nối công nghệ, mở rộng thị trường cho ngành chế biến nông sản")
