Không để lợi dụng tăng giá, trục lợi vận tải biển
Cụ thể, các chủ tàu, doanh nghiệp vận tải biển, giao nhận và logistics được đề nghị không tự ý tăng giá cước hoặc áp dụng các khoản phụ thu thiếu hợp lý, không tương xứng với chi phí thực tế và trái quy định pháp luật.
Đồng thời, các doanh nghiệp cảng biển cần chủ động hỗ trợ tàu thuyền ra vào thuận lợi, bảo đảm việc cung ứng nhiên liệu diễn ra kịp thời, thông suốt.
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu và chủ hàng, cơ quan quản lý khuyến nghị cần chủ động cập nhật thông tin thị trường, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị vận tải và logistics để xây dựng phương án vận chuyển linh hoạt, an toàn.
Việc điều chỉnh lịch giao nhận, tuyến đường, phương thức vận tải hay điều kiện hợp đồng cũng nên được cân nhắc nhằm giảm thiểu rủi ro và tổn thất. Khi phát sinh khó khăn hoặc dấu hiệu vi phạm về giá cước, phụ thu, doanh nghiệp cần kịp thời phản ánh tới cơ quan chức năng.
Về phía các doanh nghiệp cảng, cần tăng cường phối hợp với đơn vị cung ứng nhiên liệu và cơ quan quản lý để đảm bảo quy trình cung ứng an toàn, liên tục và đúng quy định.
Công tác điều phối cầu bến, khu neo đậu, luồng tuyến và thời gian khai thác cần được tổ chức khoa học, linh hoạt nhằm tối ưu hạ tầng, rút ngắn thời gian chờ, hạn chế ùn tắc và nâng cao hiệu quả khai thác.
Bên cạnh đó, việc theo dõi, tổng hợp và báo cáo kịp thời tình trạng hàng hóa tồn đọng tại cảng cũng được nhấn mạnh, cùng với việc chủ động đề xuất giải pháp xử lý để đảm bảo dòng chảy logistics không bị gián đoạn.
Trong bối cảnh chi phí nhiên liệu tăng cao, các doanh nghiệp hoa tiêu, lai dắt được khuyến khích tối ưu hóa hoạt động, tiết giảm chi phí vận hành để duy trì hiệu quả sản xuất kinh doanh.
Cuối cùng, các Cảng vụ hàng hải, Chi cục Hàng hải và Đường thủy được giao nhiệm vụ tăng cường kiểm tra, giám sát việc kê khai và niêm yết giá dịch vụ. Những hành vi thu phí sai quy định, gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động của doanh nghiệp sẽ bị phát hiện và xử lý nghiêm theo thẩm quyền.
Giá tăng do khách quan
Trao đổi với MarketTimes, lãnh đạo cục Cục Hàng hải và Đường thủy VN thừa nhận, hiện, giá cước vận tải biển thị trường nội địa và quốc tế thời gian qua đã có xu hướng tăng từ 10 - 30% so với trước xung đột tại Trung Đông.
Theo chỉ số Drewry World Container Index (tổ chức chuyên thống kê giá vận chuyển container trên toàn cầu), giá dịch vụ vận chuyển container thời gian qua đã cán mốc 2.300 - 2.500 USD/container 40 feet, tăng 10% so với tuần trước đó và tăng 12-15% so với trước thời kỳ diễn ra xung đột tại Trung Đông.
Giá dịch vụ tăng chủ yếu do giá cước tăng mạnh trên tuyến châu Á - châu Âu, đồng thời ghi nhận mức tăng trên tuyến xuyên Thái Bình Dương. Tuy nhiên, mức giá hiện tại vẫn thấp hơn trung bình 8% so với tháng 1/2026 và thấp hơn từ 10-15% so với cùng kỳ năm 2025.
Cụ thể, giá trên tuyến châu Á - châu Âu tăng khoảng 20%, lên 2.300-2.500 USD/cont 40 feet.
Giá trên tuyến châu Á - châu Âu (Địa Trung Hải) tăng khoảng 10%, lên 3.200-3.500 USD/cont40 feet.
Tại các tuyến nội Á, mức thu khoảng 70 - 80 USD/Teu, tuyến châu Âu và châu Mỹ có giá 150 USD/Teu. Một số hãng đã thông báo tăng giá trong tháng 4/2026, với mức trên 200-250 USD/Teu.
Trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao, các hãng tàu tiếp tục điều tiết năng lực vận tải. Drewry dự báo giá dịch vụ vận tải có thể tiếp tục tăng trong thời gian tới.
Lãnh đạo Cục hàng hải và đường thủy nội địa cũng nhận định việc Bộ Tài Chính, Bộ Công Thương miễn thuế cho các doanh nghiệp trong thời gian qua là rất kịp thời, tạo sự bình ổn, tránh áp lực lên thị trường giá cả và lạm phát.
Ngành hàng hải ứng phó thế nào?
Hiện Cục Hàng hải và Đường thủy VN đã báo cáo với Bộ Xây dựng và chủ động lên kịch bản và dự báo tác động của tình hình xung đột Trung Đông đối với hoạt động vận tải biển, cũng như đưa ra các phương án ứng phó cho từng kịch bản.
Cụ thể, trong trường hợp xung đột kéo dài từ 30 ngày trở xuống, tác động chủ yếu sẽ mang tính tâm lý thị trường và ngắn hạn. Giá cước vận tải tăng ở mức độ hiện tại hoặc tăng thêm với tỷ lệ vừa phải trong cuối tháng 3/2026 và các hãng tàu thu thêm các phụ phí tạm thời.
Với trường hợp này, chuỗi cung ứng chưa bị gián đoạn, chỉ xảy ra tình trạng chậm trễ cục bộ. Thị trường vận tải vẫn duy trì ổn định tương đối. Hoạt động xuất nhập khẩu chịu ảnh hưởng hạn chế, chủ yếu tăng chi phí trong ngắn hạn.
Để bình ổn giá thị trường vận tải và ổn định thị trường trong trường hợp xung đột ngắn hạn, Cục Hàng hải và Đường thủy VN đề xuất các giải pháp như tăng cường công tác quản lý nhà nước về giá dịch vụ vận tải, kiểm soát việc kê khai, niêm yết giá và các khoản phụ phí của doanh nghiệp vận tải; Chủ động cập nhật, cung cấp thông tin thị trường kịp thời cho doanh nghiệp nhằm xây dựng kế hoạch sản xuất, xuất nhập khẩu phù hợp.
Đồng thời, cơ quan quản lý làm việc với các hãng tàu để duy trì năng lực vận tải, hạn chế việc cắt giảm chuyến hoặc tăng giá bất hợp lý, cũng như khuyến nghị doanh nghiệp xuất nhập khẩu đa dạng hóa tuyến vận tải, chủ động đàm phán hợp đồng vận chuyển để mang lại mức chi phí tối ưu.
Trường hợp xung đột kéo dài trên 30 ngày, tác động sẽ mang tính toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều yếu tố về thị trường, hàng hóa, giá cả và chuỗi cung ứng.
Cụ thể, giá cước vận tải có thể tăng mạnh (khoảng 30–80%) duy trì ở mức cao trong thời gian dài do nhiên liệu khan hiếm và giá tăng cao. Chuỗi cung ứng có nguy cơ gián đoạn cục bộ, thời gian vận chuyển kéo dài đáng kể.
Thị trường vận tải có thể xảy ra tình trạng thiếu hụt năng lực vận chuyển, cạnh tranh đặt chỗ gia tăng. Hoạt động xuất nhập khẩu bị ảnh hưởng rõ rệt, chi phí logistics tăng cao làm giảm sức mua của thị trường, giảm cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Với tình huống này, giải pháp được đưa ra ngoài tăng cường giám sát, minh bạch hóa giá dịch vụ vận tải, kiểm soát chặt chẽ các khoản phụ phí, còn cần đẩy mạnh phát triển đội tàu vận tải biển quốc gia, nâng cao năng lực tự chủ trong vận chuyển hàng hóa.
Cùng đó, đa dạng hóa thị trường và tuyến vận tải, giảm phụ thuộc vào các tuyến đi qua khu vực có rủi ro cao. Xem xét các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp như giảm phí, lệ phí vận tải trong tất cả các phương thức, cũng như bình ổn giá xăng dầu trong nước, bảo đảm nguồn cung đáp ứng đủ cho hoạt động vận tải, nguồn dầu thô phục vụ cho các nhà máy lọc dầu trong nước, góp phần ổn định nguồn cung và chi phí nhiên liệu.
