Trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán vừa qua, Katty Mao chật vật tìm người mua 500 thỏi đồng “chuẩn đầu tư” mà cô đã mua hồi tháng 1. Khi ấy, giá vàng và bạc tăng vọt khiến những khối kim loại được đánh bóng nặng 1 kg này trông như một khoản đầu tư đầy hứa hẹn.
“Tôi biết đó là một canh bạc”, Mao nói. “Nhưng nỗi sợ bỏ lỡ cơ hội lớn hơn mọi lo ngại”. Cô cho biết đã trả 160 nhân dân tệ (23 USD) cho mỗi thỏi. Trong hai tuần gần đây, lời khuyên Mao nghe nhiều nhất là bán số đồng này cho vựa sắt vụn. Đáng nói, cô gái này không phải là người duy nhất bị cuốn vào một cơn sốt đầu cơ ngắn ngủi với kim loại công nghiệp.
“Nguồn cung đồng thỏi đã đánh trúng tâm lý của một nhóm nhà đầu tư Trung Quốc vốn ưa chuộng tài sản hữu hình để tìm cảm giác an toàn theo truyền thống, nhưng lại không đủ tiền mua kim loại quý đắt đỏ”, ông Xu Tianchen, kinh tế trưởng tại Economist Intelligence Unit nhận định.
Giữa tháng 1, các thỏi đồng 1 kg bắt đầu xuất hiện tại các quầy ở Shuibei (Thủy Bối), khu chợ bán lẻ lớn nhất Trung Quốc chuyên về trang sức và kim loại quý ở Thâm Quyến. Những thỏi này thậm chí còn được khắc chữ Hán để trông giống vàng và bạc, nhưng không có chứng nhận như vàng miếng chính thống, được rao giá 180 - 300 nhân dân tệ. Trên các sàn thương mại điện tử, có nơi còn giao giá trên 320 nhân dân tệ/kg. Mức giá này đồng nghĩa cao hơn tới 200% so với giá giao ngay của đồng, vốn chỉ quanh 14.500 USD/tấn vào cuối năm 2025.
Hành trình “tàu lượn” từ vật liệu công nghiệp bình thường thành sản phẩm đầu tư đóng gói, rồi nhanh chóng thành phế liệu, diễn ra chưa đầy một tháng. Động lực chính là nỗi lo bỏ lỡ cơ hội (FOMO) của nhà đầu tư cá nhân Trung Quốc trong bối cảnh giá vàng và bạc toàn cầu tăng lịch sử.
Năm 2025, vàng tăng 65%, bạc tăng 144%. Đồng cũng tăng hơn 40% nhờ nhu cầu cấp bách cho hạ tầng lưới điện phục vụ các trung tâm dữ liệu AI “ngốn điện”, thu hút những người tìm “ngôi sao kế tiếp”. Tuy nhiên, theo ông Xu, các quyết định mua là phi lý, bởi đồng là kim loại công nghiệp nên tính thanh khoản không thể so với vàng và bạc. Khoản đầu tư dễ lỗ trừ khi giá đồng ít nhất tăng gấp đôi.
Tính đến 24/2, đồng phế liệu giao dịch quanh 88.000 nhân dân tệ/tấn, hàm ý lỗ trên giấy 45% với khoản đầu tư của Mao và có thể còn cao hơn với nhiều nhà đầu tư khác.
Doanh số tại Shuibei cũng chỉ lóe lên trong chốc lát. Sau khi đồng thỏi “đầu tư” lên mặt báo, ban quản lý chợ đã cấm bán vào khoảng ngày 20/1 để duy trì “môi trường kinh doanh lành mạnh”. Dẫu vậy, lệnh cấm chính thức không ngăn được một số người bán: Khi được phóng viên hỏi còn hàng hay không, một chủ sạp nhanh chóng lôi “hàng cấm” ra và cho biết đã chốt vài giao dịch qua mạng xã hội, thậm chí đưa điện thoại cho xem lịch sử chuyển tiền.
Những nhà đầu tư nhỏ lẻ như Mao gần như không có lối thoát. Một nhân viên bán hàng họ Trần tại Yuepeng Gold (cũng ở Shuibei) nói rằng đồng không nằm trong danh sách thu mua của cửa hàng, ngay cả bạc cũng chỉ nhận khi số lượng lên tới vài trăm gram.
Trái lại, các ngân hàng đầu tư vẫn lạc quan về giá đồng trong năm nay. Deutsche Bank dự báo kim loại này có thể lập đỉnh 13.000 USD/tấn trong quý II, còn Citi kỳ vọng 14.000 USD trong ba tháng tới, so với 13.000 USD hiện nay tại London, nhờ nguồn cung thắt chặt và nhu cầu AI.
Còn với Mao, bài học rút ra là giao dịch hàng hóa không dành cho người yếu tim. Khi cô đi hỏi khắp nơi với hy vọng bán được ít nhất một thỏi, Yuki Li, chủ một sạp ở Shuibei cho biết cô dự định chở cả đống đồng ra bãi phế liệu.
“Ảo tưởng” kim loại quý
Trên thực tế, vàng và bạc thường được mua vào trong những giai đoạn bất ổn và sợ hãi. Ngược lại, đồng phụ thuộc rất lớn vào tăng trưởng kinh tế thực. Nói cách khác, giá trị của đồng luôn gắn chặt với sức khỏe của nền kinh tế thực toàn cầu, chứ không phải tâm lý trú ẩn an toàn như vàng.
Nhu cầu của đồng chủ yếu mang tính công nghiệp. Không giống vàng, đồng không có vai trò tiền tệ dự trữ. Khi nỗi sợ hãi của giới đầu tư tổ chức tăng cao, đồng phải “gánh” sự chững lại của hoạt động công nghiệp chứ không thu hút dòng tiền trú ẩn.
Khi rủi ro suy thoái gia tăng, nhà đầu tư dự báo xây dựng chậm lại, doanh số ô tô suy yếu và nhu cầu sản xuất giảm. Điều này trực tiếp gây bất lợi cho đồng. Trái lại, tâm lý lo ngại lại thúc đẩy nhu cầu đối với tài sản lưu giữ giá trị, qua đó có lợi cho vàng và ngày càng rõ hơn là bạc.
Theo: SCMP, EconomicTimes
