Việc "đế chế" De Beers bị Anglo American rao bán không chỉ là một thương vụ sáp nhập thông thường trên phố Wall. Đối với những người đang sở hữu kim cương, từ những chiếc nhẫn đính hôn cho đến các bộ sưu tập đầu tư, đây là một tín hiệu đỏ về sự thay đổi giá trị tài sản.
Giá trị bán lại (Resale Value) sẽ bị ảnh hưởng mạnh
Điểm yếu lớn nhất của kim cương khi đặt lên bàn cân so với vàng chính là tính thanh khoản thấp và khả năng bảo toàn giá trị không ổn định.
Theo chỉ số Global Rough Diamond Price Index của chuyên gia phân tích ngành Paul Zimnisky, giá kim cương thô toàn cầu đã sụt giảm khoảng 25% tính đến cuối năm 2024 so với mức đỉnh lịch sử. Trong bối cảnh De Beers bị rao bán giữa lúc thị trường suy thoái, áp lực giảm giá lên thị trường thứ cấp là điều không thể tránh khỏi.
Báo cáo thường niên về ngành trang sức của Bain & Company phối hợp với Trung tâm Kim cương Thế giới Antwerp (AWDC) xác nhận rằng tỷ lệ thanh khoản của kim cương trang sức trên thị trường bán lại cực kỳ thấp.
Nguyên nhân là do cấu trúc giá bán lẻ bao gồm chi phí marketing khổng lồ, thuế VAT và biên lợi nhuận của cửa hàng (thường chiếm 40-60% giá trị nhẫn).
Do đó theo thương hiệu trang sức House of Deeve, khi quay lại thị trường bán thế chấp hoặc bán lại, người sở hữu thường bị chiết khấu từ 30-50% so với giá niêm yết ban đầu, vì đơn vị thu mua chỉ định giá dựa trên giá trị kim cương thô hiện tại thay vì giá bán lẻ thương hiệu.
Bởi vậy những ai đang có ý định bán kim cương để chốt lời hoặc thu hồi vốn vào lúc này thì đây là thời điểm mất giá nhất trong nhiều năm qua. Nhận định về vấn đề này, nhà sáng lập Edahn Golan của Edahn Golan Diamond Data & Research cùng các tổ chức như Rapaport và Zimnisky đều cho rằng việc thiếu đi một đơn vị dẫn dắt thị trường ổn định như De Beers sẽ khiến niềm tin của người mua sắm sụt giảm, kéo theo giá trị bán lại bị ảnh hưởng nặng nề.
Trừ khi viên đá bán lại thuộc hàng cực phẩm với chứng chỉ GIA xuất sắc và kích thước lớn, việc giao dịch vào thời điểm nhạy cảm này có thể khiến khách hàng phải chấp nhận mức lỗ kỷ lục so với giá trị hóa đơn ban đầu.
Sự "xâm lăng" của kim cương nhân tạo
Sự thất thế của De Beers hiện nay có nguyên nhân trực tiếp từ việc họ không thể ngăn chặn làn sóng kim cương nhân tạo ồ ạt từ Trung Quốc, nơi chi phí sản xuất đã được tối ưu xuống mức dưới 100 USD/carat. Theo dữ liệu từ Tenoris, một đơn vị phân tích dữ liệu ngành trang sức, doanh số bán kim cương nhân tạo tại các cửa hàng trang sức chuyên biệt đã tăng vọt, chiếm một phần đáng kể tổng lượng đá quý bán ra trong các dòng nhẫn đính hôn vào năm 2024.
Thực tế này đang tạo ra một cuộc khủng hoảng niềm tin sâu sắc trong lòng người tiêu dùng, khi họ bắt đầu đặt câu hỏi về việc tại sao phải chi trả hàng chục nghìn USD cho một thứ có thể được "nuôi cấy" hàng loạt trong phòng thí nghiệm với giá rẻ hơn gấp nhiều lần.
Chuyên gia phân tích Paul Zimnisky nhận định rằng sự phổ biến của kim cương nhân tạo đã phá vỡ hoàn toàn tính "khan hiếm giả tạo" mà De Beers đã dày công xây dựng suốt hơn một thế kỷ qua thông qua các chiến dịch marketing.
Báo cáo của Bain & Company cũng xác nhận rằng sự chênh lệch về giá giữa kim cương tự nhiên và nhân tạo đã nới rộng đáng kể.
Do đó, người mua kim cương cần xác định rõ giá trị món đồ mình đang giữ: nếu là kỷ vật tình yêu, giá trị cảm xúc sẽ là vĩnh cửu, nhưng nếu coi đây là khoản đầu tư tích lũy thì hãy chuẩn bị tâm lý rằng kim cương không còn là "vịnh tránh bão" an toàn như vàng trong tầm nhìn 5-10 năm tới.
Hiệu ứng từ chủ sở hữu mới
Việc De Beers có khả năng chuyển giao sang tay một liên minh công - tư với sự dẫn dắt của các chính phủ như Botswana hay Angola sẽ thay đổi hoàn toàn cuộc chơi định giá kim cương thô. Theo Financial Times, Botswana hiện đang muốn gia tăng quyền kiểm soát vượt mức 15% cổ phần hiện tại, trong khi Angola đặt mục tiêu thâu tóm tới 20-30% cổ phần.
Sự khác biệt cốt yếu nằm ở mục tiêu vận hành: Khác với một tập đoàn tư nhân như Anglo American vốn ưu tiên việc điều tiết nguồn cung để duy trì giá cao bền vững, các quốc gia sở hữu tài nguyên này thường có xu hướng ưu tiên doanh thu thuế ngắn hạn và duy trì việc làm cho hàng chục nghìn người lao động bản địa.
Các chuyên gia kinh tế nhận định rằng khi áp lực ngân sách quốc gia tăng cao, chính phủ có thể thúc đẩy việc tăng sản lượng khai thác bất chấp diễn biến giá toàn cầu. Điều này đồng nghĩa với việc nguồn cung thô có thể đổ ra thị trường trực diện hơn, làm loãng giá trị của những viên đá hiện hữu trên thị trường.
Người sở hữu cần hiểu rằng cơ chế kiểm soát giá độc quyền "đóng cửa bảo nhau" kiểu cũ đang dần tan rã, nhường chỗ cho một thị trường chịu ảnh hưởng lớn từ các quyết định mang tính quốc gia của các nước Châu Phi.
“Tấm bùa hộ mệnh" cuối cùng
Trong một thị trường đang trở nên hỗn loạn và "vàng thau lẫn lộn", sự phân biệt giữa kim cương tự nhiên "sạch" và hàng nhân tạo trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Theo báo cáo The Wealth Report của Knight Frank, kim cương màu và kim cương đầu tư chất lượng cao vẫn giữ vị trí trong top các tài sản sưu tầm nhờ tính hữu hạn. Sự minh bạch về nguồn gốc hiện đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc: Các quy định mới từ G7 bắt đầu từ năm 2024 yêu cầu truy xuất nguồn gốc khắt khe đối với kim cương trên 1 carat để loại bỏ "kim cương máu".
Nhà phân tích Martin Rapaport, chủ tịch của Rapaport Group, nhấn mạnh rằng giá trị của kim cương tự nhiên trong tương lai sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào "câu chuyện nguồn gốc" và sự cam kết về đạo đức khai thác (ESG).
Những viên kim cương có nguồn gốc từ các mỏ huyền thoại như Jwaneng hay Orapa, đi kèm chứng chỉ uy tín của GIA (Viện Đá quý Hoa Kỳ) hay IGI, sẽ giữ được một tệp khách hàng thượng lưu riêng biệt, những người mua vì giá trị tinh thần, di sản và sự khan hiếm thực thụ. Vì vậy, lời khuyên cốt yếu là hãy giữ gìn thật kỹ các chứng chỉ này.
Trong tương lai, khi De Beers chính thức đổi chủ và cấu trúc ngành thay đổi, những viên kim cương "đời đầu" gắn liền với lịch sử của đế chế này hoàn toàn có khả năng trở thành món đồ sưu tầm có giá trị lịch sử cao, tương tự như cách giới mộ điệu săn đón những chiếc đồng hồ vintage từ các thương hiệu đã đổi chủ.
Người mua nên làm gì lúc này?
Theo dữ liệu từ chu kỳ thị trường của Bain & Company, ngành kim cương vốn có tính chu kỳ rất cao và thường phục hồi sau mỗi 3-5 năm. Việc tháo chạy khi thị trường đang ở "đáy" với những thông tin tiêu cực bủa vây chỉ khiến thiệt hại tài chính của khách hàng trở nên trầm trọng hơn. Do đó khách hàng không nên hoảng loạn bán tháo.
Ngoài ra, các chuyên gia cho rằng đã đến lúc cần thay đổi tư duy "đầu tư tích trữ" đối với những dòng kim cương phổ thông dưới 1 carat. Chuyên gia Paul Zimnisky nhấn mạnh rằng kim cương thương mại cỡ nhỏ hiện đã mất đi vị thế là tài sản lưu trữ giá trị do sự bão hòa cung từ hàng nhân tạo. Thay vào đó hãy nhìn nhận chúng như một món trang sức xa xỉ phục vụ nhu cầu làm đẹp thay vì một kênh sinh lời.
Cuối cùng, nếu vẫn có ý định mua mới để đầu tư thì các chuyên gia khuyên rằng hãy cực kỳ thận trọng và chỉ nên tập trung vào phân khúc "Investment-grade" (Kim cương cấp độ đầu tư).
Nguồn: Financial Times, Statista, Tenoris, Paul Zimnisky, Rapaport, Bain & Company
.png "Dự báo VN-Index sẽ rung lắc mạnh, CTCK khuyến nghị nhà đầu tư giữ một phần sức mua để tận dụng các nhịp biến động"){kind=avatar}
.jpg "3 yếu tố khiến VN-Index \"rơi\" gần 170 điểm từ đỉnh")
