Có một nơi ở Việt Nam: Đàn ông có thể ở nhà 5 tháng để chăm con mới sinh và vẫn nhận đủ lương

Không chỉ là phúc lợi mà còn là sự đồng cảm, sẻ chia cùng nhân viên

Chị Thuý (nhân viên văn phòng, Hà Nội) vừa thiếp đi ngay trong lúc vẫn đang bế con trên tay. Đứa trẻ vừa ngủ, sau một đêm dài quấy khóc, vì đang trong giai đoạn colic - khóc dạ đề, không rõ nguyên nhân và thường kéo dài cho đến khi vượt 3 tháng tuổi.

Sau kỳ sinh mổ, chị một mình chăm con vì chồng vẫn phải đi làm đều đặn, thậm chí có lúc tăng ca. Trách nhiệm chăm sóc con lớn (mới ngoài 1 tuổi) và đứa bé mới sinh cùng lúc đổ dồn lên vai người mẹ, khiến chị cảm thấy bị stress nặng.

Tất nhiên, không ai bắt buộc chị phải lâm vào tình cảnh này. Nhưng mọi thứ diễn ra, như thể đó là điều hiển nhiên, bởi vì chị không có lựa chọn nào tốt hơn.

Câu chuyện của chị Thuý chỉ là một trong số rất nhiều gia đình khác đang phải vật lộn trong kỳ thai sản. Mỗi đứa trẻ ra đời thường kéo theo sự phân chia quen thuộc: người mẹ ở nhà, người cha đi làm. Cả hai đều chịu áp lực khủng khiếp. Một người thức đêm trông con sau khi cơ thể gần như kiệt sức vì sinh nở. Một người lo lắng phần lớn trách nhiệm tài chính.

Mỗi năm, khoảng 230.000 lao động nam tại Việt Nam nghỉ từ 5 đến 14 ngày khi vợ sinh con. Trong khi đó, hơn 700.000 phụ nữ rời công việc ít nhất nửa năm, với thu nhập bị giới hạn bởi mức đóng bảo hiểm xã hội.

Sự chênh lệch này không chỉ nằm ở số ngày nghỉ, hay số lượng nam giới được nghỉ. Nó phản ánh sâu sắc cách mà một gia đình đang vận hành – và cũng là cách mà xã hội đã phân bổ trách nhiệm chăm sóc con nhỏ.

Nhưng có một nơi, quy luật đó đã không còn đúng.

Tại ngân hàng Standard Chartered Việt Nam, nhân viên nam sẽ được nghỉ tới 5 tháng nguyên lương để chăm sóc vợ con. Nhân viên nữ sẽ được ngân hàng bù thêm phần chênh lệch so với mức chi trả tối đa của bảo hiểm xã hội, để thu nhập trong suốt 5 tháng thai sản vẫn được giữ trọn vẹn. Riêng tháng thứ 6, người mẹ hưởng lương theo mức BHXH chi trả. 

Khi người đàn ông ở nhà 5 tháng mà vẫn được hưởng lương, chính họ sẽ được “giải phóng” khỏi áp lực ngày kiếm tiền, đêm nghe tiếng con khóc. Khi người phụ nữ không bị mất thu nhập và được chồng san sẻ trách nhiệm, cảm giác bình đẳng và an tâm lâu dài sẽ hình thành. Quy luật cũ, vốn mặc định vai trò chăm con cho nữ giới, bị phá vỡ. Và từ đó, thời gian – quyền lực – trách nhiệm trong gia đình được định vị lại một cách công bằng hơn.

Bà Trịnh Như Quỳnh, Giám đốc Đối ngoại, Marketing và Thương hiệu chia sẻ: “Chính sách này của ngân hàng không chỉ là phúc lợi mà còn là sự đồng cảm, chia sẻ cùng nhân viên. Khi người cha ở nhà đủ lâu, và người mẹ vẫn được đảm bảo thu nhập, quyền lực trong gia đình cũng được phân bổ lại. Không ai phải hy sinh sự nghiệp hoặc một mình chịu đựng gánh nặng tài chính. Còn đứa bé sẽ nhận được sự chăm sóc từ cả cha lẫn mẹ”.

Chính sách này được áp dụng từ trụ sở ở Anh, cho đến các chi nhánh ở của ngân hàng trên khắp thế giới

Giá trị của một công việc không dừng ở tiền lương

Vào một buổi tối muộn, bà Quỳnh vẫn mở máy tính. Nhưng lần này, không phải để làm báo cáo hay họp trực tuyến. Bên kia màn hình, một nữ sinh trường Y ở TP.HCM đang thở dài, gương mặt mệt mỏi, lúng túng giữa núi bài tập và những lo lắng về gia đình, tương lai.

Tất cả chuyện này, với bà Quỳnh - người phụ nữ từng trải - chẳng qua chỉ là những chuyện nhỏ. Nhưng với cô gái trẻ, mọi thứ đang “rối như tơ vò”, thậm chí có thể dẫn đến trầm cảm. Vị nữ giám đốc trò chuyện rất lâu, hỗ trợ tinh thần và tư vấn cách ứng phó áp lực.

“Theo quy định, tôi không được phép chủ động liên lạc để bạn đỡ áp lực. Nhưng bạn ấy có thể gọi cho tôi bất cứ lúc nào,” bà Quỳnh nói. Cứ như vậy, qua nhiều lần chia sẻ, những người trẻ xa lạ dần trở thành những “người em” mà bà coi là trách nhiệm tự nhiên. “Tôi chỉ muốn các bạn trẻ không cảm thấy bị bỏ lại phía sau,” bà nhấn mạnh.

Khoảng cách địa lý, giờ giấc hay vị thế xã hội hoặc tiền bạc không còn là rào cản. Điều tạo ra điểm chạm giữa con người với nhau, chính là tấm lòng và tri thức được trao đi.

Đó cũng là một phần của bức tranh rộng hơn đang diễn ra trên khắp hành tinh. Số liệu từ Zipdo 2025 ghi nhận: 55% người lao động toàn cầu sẵn sàng chấp nhận lương thấp hơn để làm việc tại công ty có trách nhiệm xã hội. Tại Việt Nam, báo cáo Nielsen chỉ ra: 86% người tiêu dùng sẵn sàng trả cao hơn cho sản phẩm từ các công ty có cam kết phát triển bền vững và CSR.

Theo dòng chảy đó, Standard Chartered Việt Nam áp dụng chính sách theo chuẩn của ngân hàng toàn cầu: tất cả nhân viên đều có 3 ngày nghỉ hưởng nguyên lương để tham gia các hoạt động xã hội. Đó là cách ngân hàng đang dịch chuyển một phần thời gian lao động sang việc trực tiếp tạo tác động xã hội. Nhân viên có thể tham gia hoạt động do ngân hàng tổ chức, hoặc tự thực hiện các sáng kiến vì cộng đồng.

"Ở đây, công việc không dừng lại ở chỗ tạo ra giá trị kinh tế. Nó mở rộng sang việc tạo giá trị xã hội – bằng chính thời gian, năng lực và lựa chọn cá nhân của mỗi nhân viên", bà quỳnh nói.

Khi tác động xã hội trở thành thước đo của hạnh phúc

“Tôi vẫn nhớ một buổi tổng kết dự án ‘Vững tài chính – Sáng niềm tin’,” bà Quỳnh chậm rãi kể. Một bạn trẻ ở vùng núi đứng lên, hơi lúng túng. Trước đó, bạn chỉ nghĩ rất đơn giản: bán được hàng là có lãi. “Sau khóa học, bạn ấy mới nhận ra có khi mình đang lỗ – vì chưa từng tính chi phí sản xuất, khấu hao máy móc, vận chuyển,” bà Quỳnh nói.

Nhưng điều đáng nhớ không nằm ở phép tính.

Nhờ được mentor hướng dẫn, người phụ nữ ở vùng núi ấy bắt đầu biết lập kế hoạch tài chính, cân đối dòng tiền và quan trọng hơn, lần đầu tiên tin rằng mình có thể tự đứng vững.

“Có những thay đổi rất nhỏ, nhưng lại mở ra cả một con đường,” bà nói.

Các dự án tài trợ bởi Standard Chartered Foundation giải quyết tình trạng bất bình đẳng bằng cách hỗ trợ các chương trình việc làm, đặc biệt là cho phụ nữ trẻ và người khuyết tật. Thông qua sự hợp tác với các tổ chức phi chính phủ địa phương, Quỹ cung cấp các khóa đào tạo kỹ năng, thực tập và giới thiệu việc làm nhằm giải quyết bất bình đẳng giới và thúc đẩy trao quyền kinh tế cho giới trẻ

“Trong những chuyến đi thực tế, tôi có dịp nhìn tận mắt đồng tiền của quỹ được sử dụng như thế nào,” bà Quỳnh kể. “Mỗi lần như vậy, tôi lại gặp những người trẻ đã thay đổi cuộc đời mình.” Có người từng thất nghiệp, giờ trở thành quản lý. Có cô gái từng chỉ quanh quẩn ở quê, nay đã tự tin điều hành một cửa hàng nhỏ của riêng mình. Họ – chứ không phải báo cáo – mới là minh chứng rõ ràng nhất.

Tại Trường Cao đẳng Nghề Công nghiệp Hà Nội, nơi từng gần như chỉ có sinh viên nam, nhưng từ khi triển khai dự án “Tự tin lập nghiệp”, trường đã mở thêm những lớp học mới dành cho nữ: làm tóc, spa, nail, pha chế… Những lớp học nhỏ, nhưng mở ra những cánh cửa lớn.

Hay trong dự án “Phụ nữ Hợp tác Kiến tạo Tương lai”, 100% doanh nghiệp được hỗ trợ đều do phụ nữ làm chủ. Từ những người chưa từng kinh doanh, họ được đào tạo, nhận vốn mồi, và sau 6 tháng, phần lớn vẫn đứng vững, tiếp tục phát triển.

Hạnh phúc không phải chỉ là một biểu tượng

Từ câu chuyện của ngân hàng Standard Chatered, có lẽ, nếu quay lại với câu chuyện của chị Thuý, mọi thứ sẽ rõ ràng hơn. Bởi nếu chị được hỗ trợ tốt hơn, biết đâu, người mẹ ấy sẽ “dễ thở” hơn một chút.

Những thay đổi ấy không đến từ may mắn. Chúng đến từ cách một tổ chức lựa chọn đặt con người vào trung tâm.

Khi doanh nghiệp bắt đầu quan tâm đến việc nhân viên có thực sự hạnh phúc hay không, mọi thứ dần dịch chuyển. Công ty giờ đây, không đơn thuần là nơi người ta dùng sức lao động để đổi lấy thu nhập, mà trở thành điểm tựa - nơi mỗi cá nhân đều được hỗ trợ, phát triển và kết nối với cộng đồng.

Từ đó, những tác động tích cực sẽ lan rộng theo nhiều tầng. Bắt đầu từ bên trong, khi nhân viên được chăm sóc tốt hơn. Mở rộng ra bên ngoài, khi thời gian, kỹ năng và nguồn lực được chuyển hóa thành các đóng góp cho cộng đồng. Và xa hơn nữa, khi chính doanh nghiệp trở thành một tác nhân tạo ra thay đổi xã hội, không phải bằng khẩu hiệu, mà bằng những hành động cụ thể, bền bỉ.