Theo The Guardian, sau khi tốt nghiệp Đại học Hawaii năm 2024, Ashley Terrell từng mơ ước về một vị trí marketing tại các tập đoàn công nghệ lớn.
Dù sở hữu bằng cử nhân quản trị kinh doanh cùng kinh nghiệm làm thương hiệu cho Red Bull, thực tế lại tạt cho cô một gáo nước lạnh.
Sau nhiều tháng ròng rã nộp đơn, lời mời duy nhất cô nhận được là bán dụng cụ điện máy tại siêu thị đồ gia dụng.
Cô chia sẻ với tờ Guardian: “Đó thực sự là một cú sốc. Tôi đã tìm việc mỗi ngày trong phòng vệ sinh của siêu thị đồ gia dụng đó.”
Những bạn trẻ cùng trang lứa với Terrell đang bước chân vào thị trường lao động đúng lúc "thời thế không chiều lòng người".
Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ, tốc độ tuyển dụng đã rơi xuống mức thấp nhất kể từ năm 2020.
Dù mọi lứa tuổi đều chịu áp lực, nhưng Gen Z là nhóm bi quan nhất về triển vọng nghề nghiệp của mình.
Các vị trí sơ cấp hiện là nhóm dễ bị tổn thương nhất trước tác động từ trí tuệ nhân tạo.
Nhiều lao động trẻ đang thấy sự nghiệp của mình đình trệ ngay cả khi nó còn chưa kịp bắt đầu.
Terrell cảm thấy cô không chỉ cạnh tranh với người thật: “Nhiều người nghĩ marketing có thể bị thay thế hoàn toàn bởi AI.”
Tỷ lệ thất nghiệp của người Mỹ từ 22 đến 27 tuổi hiện đang ở mức cao nhất kể từ sau đại dịch.
Daniel Zhao, kinh tế trưởng tại Glassdoor, đánh giá: “Thị trường hiện rất trì trệ, người mới rất khó để đặt chân lên nấc thang đầu tiên.”
Tình cảnh này buộc nhiều người phải làm những việc trái ngành như bán lẻ, dắt chó thuê hoặc làm bán thời gian không phúc lợi.
Thậm chí, có những người vẫn thất nghiệp suốt nhiều tháng hoặc nhiều năm sau khi cầm tấm bằng đại học.
Từ bỏ kỳ vọng để tự vạch lối đi riêng
Tuy nhiên, một số khác lại chọn hướng đi khác: khi không có công việc nào tồn tại, họ tự tạo ra công việc cho chính mình.
Terrell đã tự xây dựng hồ sơ năng lực bằng cách chủ động nhắn tin cho các thương hiệu và đề nghị làm video miễn phí.
Sau khi Jamba Juice mua một video của cô để quảng cáo trên TikTok, cô đã có bước đệm để nhận việc tại một xưởng rượu địa phương.
Hiện tại cô đã xây dựng được một danh sách khách hàng ổn định chuyên về nội dung quảng bá thương hiệu.
Cô tâm sự: “Không ai trao cho tôi cơ hội mình mong muốn, vì vậy tôi phải tự xem mình có thể làm được gì.”
Khảo sát của Guardian với hàng chục lao động trẻ cho thấy quy luật tìm việc đã thay đổi ngay khi họ vừa ra trường.
Trong khi số lượng tin tuyển dụng sơ cấp giảm đi, yêu cầu đối với người mới lại tăng vọt.
Với một thế hệ khao khát mục đích và sự linh hoạt, thị trường việc làm hiện tại mang lại cảm giác vỡ mộng.
AI hiện lên như một bóng ma đe dọa, nhưng đồng thời cũng là công cụ giúp họ bù đắp những kỹ năng chưa có.
Giáo sư Joseph Fuller từ Harvard nhận định: “Bạn phải tìm cách nhảy vọt lên nấc thang thứ tư. Cách duy nhất là hãy tự đóng lấy chiếc thang đó.”
Suhit Agarwal, tốt nghiệp Đại học Southern California năm 2025, từng bị Google và các ông lớn công nghệ từ chối sáu lần.
Anh đã chuyển hướng sang vai trò “kỹ sư sáng lập” cho các startup nhờ sử dụng các công cụ AI như Claude Code.
Công cụ này giúp anh đảm đương khối lượng công việc khổng lồ mà trước đây một mình anh không thể gánh vác.
Dù không phải con đường cha mẹ kỳ vọng, nhưng việc tự vạch lộ trình đã giúp anh có được khoản thanh toán cổ phần khi startup được mua lại.
Shola West (25 tuổi) cũng phải tự lập sau khi toàn bộ nhóm làm việc tại công ty cũ của cô bị sa thải hàng loạt vào năm 2024.
Cô hiện điều hành công ty tư vấn thương hiệu tại London: “Thị trường buộc tôi phải làm vậy để chứng minh mình có thể tồn tại.”
Nguyên nhân của sự trì trệ này đến từ bất ổn kinh tế toàn cầu và sự lo ngại AI sẽ thay thế các công việc văn phòng mang tính lặp lại.
Khảo sát năm 2025 của LinkedIn cho thấy 63% giám đốc điều hành tin rằng AI sẽ thay thế một phần công việc của nhân viên sơ cấp.
Ethan Choi từ Khosla Ventures thừa nhận hiện ông không còn thuê cộng sự trẻ vì đã dùng AI xử lý các đầu việc đó.
Một báo cáo của Stanford cho thấy sự sụt giảm việc làm rõ rệt trong các ngành như dịch vụ khách hàng, nhập liệu và lập trình.
Tuy nhiên, Choi cũng nhấn mạnh rằng các công cụ “low-code” hiện nay cho phép bất kỳ ai cũng có thể xây dựng một công ty riêng.
Quyền sở hữu và định nghĩa mới về sự ổn định
Madison Hsieh (25 tuổi) tại Amazon đã dùng nền tảng Cursor để tạo bản mẫu ứng dụng mạng xã hội chỉ trong vòng một tháng.
Cô chia sẻ: “Nếu không có AI, tôi chắc chắn không thể làm được điều đó một mình trong thời gian ngắn như vậy.”
Hsieh muốn tìm kiếm vai trò có tác động lớn hơn thay vì chỉ quẩn quanh trong công việc văn phòng từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều.
Celeste Amadon (22 tuổi) thậm chí đã từ bỏ kỳ thực tập tại JP Morgan để thành lập ứng dụng hẹn hò mang tên Known.
Sau khi huy động được 9 triệu USD vốn đầu tư mạo hiểm, cô hiện là CEO điều hành một đội ngũ nhân viên dày dặn kinh nghiệm.
Elijah Khasabo (22 tuổi), CEO của Vidovo, cũng đi lên từ công việc gấp quần áo tại siêu thị TJ Maxx.
Anh nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học từ thực tế và không ngại thuê những nhân viên lớn tuổi hơn mình.
Dù vậy, khởi nghiệp không phải là màu hồng khi phần lớn các startup đều thất bại và rủi ro tài chính là rất lớn.
Nhưng trong một thị trường bấp bênh, Gen Z coi đây là cách để nắm giữ quyền kiểm soát vận mệnh của mình.
Báo cáo của Fiverr cho thấy 67% Gen Z muốn có nhiều nguồn thu nhập để cảm thấy an toàn về mặt tài chính.
Khoảng một nửa số người tham gia khảo sát tin rằng mô hình làm việc truyền thống sẽ sớm trở nên lỗi thời.
Francesca Albo (29 tuổi), CEO của Puppy Sphere, khẳng định: “Tự leo trên chiếc thang của mình thực ra an toàn hơn.”
Dù vậy, những phúc lợi như bảo hiểm y tế và lương ổn định vẫn là thứ khiến nhiều người như Terrell vẫn phải tiếp tục tìm việc toàn thời gian.
Chuyên gia Aneesh Raman từ LinkedIn cho rằng việc giải quyết khủng hoảng việc làm sơ cấp là bước đầu để sửa chữa toàn bộ thị trường lao động.
Mọi công việc rồi sẽ phải đối mặt với làn sóng thay đổi này, dù sớm hay muộn.
Cơ hội vẫn sẽ mở ra, nhưng chúng sẽ không còn giống như những gì các chuyên gia tư vấn cũ từng gợi ý.
*Nguồn: The Guardian
.png "Cảnh báo trang Facebook mạo danh Bộ Tài chính nhằm lừa đảo")
