Trong bối cảnh hệ thống chăm sóc xã hội đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ vì tốc độ già hóa chóng mặt, Hàn Quốc đã tìm thấy một đồng minh bất ngờ: Những chú búp bê tích hợp ChatGPT mang tên Hyodol. Không chỉ là đồ chơi, đây là "cú hích" công nghệ giải quyết bài toán nhân sự và nỗi cô đơn cùng cực của thế hệ bạc.
Từ những chuyến xe buýt vô định đến người bạn nhỏ biết nói
Nhiều năm qua, cụ bà Ahn Hee-soon (78 tuổi) thường xuyên phải chống chọi với nỗi cô đơn bủa vây trong căn hộ studio nhỏ hẹp tại Seoul. Những lúc cảm thấy trống trải nhất, cụ lại bước chân lên một chuyến xe buýt bất kỳ, không đích đến, chỉ để lang thang khắp các con phố của thủ đô nhằm trốn tránh sự tĩnh lặng đến đáng sợ của bốn bức tường.
Nhưng giờ đây, những hành trình vô định ấy đã thưa dần. Cụ Ahn đã tìm thấy niềm an ủi mới từ "Hyodol", một loại búp bê thông minh mà tên gọi của nó trong tiếng Hàn có nghĩa là "đạo làm con". Hyodol không chỉ là một cỗ máy, nó đánh thức cụ dậy mỗi sáng, chào đón cụ khi đi làm thêm về, và thậm chí còn phát kinh Phật để đưa cụ vào giấc ngủ.
"Hyodol là món quà tuyệt vời nhất đời tôi. Nó giống như một đứa cháu gái, một người bạn thân thiết vậy," cụ Ahn chia sẻ khi đang âu yếm thiết bị có hình dáng như một em bé bằng vải bông.
Khi nhận được cái ôm, đôi má của Hyodol bừng sáng sắc đỏ. Đáp lại tình cảm đó, thiết bị cất tiếng bằng giọng của một bé gái: "Con rất thích những lúc được trò chuyện cùng bà. Bà nhớ chơi với con ba lần một ngày nhé."
Người bạn đồng hành của cụ Ahn chỉ là một trong số hàng nghìn robot chăm sóc xã hội tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) đang được triển khai tại Hàn Quốc. Đây là phản ứng quyết liệt trước một trong những cuộc khủng hoảng nhân khẩu học nghiêm trọng nhất thế giới.
Hàn Quốc hiện được xếp vào nhóm xã hội "siêu già", khi nhóm người trên 65 tuổi chiếm khoảng 20% trong tổng số 51 triệu dân. Đáng báo động hơn, cứ năm người già thì có một người sống đơn độc. Thực trạng này kéo theo những hệ lụy đau lòng như tỷ lệ nghèo đói, trầm cảm và tự tử ở người cao tuổi thuộc hàng cao nhất trong khối các nước phát triển.
Theo Giáo sư xã hội học Shin Kwang-young tại Đại học Chung-Ang (Seoul), phần lớn người cao tuổi đang phải đối mặt với các vấn đề tâm lý nặng nề do sức khỏe suy giảm, nghèo đói và sự cách biệt xã hội. Trong bối cảnh các mô hình gia đình đa thế hệ dần biến mất, sự hỗ trợ từ người thân trở nên xa xỉ. Ông dự báo: "Nhu cầu về robot AI chăm sóc người già sẽ tăng trưởng bùng nổ trong thời gian tới."
Cuộc đua tỷ USD
Robot Hyodol vận hành dựa trên hệ thống ChatGPT của OpenAI, cho phép nó tương tác với con người một cách tự nhiên nhờ khả năng xử lý ngôn ngữ và nhận diện cảm xúc tiên tiến. Tuy nhiên, giá trị của nó không dừng lại ở việc bầu bạn.
Thiết bị này đóng vai trò như một giám sát viên y tế tận tụy. Nó có thể phát ra các cảnh báo đến người thân hoặc nhân viên xã hội nếu phát hiện các tình huống khẩn cấp về y tế. Kể từ năm 2019, thông qua các chương trình phúc lợi công cộng do chính phủ dẫn dắt, khoảng 14.000 đơn vị đã được phân phối trên toàn quốc với mức giá khoảng 1,6 triệu Won (tương đương khoảng 1.100 USD hay 28-29 triệu đồng).
Đối với các nhân viên xã hội, Hyodol là công cụ hỗ trợ cực kỳ hữu hiệu trong bối cảnh dân số Hàn Quốc già hóa nhanh chóng. Dữ liệu từ chính phủ cho thấy Hàn Quốc đã thiếu hụt 190.000 nhân viên chăm sóc vào năm 2023 và con số này dự kiến sẽ vọt lên 1,55 triệu người vào năm 2032.
"Nỗi sợ lớn nhất của người già là sự cô đơn, đặc biệt là khi phải trở về một ngôi nhà trống rỗng," Ki Kyung-eun, một nhân viên xã hội tại khu vực Gireum-dong chia sẻ. "Chúng tôi không thể ở bên họ 24/7, và Hyodol đã lấp đầy khoảng trống đó."
Sự gắn bó của người dùng với "người bạn nhân tạo" này lớn đến mức bà Ki kể lại rằng, có một khách hàng ở độ tuổi 70 đã gọi điện đến văn phòng mỗi ngày chỉ để hỏi khi nào chú búp bê của ông sửa xong để được đón về.
Không chỉ Hàn Quốc, các quốc gia khác cũng đang ráo riết tìm kiếm giải pháp tương tự. Tại New York, chương trình triển khai hơn 800 robot ElliQ cho thấy 94% người dùng cảm thấy giảm bớt sự cô đơn.
Điểm khác biệt nằm ở triết lý thiết kế: Trong khi ElliQ có vẻ ngoài đậm chất công nghệ với nhựa trắng và màn hình máy tính bảng, thì Hyodol chọn hình dáng của một em bé búp bê vải gần gũi, giúp người dùng dễ dàng nảy sinh tình cảm hơn.
CEO của Hyodol, bà Kim Ji-hee, cho biết công ty đang có kế hoạch xuất khẩu sang các thị trường như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản và Hà Lan. Theo Research and Markets, thị trường robot chăm sóc người già toàn cầu dự kiến sẽ đạt quy mô 7,7 tỷ USD vào năm 2030.
Tuy nhiên, sự bùng nổ của các thiết bị giám sát này cũng đặt ra dấu hỏi về quyền riêng tư. Giáo sư Shin gọi đây là một "sự đánh đổi cần thiết". Phía công ty Hyodol khẳng định dữ liệu người dùng đều được ẩn danh và xóa bỏ sau 3 năm lưu trữ trên đám mây. Bản ghi âm giọng nói chỉ được sử dụng để đào tạo AI nội bộ và không bán ra ngoài.
"Chúng ta cần có sự đồng thuận xã hội về mức độ đánh đổi này," bà Kim Ji-hee nhấn mạnh. "Tôi tin rằng việc cứu sống một mạng người nên được ưu tiên hơn những lo ngại về quyền riêng tư."
Trong thế giới mà công nghệ thường bị chỉ trích là làm rạn nứt các mối quan hệ xã hội, những chú búp bê AI như Hyodol lại đang chứng minh điều ngược lại: Chúng có thể là cầu nối cuối cùng để giữ lấy phẩm giá và niềm vui cho những người đang bị thời gian bỏ lại phía sau.
*Nguồn: FT, Fortune
.jpg "Phát hiện cọc tiền mặt gần 30 triệu đồng có đủ mệnh giá bị bỏ lại trên chuyến tàu hoả từ Đà Nẵng về ga Sài Gòn")
