Buồn của nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới: Tỷ lệ sinh 10 năm liên tiếp thấp kỷ lục, tốc độ giảm nhanh hơn 17 năm so với dự báo, đối diện tương lai bất định

Theo Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, số trẻ sinh ra trong năm 2025 giảm 2,1% so với năm trước, xuống còn 705.809 trẻ. Đây là năm thứ 10 liên tiếp ghi nhận mức thấp kỷ lục kể từ khi nước này bắt đầu thống kê vào năm 1899. Trong 10 năm qua, số ca sinh đã giảm tới 30%.

Tốc độ suy giảm đã chậm lại so với giai đoạn 2022-2024, thời điểm mức giảm hàng năm vượt 5%. Tuy nhiên, diễn biến thực tế vẫn xấu hơn đáng kể so với dự báo.

Theo Viện Nghiên cứu Dân số và An sinh Xã hội Quốc gia Nhật Bản (IPSS), số ca sinh chỉ được dự báo giảm về ngưỡng 700.000 vào năm 2042. IPSS từng ước tính số ca sinh năm 2025 ở mức 774.000 theo kịch bản trung lập và 681.000 theo kịch bản tiêu cực. Con số thực tế gần sát kịch bản xấu nhất, cho thấy xu hướng suy giảm đang diễn ra nhanh hơn 17 năm so với tính toán của Chính phủ.

Trong khi đó, số đăng ký kết hôn năm 2025 tăng 1,1%, đạt 505.656 cặp. Đây là lần đầu tiên vượt mốc 500.000 trong 3 năm và là năm tăng thứ 2 liên tiếp sau giai đoạn sụt giảm mạnh do đại dịch Covid-19. Dù vậy, sự phục hồi của hôn nhân chưa chắc kéo theo sự gia tăng tỷ lệ sinh.

Dân số Nhật Bản tiếp tục thu hẹp nhanh. Mức giảm tự nhiên, tức chênh lệch giữa số sinh và số tử, lên tới 899.845 người trong năm 2025. Đây là năm thứ 18 liên tiếp mức giảm tự nhiên lập kỷ lục mới.

Tỷ lệ sinh thấp và già hóa dân số đang đe dọa tính bền vững của hệ thống an sinh xã hội, vốn phụ thuộc vào đóng góp của lực lượng lao động hiện tại. Theo báo cáo thẩm định tài chính lương hưu năm 2024, nếu điều kiện kinh tế duy trì như 3 thập kỷ qua, tỷ lệ tiền trợ cấp lương hưu so với mức lương ròng trung bình của người lao động sẽ giảm 10 điểm phần trăm, xuống còn 50,4%. Nếu tỷ lệ sinh tiếp tục ở mức thấp, tỷ lệ này có thể giảm còn 46,8% vào năm tài khóa 2065.

Chi tiêu an sinh xã hội, bao gồm lương hưu, y tế và chăm sóc dài hạn, dự kiến đạt 140,7 nghìn tỷ yên trong năm tài khóa 2025. Gánh nặng trên mỗi lao động sẽ tiếp tục gia tăng khi lực lượng lao động tương lai thu hẹp.

Chính phủ Nhật Bản đã phân bổ 3,6 nghìn tỷ yên mỗi năm để mở rộng trợ cấp trẻ em và nghỉ phép chăm con cho người cha. Các biện pháp sẽ được triển khai đầy đủ từ năm tài khóa bắt đầu vào tháng 4. Tuy nhiên, hiệu quả của biện pháp này vẫn là dấu hỏi khi ngày càng nhiều người lựa chọn không sinh con.

Theo Nikkei Asia