Bị tẩy chay chưa từng có, WhatsApp, Viber thì thừa thắng xông lên: Zalo liệu có lâm vào cảnh "hết thời"?

Vì sao ứng dụng chat Việt Nam phân mảnh?

Trong thập kỷ qua, Việt Nam đã chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của nền kinh tế số, với hạ tầng internet phát triển vượt bậc và tỷ lệ người dân sở hữu thiết bị di động thông minh thuộc nhóm cao trong khu vực.

Vài năm gần đây, thói quen giao tiếp của người Việt đã hoàn toàn dịch chuyển từ các phương thức viễn thông truyền thống (SMS, gọi thoại qua sóng di động) sang các nền tảng ứng dụng nhắn tin qua internet. Các ứng dụng này không chỉ đơn thuần là nơi trao đổi thông tin mà đã trở thành công cụ không thể thiếu của nhiều hoạt động kinh tế, xã hội và hành chính.

Theo các số liệu thống kê mới nhất từ Datareportal và Decision Lab, Việt Nam đang trải qua một giai đoạn "thanh lọc" và tái định hình mạnh mẽ về nền tảng số.

Đầu năm 2025, tỷ lệ tiếp cận internet và sử dụng mạng xã hội vẫn duy trì đà tăng trưởng, nhưng động lực tăng trưởng đã thay đổi. Người dùng không còn chỉ tìm kiếm sự kết nối đơn thuần mà đòi hỏi sự an toàn, bảo mật và tính tiện dụng cao hơn trong bối cảnh các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng gia tăng.

Sự thay đổi này chịu tác động lớn từ hai yếu tố chính. Đầu tiên là sự ra đời của luật bảo vệ dữ liệu cá nhân đã đặt ra những rào cản kỹ thuật và pháp lý khắt khe cho các nhà cung cấp dịch vụ. Các nền tảng buộc phải minh bạch hóa quy trình thu thập dữ liệu, dẫn đến những xung đột trực tiếp với thói quen ẩn danh hoặc sự dễ dãi trước đây của người dùng.

Trong khi đó, thế hệ Gen Z và nhóm nhân viên văn phòng trẻ đang dẫn dắt xu hướng "di cư số". Họ không ngần ngại rời bỏ các nền tảng cũ kỹ, thiếu tôn trọng quyền riêng tư để tìm đến các ứng dụng quốc tế hoặc các giải pháp nội địa mới có tính năng vượt trội hơn về lưu trữ và bảo mật.

Thị trường ứng dụng chat tại Việt Nam hiện nay không còn là cuộc chơi "độc quyền" mà đang phân hóa thành các nhóm rõ rệt dựa trên mục đích sử dụng, theo các dữ liệu tổng hợp từ Decision Lab, Datareportal, và các báo cáo tải về trên App Store/Google Play.

Trong đó, siêu ứng dụng “quốc dân” Zalo vẫn được ghi nhận là nền tảng dẫn đầu, có 78 triệu người dùng thường xuyên, với trải nghiệm sử dụng thân thiện, giao diện trực quan, tích hợp dịch vụ công, phù hợp với liên lạc đời sống, kinh doanh nhỏ lẻ.

Facebook Messenger được yêu thích cho mục đích kết nối bạn bè, giải trí, thương mại số, xếp thứ hai, nhờ sự đồng bộ với mạng xã hội cùng tên. Telegram nổi tiếng với các công cụ bảo mật, có xấp xỉ 11.84 triệu người dùng. Ngoài ra, các ứng dụng quen mặt như Viber, WhatsApp cũng có những tăng trưởng đột biến cuối 2025.

Lotus Chat - ứng dụng chat mới gia nhập thị trường với các tính năng phục vụ công việc, bảo mật danh tính, tính năng văn phòng chuyên sâu, cũng được thông báo có mức tăng trưởng đều đặn, đạt con số 2-3 triệu người dùng.

Zalo và cuộc khủng hoảng niềm tin

Dù vẫn giữ ngôi vương về số lượng nhưng Zalo chưa bao phủ được hết toàn bộ nhu cầu của đối tượng người dùng, cùng với việc liên tục gặp phải những tranh cãi gần đây về chính sách.

Zalo là trường hợp điển hình của một sản phẩm công nghệ có lợi thế lớn là “am hiểu địa phương”, khiến các ứng dụng nước ngoài không thể chen chân. Dù thường xuyên bị giới công nghệ chê trách về kiến trúc lưu trữ và tính năng đồng bộ kém, Zalo vẫn là ứng dụng "bắt buộc phải có" trên điện thoại của người Việt.

Vượt qua giới hạn của một ứng dụng chat thông thường, sản phẩm của VNG có thể nói đã trở thành một hạ tầng tiện ích. Người sử dụng Zalo không chỉ liên lạc mà còn nhận thông báo tiền điện, nước, làm thủ tục hành chính qua các Zalo Official Account (OA) của cơ quan nhà nước một cách tiện lợi, an toàn mà không ứng dụng nào sánh bằng.

Với 78 triệu người dùng, gần như toàn bộ danh bạ điện thoại của một người Việt đều có mặt trên Zalo. Khả năng gửi ảnh chất lượng HD (tốt hơn Messenger trong nhiều năm) và tính năng gọi video ổn định trên hạ tầng mạng Việt Nam đã giúp Zalo chinh phục nhóm người dùng lớn tuổi và phổ thông.

Đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, Zalo là kênh chăm sóc khách hàng hiệu quả nhất. Tỷ lệ mở tin nhắn trên Zalo được đánh giá là cao hơn nhiều so với Email hay SMS, biến nền tảng trở thành công cụ marketing không thể thay thế.

Tuy nhiên, vị thế của Zalo đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi chính những chính sách quản lý gần đây, thậm chí đối mặt với làn sóng tẩy chay chưa từng có.

Trước đó, việc lưu trữ dữ liệu đã là nỗi ám ảnh của người dùng Zalo, đặc biệt là dân văn phòng. Do kiến trúc lưu trữ tập trung vào tối ưu chi phí server, Zalo tự động xóa các file, hình ảnh và tin nhắn cũ sau một khoảng thời gian ngắn nếu người dùng không sao lưu thủ công. Điều này khiến Zalo trở thành một công cụ lưu trữ công việc thiếu tin cậy.

Để tuân thủ Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và loại bỏ tài khoản rác, Zalo đã yêu cầu người dùng xác thực bằng khuôn mặt và giọng nói qua video call. Điều khoản "đồng ý hoặc bị xóa tài khoản sau 45 ngày" bị coi là hành động "ép buộc", gây phẫn nộ trong cộng đồng.

Người dùng lo ngại dữ liệu nhạy cảm này có thể bị lộ lọt và sử dụng cho mục đích xấu (như Deepfake), dẫn đến việc Zalo bị đánh giá 1 sao hàng loạt và tụt hạng trên các kho ứng dụng.

Những cái tên còn lại thế nào?

Trong lúc Zalo khốn đốn, các ứng dụng chat khác trên thị trường có thể hưởng lợi một phần nhỏ sau nhiều năm chững lại.

Facebook Messenger vẫn duy trì vị thế vững chắc thứ hai tại Việt Nam, nhưng chưa thể thay thế được các mục đích sử dụng cụ thể mà người Việt hướng tới.

Messenger thừa hưởng tệp người dùng khổng lồ từ Facebook. Đây là nơi diễn ra các cuộc hội thoại phi chính thức, tán gẫu, và kết nối với những người bạn mới quen qua mạng xã hội.

Tuy nhiên, ứng dụng này không được tin dùng trong công việc do tính chất "xao nhãng". Việc trộn lẫn giữa tin nhắn công việc và tin nhắn spam bán hàng, cùng với khả năng quản lý file yếu kém (nén ảnh/video quá mức), khiến nền tảng khó lòng thay thế Zalo hay Telegram trong môi trường doanh nghiệp.

Telegram không còn là ứng dụng ngách mà đã trở thành một thế lực thực sự tại Việt Nam, đặc biệt trong giới tri thức, công nghệ, tài chính và giới trẻ (Gen Z).

Với gần 12 triệu người dùng và vị trí thứ 7 toàn cầu về lượng user, Việt Nam là một trong những thị trường trọng điểm của Telegram. Sự tăng trưởng này một phần đến từ nhu cầu "di cư" khỏi sự kiểm soát và nỗi lo mất dữ liệu của Zalo.

Khác với Zalo, Telegram lưu trữ toàn bộ lịch sử tin nhắn và file (lên tới 2GB/file cho bản thường và 4GB cho Premium) trên đám mây vĩnh viễn. Người dùng có thể đăng nhập trên nhiều thiết bị cùng lúc mà không mất dữ liệu, đồng bộ hoàn hảo.

Tính năng "Secret Chat" (mã hóa đầu cuối), tự hủy tin nhắn, và khả năng ẩn số điện thoại giúp Telegram trở thành lựa chọn hàng đầu cho các cuộc trao đổi nhạy cảm hoặc đòi hỏi tính bảo mật cao.

Khả năng tích hợp Bot, API mạnh mẽ giúp các doanh nghiệp IT tự động hóa quy trình làm việc (DevOps, thông báo hệ thống) ngay trên Telegram, điều mà Zalo hay Messenger chưa làm được.

Với hiệu ứng “thoát ly Zalo” vào thời điểm cuối 2025, WhatsApp và Viber bất ngờ vươn lên Top 1 và Top 2 bảng xếp hạng tải về trên iOS sau nhiều năm chấp chới.

Người dùng Việt tải WhatsApp và Viber như một "kế hoạch B". Khi niềm tin vào Zalo sụt giảm, họ cần một kênh liên lạc an toàn, ổn định. WhatsApp, với sự bảo trợ của Meta và tính năng mã hóa mặc định, được xem là "bến đỗ" an toàn về mặt dữ liệu.

Lotus Chat giờ ở đâu?

Giữa lúc thị trường đang xáo trộn, sự xuất hiện của Lotus Chat (sản phẩm của VCCorp) mang đến một làn gió mới với thông điệp "Ứng dụng chat bảo mật cho người Việt".

Lotus Chat không cố gắng sao chép Zalo hay Telegram, mà tập trung giải quyết chính xác những gì người dùng Việt đang bức xúc nhất ở các nền tảng hiện có.

Chống mất dữ liệu là "át chủ bài" của Lotus Chat. Nhận thấy điểm yếu lớn nhất của Zalo là tự động xóa file, Lotus Chat cam kết lưu trữ file và lịch sử chat không giới hạn thời gian. Với khả năng gửi file lên tới 1GB và lưu trữ trên hạ tầng Cloud, ứng dụng này đánh trúng nhu cầu của dân văn phòng.

Trong khi các ứng dụng khác ép người dùng lộ danh tính thật, Lotus Chat đi ngược lại bằng tính năng "Bí danh". Người dùng có thể tạo các hồ sơ khác nhau để tham gia các nhóm cộng đồng mà không lộ số điện thoại hay thông tin cá nhân. Đây là tính năng cực kỳ hấp dẫn trong kỷ nguyên mà quyền riêng tư bị xâm phạm nghiêm trọng.

Trợ lý Lota nhắc lịch Âm, ngày giỗ, lễ Tết... là những tính năng nhỏ nhưng tinh tế, cho thấy sự thấu hiểu văn hóa sâu sắc mà các ứng dụng ngoại không thể có.

Các tính năng như "Hộp lưu trữ", ghi âm cuộc gọi, và quản lý nhóm chat (convo) được thiết kế tối ưu cho môi trường công sở, định vị Lotus Chat là một công cụ làm việc thay vì chỉ là tán gẫu.

Dữ liệu cho thấy Lotus Chat đã có những bước tiến đáng kể: đạt 2-3 triệu người dùng, từng có thời điểm lọt Top 3 App Store vào tháng 5/2025, và nhận được nhiều phản hồi tích cực về tính năng gửi file.

Tuy nhiên, ứng dụng cũng còn nhiều việc phải làm nếu muốn tìm kiếm thêm thị phần ở Việt Nam vốn đã định hình vững chắc và khó lay chuyển.

Người dùng vẫn phản ánh về việc ứng dụng hoạt động chưa mượt mà, lỗi đăng nhập QR code, và trải nghiệm người dùng chưa thực sự tối giản.

Zalo mất 10 năm để xây dựng mạng lưới 78 triệu người dùng. Lotus Chat khó có thể đạt được con số này trong ngày một ngày hai. Khả năng cao nhất là Lotus Chat sẽ trở thành ứng dụng thứ 2 – chuyên dùng cho công việc và lưu trữ quan trọng, thay thế vai trò của Skype hay Telegram đối với nhóm người dùng không rành công nghệ.

Với những biến động thời gian qua, Zalo dù bị ảnh hưởng nhưng sẽ khó bị xô đổ, nhờ vào lượng người dùng quá lớn cùng hệ sinh thái vững chắc, ăn sâu vào thói quen của người Việt.

Nhưng đổi lại, một xu thế mới có thể ra đời.

Người dùng Việt sẽ không còn dùng một ứng dụng chat cho mọi thứ. Xu hướng tách rời sẽ diễn ra mạnh mẽ. Ví dụ như Zalo: Giữ vai trò liên lạc với gia đình, người lớn tuổi và các dịch vụ công thiết yếu. Telegram/Lotus Chat: Trở thành không gian làm việc chính, nơi lưu trữ dữ liệu và trao đổi thông tin nhạy cảm. Messenger/TikTok: Không gian giải trí và kết nối xã hội thuần túy.

Năm 2026 sẽ là năm của nhận thức về quyền riêng tư. Người dùng sẵn sàng trả tiền hoặc chấp nhận bất tiện (cài thêm app mới) để bảo vệ dữ liệu của mình. Các ứng dụng tôn trọng quyền riêng tư và có mã hóa mạnh cùng với đón trước làn sóng AI, sẽ thắng thế.

Zalo đã đi trước với AI Kiki. Messenger có Meta AI. Lotus Chat có trợ lý Lota. Trong tương lai gần, ứng dụng nào tích hợp AI hỗ trợ người dùng "tóm tắt tin nhắn nhóm", "tự động đặt lịch hẹn", hay "soạn thảo văn bản" tốt hơn bằng tiếng Việt sẽ giành lợi thế lớn trong nhóm người dùng văn phòng bận rộn.

Tương lai của thị trường chat Việt Nam sẽ là một bức tranh đa cực, nơi các ứng dụng nội địa và quốc tế cùng tồn tại, cạnh tranh và thúc đẩy nhau phát triển vì lợi ích của người dùng cuối.