Tại một cửa hàng nhỏ chuyên phục vụ món chân gà cay tại Seoul, ông Kim Joon Hyung đang tất bật đóng gói hàng chục đơn hàng mỗi tối. Phần lớn lượng đơn này đến từ Coupang, gã khổng lồ thương mại điện tử đang định hình lại toàn bộ nền kinh tế Hàn Quốc.
Dù thừa nhận nền tảng này giúp cửa hàng tiếp cận nhiều khách hàng hơn, ông Kim không khỏi xót xa khi nhìn vào mức phí giao hàng đang bào mòn lợi nhuận vốn đã mỏng như tờ giấy của mình.
Điều trớ trêu hơn, chính Coupang cũng đang bán món chân gà cay đông lạnh thông qua nhãn hàng riêng (Private Label) mang tên Gomgom với mức giá rẻ hơn nhiều.
"Khách hàng luôn tìm kiếm sự tiện lợi và rẻ tiền, nhưng sự tiện lợi đó luôn đi kèm với một cái giá đắt", ông Kim chia sẻ với Nikkei Asia Review.
Câu chuyện của ông Kim chỉ là một lát cắt nhỏ trong cuộc tấn công diện rộng của Coupang nhằm chiếm lĩnh thị trường Hàn Quốc. Kể từ khi thành lập vào năm 2010, Coupang đã vươn mình trở thành một thực thể thống trị với doanh thu hơn 35 tỷ USD vào năm ngoái, chiếm tới hơn 90% tổng doanh thu của toàn tập đoàn.
Dù đã chuyển trụ sở sang Mỹ vào năm 2022, "Amazon của Hàn Quốc" vẫn là cái tên khiến mọi đối thủ nội địa như Naver hay các đối thủ ngoại như AliExpress và Temu phải dè chừng. Tuy nhiên, sự trỗi dậy thần tốc này đang vấp phải làn sóng phản đối dữ dội từ giới chính trị và những hộ kinh doanh nhỏ lẻ, vốn là xương sống của nền kinh tế xứ Kim Chi.
Vừa đá bóng vừa thổi còi
Theo Nikkei, Coupang không chỉ là một sàn thương mại điện tử đơn thuần mà còn đang bị cáo buộc sử dụng vị thế độc quyền để thao túng thị trường. Theo một phân tích từ Henry Haggard, cựu nhà ngoại giao Mỹ, Coupang đã thay đổi căn bản cục diện kinh tế Hàn Quốc. Sự so sánh với Amazon không chỉ nằm ở tốc độ giao hàng thần tốc mà còn ở cách thức họ thâu tóm các phân khúc bán lẻ truyền thống.
Nỗi lo sợ lớn nhất của các doanh nghiệp nhỏ không chỉ là phí hoa hồng cao mà là việc bị "sao chép" ý tưởng. CEO của một công ty điện tử giấu tên tiết lộ rằng, ngay khi một mặt hàng trở nên ăn khách, Coupang sẽ tung ra sản phẩm tương tự với thiết kế và công năng gần như y hệt, sau đó sử dụng thuật toán để ưu tiên hiển thị sản phẩm của chính mình lên đầu kết quả tìm kiếm.
"Những sản phẩm được xây dựng bằng máu, mồ hôi và nước mắt của nhân viên chúng tôi đã bị Coupang chiếm đoạt trắng trợn ngay khi chúng trở thành best-seller", vị CEO này cay đắng cho biết.
Thực tế, các cơ quan quản lý Hàn Quốc đã không đứng ngoài cuộc. Năm 2024, Ủy ban Thương mại Công bằng Hàn Quốc (KFTC) đã phạt Coupang 140 tỷ Won (khoảng 95 triệu USD) vì hành vi thao túng thuật toán để ưu tiên hàng nhãn riêng và đăng tải các đánh giá sản phẩm giả mạo. Đến tháng 2 năm nay, một khoản phạt khác trị giá 2,19 tỷ Won cũng được đưa ra do công ty này gây áp lực buộc các nhà cung cấp phải hạ giá bán.
Mâu thuẫn giữa Coupang và chính quyền Seoul đã lên đến đỉnh điểm sau vụ rò rỉ dữ liệu của 33,7 triệu người dùng vào cuối năm ngoái. Trong khi dư luận sục sôi, nhà sáng lập Bom Kim đã từ chối trở về Seoul để giải trình.
Giáo sư Lee Chang-min từ Đại học Hanyang nhận định, vấn đề của Coupang nằm ở xu hướng "lách luật" để tối đa hóa lợi nhuận. Ông cho rằng bất kỳ công ty nào kiếm lời tại Hàn Quốc cũng phải thực hiện trách nhiệm theo pháp luật sở tại, đó là lẽ thường tình.
Đồng quan điểm, Giáo sư danh dự Shin Se-don từ Đại học Sookmyung đánh giá Coupang đã sai lầm khi áp dụng tư duy kinh doanh kiểu Mỹ vào một thị trường có đặc thù chính trị và xã hội rất khác biệt như Hàn Quốc.
Tương lai nào cho các SME?
Theo Nikkei, Hàn Quốc là quốc gia có tỷ lệ hộ kinh doanh tự doanh cao vượt trội trong khối OECD, chiếm tới 23,5% dân số lao động, so với 9,6% ở Nhật Bản và 6,3% ở Mỹ. Sự tồn vong của nhóm này mang tính quyết định đến ổn định xã hội.
Hiện tại, các chính trị gia Hàn Quốc đang thúc đẩy các cải cách khung pháp lý để cho phép những chủ doanh nghiệp nhỏ có quyền thương lượng tập thể với các nền tảng lớn.
Phía Coupang vẫn khẳng định họ đang đồng hành cùng hàng trăm nghìn doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) để thúc đẩy sự thịnh vượng chung và tạo ra việc làm tại các khu vực chưa phát triển.
Tuy nhiên, đối với những người như ông Kim Joon-hyung, những lời hứa hẹn đó dường như quá xa vời khi chi phí đầu vào từ điện năng đến bao bì nhựa đều đang tăng vọt do ảnh hưởng từ các bất ổn địa chính trị toàn cầu.
Cuộc chiến giữa Coupang và giới tiểu thương không chỉ là câu chuyện về cạnh tranh thương mại, mà là bài toán về sự cân bằng giữa đổi mới công nghệ và trách nhiệm xã hội. Nếu không có sự can thiệp quyết liệt từ các nhà lập pháp để kiểm soát sự thao túng thuật toán và rút ngắn thời gian thanh toán cho đối tác, các cửa hàng phố thị tại Hàn Quốc có nguy cơ bị nghiền nát dưới bánh xe tiến hóa của các "siêu ứng dụng". Đúng như ông Kim đã nói: "Nếu để mặc, chẳng công ty nào chọn chỉ kiếm một phần tiền khi họ thấy cơ hội có thể lấy tất cả".
*Nguồn: Nikkei, BI
.jpeg "OCB tiếp tục đồng hành cùng Quỹ Hiểu về trái tim")
