Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang tạo ra nhiều biến động đối với chuỗi cung ứng và thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, theo chia sẻ tại hội thảo “Chiến tranh – Khủng hoảng hay cơ hội cho người xuất khẩu?” diễn ra chiều 13/3, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đang chủ động điều chỉnh chiến lược, từ thay đổi tuyến vận chuyển đến mở rộng thị trường, nhằm duy trì đơn hàng trong bối cảnh bất ổn.
Linh hoạt điều chỉnh tuyến vận chuyển
Xung đột tại Trung Đông khiến một số tuyến hàng hải quan trọng trở nên rủi ro hơn, kéo theo chi phí logistics tăng và thời gian vận chuyển kéo dài. Điều này buộc các doanh nghiệp xuất khẩu phải nhanh chóng tìm giải pháp thích ứng.
Tại hội thảo, đại diện nhiều doanh nghiệp cho biết họ đã làm việc với nhiều đối tác vận tải khác nhau để tìm tuyến đi phù hợp, thậm chí trung chuyển qua các quốc gia thứ ba nhằm đảm bảo hàng hóa đến được thị trường đích.
Ông Trần Bình Minh, Giám đốc Công ty Dawnsky, cho biết doanh nghiệp hiện xuất khẩu nông sản tới 16 quốc gia. Trong bối cảnh biến động, một số lô hàng phải tạm cập cảng tại Ấn Độ hoặc các nước lân cận trước khi chuyển sang tàu khác để tiếp tục hành trình. Với những mặt hàng dễ hư hỏng, doanh nghiệp ưu tiên lựa chọn tuyến vận chuyển trực tiếp vào thị trường đích để hạn chế rủi ro.
Một số doanh nghiệp thậm chí thay đổi hoàn toàn tuyến vận chuyển truyền thống. Thay vì đi đường biển, hàng hóa được vận chuyển bằng đường bộ lên phía Bắc Việt Nam, sau đó kết nối với tuyến đường sắt qua Trung Quốc để tới Nga. Theo doanh nghiệp áp dụng phương án này, tuyến đường mới có thời gian vận chuyển tương đương trước đây, trong khi chi phí không tăng đáng kể.
Chi phí tăng nhưng chưa phải rào cản lớn
Dù chi phí vận chuyển quốc tế có xu hướng tăng, nhiều doanh nghiệp cho rằng tác động này không quá lớn đối với một số mặt hàng có giá trị cao.
Ví dụ, với mặt hàng cà phê, giá trị của một container có thể lên tới hàng tỷ đồng. Trong trường hợp cước vận chuyển tăng thêm vài chục USD, mức ảnh hưởng tới tổng giá trị đơn hàng là không đáng kể. Vì vậy, yếu tố logistics tuy quan trọng nhưng không phải lúc nào cũng là rào cản quyết định đối với hoạt động xuất khẩu.
Tuy nhiên, với các mặt hàng có vòng đời ngắn như nông sản tươi, chi phí vận chuyển và thời gian giao hàng vẫn là yếu tố cần được kiểm soát chặt chẽ để tránh rủi ro về chất lượng hàng hóa.
Biến động mở ra cơ hội thị trường
Không chỉ mang lại thách thức, những biến động địa chính trị hiện nay cũng mở ra một số cơ hội cho doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Khi nguồn cung từ một số quốc gia trong khu vực Trung Đông bị gián đoạn, nhiều thị trường đang tìm kiếm nguồn cung thay thế.
Theo các doanh nghiệp tham dự hội thảo, các ngành như nông sản, dệt may hay đồ gỗ đều ghi nhận nhu cầu từ khách hàng quốc tế tăng lên trong thời gian gần đây. Một số doanh nghiệp cho biết lượng đơn hàng đã tăng mạnh, đặc biệt từ thị trường châu Âu và Trung Đông.
Ông Nguyễn Tuấn Việt, đại diện nền tảng kết nối giao thương quốc tế VIETGO, cho biết hệ thống của đơn vị này chỉ trong khoảng 10 ngày đã ghi nhận gần 300 đơn hỏi hàng từ đối tác nước ngoài. Nhu cầu tập trung vào nhiều mặt hàng như nông sản, thực phẩm và nguyên liệu sản xuất.
Theo ông Việt, trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động, Việt Nam vẫn được đánh giá là một nguồn cung ổn định nhờ năng lực sản xuất đa dạng và môi trường kinh doanh tương đối ổn định.
Chủ động thích ứng để duy trì đà xuất khẩu
Các chuyên gia tại hội thảo nhận định rằng nền kinh tế Việt Nam có độ mở lớn, do đó những biến động của thương mại toàn cầu chắc chắn sẽ tạo ra áp lực đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp Việt đang thích ứng khá nhanh với các thay đổi của thị trường.
Việc linh hoạt thay đổi tuyến vận chuyển, đa dạng hóa thị trường và chủ động kết nối với đối tác mới đang giúp nhiều doanh nghiệp duy trì hoạt động xuất khẩu ổn định. Đồng thời, các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã ký kết cũng tiếp tục tạo ra lợi thế cạnh tranh cho hàng hóa Việt trên thị trường quốc tế.
Theo ông Hà Quang Vũ, đại diện Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Hà Quang, thời điểm xung đột Nga - Ukraine dù kéo dài nhưng lại làm gia tăng nhu cầu đối với các ngành phục vụ tái thiết, đặc biệt là ngành gỗ. Nhờ đó, ngành gỗ Việt Nam đã có sự phục hồi khá tốt trong thời gian qua, khi nhu cầu tiêu thụ đồ gỗ trên thị trường quốc tế vẫn duy trì ở mức cao.
Theo ông Vũ, việc doanh nghiệp Việt có thể tận dụng cơ hội không phải là ngẫu nhiên. Việt Nam hiện có nhiều lợi thế cho hoạt động xuất khẩu như vị trí thuận lợi về hàng hải và mạng lưới hiệp định thương mại tự do (FTA) với nhiều thị trường lớn trên thế giới.
Trong bối cảnh địa chính trị thế giới còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, khả năng thích ứng và tận dụng cơ hội từ sự thay đổi của chuỗi cung ứng toàn cầu được xem là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp Việt giữ vững vị thế trong hoạt động xuất khẩu.
.png "Dragon Capital: Căng thẳng Trung Đông đặt ra rủi ro cần theo dõi")
