Xe điện giảm phát thải thế nào so với xe xăng?

Từ 150 g CO₂/km đến hàng tấn CO₂ được cắt giảm mỗi năm

Một cách trực quan để đánh giá tác động môi trường của phương tiện là tính lượng CO₂ phát thải trên mỗi km vận hành.

Với một mẫu xe xăng phân khúc A có mức tiêu thụ nhiên liệu hỗn hợp khoảng 6,61 lít/100 km, lượng CO₂ phát thải trực tiếp ước tính khoảng 150 g/km. Nếu một chiếc xe chạy trung bình 15.000 km mỗi năm, tương đương 1.250 km mỗi tháng, lượng CO₂ phát thải ra môi trường sẽ vào khoảng 187,6 kg mỗi tháng và 2,25 tấn mỗi năm. Mức phát thải tiếp tục tăng ở những mẫu xe có kích thước và mức tiêu thụ nhiên liệu lớn hơn.

Trong khi đó, điểm khác biệt lớn của xe điện đó là không phát thải CO₂ trực tiếp tại ống xả. Vì vậy, khi một chiếc xe xăng phân khúc A được thay thế bằng xe điện và vẫn di chuyển 15.000 km mỗi năm, khoảng 2,25 tấn CO₂ phát thải trực tiếp có thể được loại bỏ mỗi năm.

Để hình dung quy mô của con số này, theo số liệu được Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (VACNE) sử dụng, một cây xanh trưởng thành cao trên 30 m có thể hấp thụ khoảng 22,7 kg CO₂ mỗi năm. Theo cách quy đổi này, lượng CO₂ tránh phát thải từ một chiếc xe xăng phân khúc A tương đương khả năng hấp thụ của khoảng 99 cây xanh trong một năm.

Tuy nhiên, lợi ích của xe điện không chỉ nằm ở lượng khí thải tại ống xả. Nếu tính trên toàn bộ vòng đời phương tiện, từ khai thác nguyên liệu, sản xuất xe và pin, cung ứng năng lượng cho tới quá trình sử dụng, khoảng cách phát thải giữa xe điện và xe xăng vẫn đáng kể.

Nghiên cứu của Hội đồng Quốc tế về Giao thông Sạch (ICCT) cho thấy xe điện có thể giảm tới 73% lượng phát thải khí nhà kính trong vòng đời so với xe sử dụng động cơ đốt trong tương đương, với mức phát thải khoảng 63 g CO₂/km so với 235 g CO₂/km.

Sản xuất pin khiến lượng phát thải ban đầu của xe điện cao hơn xe xăng. Tuy nhiên, lợi thế trong quá trình vận hành giúp xe điện nhanh chóng bù đắp phần phát thải này. Theo nghiên cứu, sau khoảng 17.000 km vận hành, lượng phát thải bổ sung trong giai đoạn sản xuất có thể được bù đắp. Từ đó, mỗi km xe điện tiếp tục di chuyển tạo ra lợi thế ngày càng lớn về phát thải so với xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Hiệu quả sử dụng năng lượng nâng cao

Tác động của xe điện đối với môi trường cũng gắn liền với hiệu quả sử dụng năng lượng.

Động cơ đốt trong phải chuyển đổi năng lượng hóa học của nhiên liệu thành cơ năng thông qua quá trình đốt cháy. Phần lớn năng lượng bị thất thoát dưới dạng nhiệt, khiến hiệu suất chuyển đổi năng lượng thành chuyển động tương đối thấp.

Trong khi đó, mô-tơ điện có khả năng chuyển đổi phần lớn điện năng thành chuyển động tại bánh xe. Theo dữ liệu, mô-tơ điện có thể chuyển đổi hơn 77% điện năng thành lực kéo, cao hơn đáng kể so với động cơ đốt trong.

Một lợi thế khác của xe điện là hệ thống phanh tái tạo. Khi xe giảm tốc, thay vì phần lớn động năng bị chuyển thành nhiệt và thất thoát qua hệ thống phanh như ở xe truyền thống, mô-tơ điện có thể hoạt động như một máy phát để thu hồi một phần năng lượng và đưa trở lại pin. Lượng năng lượng thu hồi thực tế phụ thuộc vào mẫu xe, điều kiện vận hành và cách lái.

Ở các thành phố đông dân, lợi ích của việc chuyển sang xe điện còn được nhìn thấy ngay trong không gian giao thông hàng ngày. Xe điện không phát thải khí từ ống xả khi vận hành, qua đó góp phần giảm các chất ô nhiễm không khí phát sinh trực tiếp từ phương tiện giao thông trên đường phố. Việc giảm tiếng ồn từ động cơ cũng có thể cải thiện môi trường đô thị, đặc biệt ở những khu vực thường xuyên ùn tắc.

Từ góc độ cá nhân, mỗi chiếc xe điện được đưa vào sử dụng thay cho một chiếc xe xăng có thể giúp giảm một lượng phát thải nhất định trong suốt vòng đời phương tiện. Khi quy mô chuyển đổi được mở rộng từ hàng nghìn lên hàng triệu phương tiện, tác động cộng dồn đối với lượng phát thải của ngành giao thông sẽ trở nên đáng kể.

Vì vậy, vai trò của xe điện trong quá trình chuyển đổi năng lượng không chỉ nằm ở việc thay thế một loại động cơ bằng một công nghệ khác. Đây còn là một mắt xích trong quá trình giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và từng bước giảm phát thải từ giao thông – một trong những lĩnh vực có ảnh hưởng lớn đến môi trường đô thị.