Tuy mục tiêu cả năm vẫn giữ được, tăng trưởng Trung Quốc chạm đáy 3 năm ở quý IV

Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới cho thấy khả năng chống chịu đáng kể trong năm 2025, nhờ mức tăng thuế của Mỹ thấp hơn dự kiến và nỗ lực của các nhà xuất khẩu trong việc đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào Mỹ. Điều này cho phép các nhà hoạch định chính sách chỉ cần duy trì các biện pháp kích thích ở mức vừa phải. Tuy nhiên, nhu cầu trong nước tiếp tục suy yếu từ cuối năm ngoái, khi niềm tin vẫn ở mức thấp trong bối cảnh cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài.

Theo số liệu công bố ngày thứ Hai của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS), GDP quý IV/2025 tăng 4,5% so với cùng kỳ năm trước, chậm lại so với mức 4,8% của quý III, do tiêu dùng và đầu tư suy yếu. Các nhà phân tích dự báo GDP quý IV sẽ tăng 4,4%. Mức tăng trưởng của quý vừa qua là thấp nhất trong 3 năm.

Tính chung cả năm 2025, kinh tế Trung Quốc tăng 5,0%, đạt mục tiêu chính thức khoảng 5%. Trước đó, các nhà phân tích dự báo mức tăng 4,9%, trong khi năm 2024 nền kinh tế cũng tăng 5,0%.

Tăng trưởng bề nổi che lấp “đà phục hồi không đồng đều”

“Xuất khẩu và sản xuất gánh vác phần lớn tăng trưởng, trong khi bất động sản và một phần nhu cầu trong nước vẫn yếu, vì vậy ‘chiến thắng trên tiêu đề’ đang che giấu một đà tăng trưởng không đồng đều,” bà Charu Chanana, chiến lược gia đầu tư trưởng tại Saxo, nhận định. “Sự chậm lại trong quý IV là dấu hiệu rõ ràng, cho thấy Trung Quốc bước vào năm 2026 với động lực suy yếu, chứ không phải một chu kỳ tăng trưởng mới.”

Cỗ máy sản xuất hùng mạnh của Trung Quốc đã tạo lực đỡ quan trọng cho nền kinh tế trong năm ngoái. Tuần trước, nước này báo cáo thặng dư thương mại kỷ lục gần 1.200 tỷ USD trong năm 2025, nhờ xuất khẩu bùng nổ sang các thị trường ngoài Mỹ khi các nhà sản xuất đa dạng hóa để bù đắp áp lực thuế quan từ Washington.

Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào nhu cầu bên ngoài cũng làm lộ rõ những điểm yếu của nền kinh tế Trung Quốc, vốn đang phải đối mặt với chi tiêu trong nước yếu, cuộc suy thoái bất động sản kéo dài và áp lực giảm phát dai dẳng.

Theo quý, GDP tăng 1,2% trong giai đoạn tháng 10-12, cao hơn mức dự báo 1,0% và nhỉnh hơn mức tăng 1,1% của quý III/2025.

Đồng nhân dân tệ tăng lên mức cao nhất trong 32 tháng ngay trước khi số liệu được công bố và giữ ổn định sau đó, giao dịch trong biên độ hẹp. Chỉ số Shanghai Composite (.SSEC) nhanh chóng thoát khỏi đà giảm nhẹ đầu phiên và có lúc tăng tới 0,6%.

Sản xuất công nghiệp tăng trong tháng 12, bán lẻ gây thất vọng

Chủ tịch NBS Kang Yi cho biết tăng trưởng kinh tế năm 2025 của Trung Quốc là “thành quả đạt được không dễ dàng”, đồng thời thừa nhận nền kinh tế vẫn đối mặt nhiều vấn đề và thách thức, trong đó có tình trạng cung mạnh nhưng cầu yếu.

Riêng trong tháng 12, sản lượng công nghiệp tăng 5,2% so với cùng kỳ, nhanh hơn mức 4,8% của tháng 11. Trong khi đó, doanh số bán lẻ chỉ tăng 0,9%, thấp hơn mức 1,3% của tháng trước và thấp hơn dự báo 1,2% của giới phân tích.

Đầu tư tài sản cố định giảm 3,8% trong năm 2025, đánh dấu lần sụt giảm đầu tiên kể từ khi dữ liệu được thống kê vào năm 1996. Đầu tư vào bất động sản lao dốc 17,2% trong năm ngoái.

Triển vọng kinh tế năm 2026 bị phủ bóng bởi xu hướng bảo hộ thương mại toàn cầu gia tăng và các chính sách kinh tế khó lường của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đã đe dọa áp thuế 25% đối với các quốc gia giao thương với Iran.

Nhằm tạo cú hích sớm cho nhu cầu, ngân hàng trung ương Trung Quốc tuần trước đã cắt giảm lãi suất đối với một số lĩnh vực cụ thể, đồng thời để ngỏ khả năng tiếp tục hạ tỷ lệ dự trữ bắt buộc của các ngân hàng và cắt giảm lãi suất trên diện rộng.

Tại hội nghị kinh tế quan trọng diễn ra vào tháng 12, lãnh đạo Trung Quốc cam kết duy trì chính sách tài khóa “chủ động” trong năm nay để hỗ trợ tăng trưởng, với mục tiêu được kỳ vọng tiếp tục quanh mức 5%.

Các nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng tuyên bố sẽ nâng tỷ trọng tiêu dùng hộ gia đình trong nền kinh tế lên mức “đáng kể” trong vòng 5 năm tới, dù chưa công bố mục tiêu cụ thể. Hiện chi tiêu hộ gia đình chiếm chưa tới 40% GDP hàng năm, thấp hơn khoảng 20 điểm phần trăm so với mức trung bình toàn cầu. Các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc cần thúc đẩy thu nhập hộ gia đình, vốn đang tăng chậm lại, đồng thời củng cố hệ thống an sinh xã hội còn yếu để giảm xu hướng tiết kiệm phòng ngừa cao.

Nhu cầu yếu chưa phản ánh rõ trong số liệu việc làm, khi tỷ lệ thất nghiệp đô thị theo khảo sát trên toàn quốc giữ ở mức 5,1% trong tháng 12, không đổi so với tháng 11. Tuy vậy, giá bất động sản giảm đã làm xói mòn tài sản của các hộ gia đình, gia tăng thách thức cho các nhà hoạch định chính sách.

Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế từ lâu đã kêu gọi Trung Quốc chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào tiêu dùng, giảm phụ thuộc vào đầu tư và xuất khẩu, cảnh báo rằng mô hình hiện tại tiềm ẩn rủi ro dài hạn. Bắc Kinh đã có động thái kiềm chế tình trạng dư thừa công suất công nghiệp và các cuộc chiến giá, song các nhà kinh tế cho rằng vẫn cần nhiều biện pháp mạnh mẽ hơn nữa.

Tăng trưởng chậm lại, bất động sản lao dốc: thách thức lớn chờ Trung Quốc phía trước

Việc GDP cả năm 2025 tăng 5% cho thấy Trung Quốc vẫn “giữ được mặt bằng tăng trưởng” đúng như cam kết của chính phủ. Tuy nhiên, tăng trưởng quý IV xuống mức thấp nhất 3 năm cho thấy đà phục hồi đang chậm lại, đặc biệt là từ phía tiêu dùng và đầu tư trong nước. Nói cách khác, con số đẹp ở tiêu đề đang che giấu những vấn đề bên trong.

Kinh tế Trung Quốc đang lệ thuộc nhiều vào xuất khẩu. Sản xuất và xuất khẩu là trụ cột chính giúp nền kinh tế trụ vững, thể hiện qua thặng dư thương mại kỷ lục. Điều này giúp Trung Quốc vượt khó trong ngắn hạn, nhưng cũng đồng nghĩa nền kinh tế dễ tổn thương hơn trước rủi ro bên ngoài, như căng thẳng thương mại hay các biện pháp bảo hộ mới từ Mỹ và các nước khác.

Nhu cầu trong nước yếu là rủi ro lớn nhất. Bán lẻ tăng thấp, đầu tư tài sản cố định và bất động sản giảm mạnh cho thấy người dân và doanh nghiệp vẫn thận trọng, niềm tin chưa hồi phục. Giá nhà giảm làm “bốc hơi” tài sản của hộ gia đình, khiến họ càng dè dặt chi tiêu. Đây là điểm nghẽn lớn đối với tăng trưởng bền vững.

Áp lực buộc chính phủ phải kích thích mạnh hơn trong năm 2026. Dữ liệu này gửi tín hiệu rõ ràng rằng Trung Quốc nhiều khả năng phải nới lỏng chính sách tiền tệ và tài khóa mạnh tay hơn trong thời gian tới để giữ tăng trưởng quanh 5%. Các biện pháp như hạ lãi suất, giảm dự trữ bắt buộc và tăng chi tiêu công có thể sẽ được đẩy nhanh.

Nếu Trung Quốc tăng trưởng chậm lại, nhu cầu đối với năng lượng, kim loại và hàng hóa công nghiệp có thể yếu đi, ảnh hưởng đến giá dầu, kim loại và các nước xuất khẩu nguyên liệu. Ngược lại, nếu Bắc Kinh kích thích mạnh, thị trường hàng hóa toàn cầu có thể được hỗ trợ. Đây là tín hiệu cảnh báo sớm cho cả nhà hoạch định chính sách lẫn giới đầu tư.