Thuốc giảm cân mạnh nhất lịch sử vẫn chưa được bán: Điều gì khiến Retatrutide trở thành "quân bài" có thể làm thay đổi cả ngành công nghiệp béo phì?

Trong gần ba năm qua, cuộc đua thuốc giảm cân toàn cầu gần như chỉ xoay quanh hai cái tên: Semaglutide của Novo Nordisk và Tirzepatide của Eli Lilly. Hai loại thuốc này không chỉ tạo nên cơn sốt trên thị trường y tế mà còn làm thay đổi hành vi tiêu dùng, từ ngành thực phẩm, bán lẻ đến phòng gym và bảo hiểm.

Thế nhưng, khi cuộc cạnh tranh tưởng chừng đã ngã ngũ, Eli Lilly lại bất ngờ tung ra một "át chủ bài" mới có thể khiến mọi chuẩn mực hiện tại bị viết lại: Retatrutide.

Quân bài mới

Điều đáng chú ý là Retatrutide thậm chí còn chưa được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt. Tuy nhiên, kết quả thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III vừa được Eli Lilly công bố đã đủ để khiến giới đầu tư, các bác sĩ điều trị béo phì và cả ngành dược phẩm toàn cầu đặc biệt quan tâm.

Con số nổi bật nhất là mức giảm cân trung bình 28,3% trọng lượng cơ thể sau 80 tuần điều trị ở nhóm dùng liều cao nhất. Nếu quy đổi theo cân nặng của nhóm nghiên cứu, người tham gia giảm trung bình khoảng 70,3 pound, tương đương gần 32 kg. Đáng chú ý hơn, có tới 45,3% người tham gia giảm được ít nhất 30% trọng lượng cơ thể. Đây là ngưỡng hiệu quả mà trước đây phần lớn chỉ xuất hiện ở các phương pháp phẫu thuật giảm cân như cắt dạ dày hay nối tắt dạ dày.

Những con số này giúp Retatrutide trở thành loại thuốc điều trị béo phì có mức giảm cân trung bình cao nhất từng được báo cáo trong một thử nghiệm lâm sàng pha III tính đến thời điểm hiện nay.

Điều khiến Retatrutide khác biệt không chỉ nằm ở hiệu quả mà còn ở cơ chế hoạt động. Nếu Ozempic và Wegovy chủ yếu tác động lên thụ thể GLP-1 để làm chậm quá trình tiêu hóa và tạo cảm giác no, còn tirzepatide kết hợp GLP-1 với GIP nhằm tăng hiệu quả giảm cân, thì Retatrutide tiến thêm một bước khi đồng thời kích hoạt ba loại hormone gồm GLP-1, GIP và glucagon.

GLP-1 giúp giảm cảm giác đói và kiểm soát đường huyết. GIP hỗ trợ cải thiện chuyển hóa và tăng hiệu quả của GLP-1. Trong khi đó, glucagon vốn nổi tiếng với vai trò làm tăng đường huyết nhưng ở mức kiểm soát phù hợp lại có khả năng thúc đẩy cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng hơn và tăng quá trình đốt mỡ. Chính vì tác động đồng thời lên ba con đường sinh học này mà Retatrutide thường được gọi là "triple agonist" (thuốc chủ vận ba thụ thể).

Nếu xem các thế hệ thuốc giảm cân như quá trình nâng cấp công nghệ, thì Ozempic có thể được ví như smartphone đời đầu, tirzepatide là thế hệ cao cấp hơn, còn Retatrutide giống như một nền tảng hoàn toàn mới, nơi mục tiêu không chỉ là ăn ít đi mà còn khiến cơ thể tiêu hao năng lượng hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, hiệu quả càng lớn thì những đánh đổi cũng trở nên rõ ràng hơn.

Theo dữ liệu của Eli Lilly, các tác dụng phụ chủ yếu vẫn là buồn nôn, tiêu chảy, nôn, táo bón và các triệu chứng tiêu hóa quen thuộc của nhóm thuốc GLP-1. Tần suất và mức độ xuất hiện các phản ứng này tăng theo liều sử dụng. Một bộ phận người tham gia đã phải ngừng điều trị vì không dung nạp được tác dụng phụ. Điều này cho thấy dù hiệu quả rất ấn tượng, Retatrutide chưa phải là "viên thuốc thần kỳ" không có mặt trái.

Quan trọng hơn, Retatrutide hiện vẫn là thuốc đang trong quá trình nghiên cứu. Eli Lilly mới công bố kết quả từ thử nghiệm pha III và vẫn phải hoàn tất quy trình xin phê duyệt từ FDA cũng như các cơ quan quản lý dược phẩm tại nhiều quốc gia trước khi thuốc có thể được kê đơn rộng rãi.

Chính khoảng trống này lại đang tạo ra một hiện tượng đáng lo ngại trên Internet. Chỉ cần tìm kiếm từ khóa Retatrutide, người dùng có thể dễ dàng bắt gặp hàng loạt website rao bán các lọ peptide với nhãn "Research Use Only" hoặc "chỉ dùng cho nghiên cứu". Nhiều sản phẩm được quảng bá như phiên bản Retatrutide giá rẻ, thậm chí đi kèm hướng dẫn tự pha và tự tiêm.

Vấn đề là những sản phẩm này không phải thuốc đã được phê duyệt, không trải qua quy trình sản xuất và kiểm định chất lượng như dược phẩm chính thức. Hàm lượng hoạt chất, độ tinh khiết và mức độ an toàn không được cơ quan quản lý xác nhận. Việc tự ý sử dụng có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt với một hoạt chất vẫn đang được nghiên cứu về hiệu quả và độ an toàn lâu dài.

Không chỉ là thuốc mới

Ở góc độ công nghệ và kinh doanh, Retatrutide còn mang ý nghĩa lớn hơn một loại thuốc mới. Nó phản ánh tốc độ phát triển của công nghệ sinh học hiện đại, nơi các doanh nghiệp không còn chỉ tìm cách tạo ra một phân tử mạnh hơn, mà hướng tới việc thiết kế các hoạt chất có thể tác động đồng thời lên nhiều cơ chế sinh học để tối ưu hiệu quả điều trị.

Nếu được FDA phê duyệt trong tương lai, Retatrutide nhiều khả năng sẽ mở ra một giai đoạn cạnh tranh mới trên thị trường thuốc giảm cân trị giá hàng trăm tỷ USD. Các hãng dược sẽ phải tiếp tục đầu tư vào thế hệ thuốc đa cơ chế, trong khi tiêu chuẩn về hiệu quả điều trị có thể được nâng lên đáng kể. Mức giảm 15–20% trọng lượng cơ thể từng được xem là bước tiến vượt bậc cách đây vài năm có thể sẽ trở thành chuẩn cũ.

Tuy nhiên, bài học từ Retatrutide cũng cho thấy một thực tế quen thuộc của ngành công nghệ y sinh: khoảng cách giữa một kết quả nghiên cứu đầy hứa hẹn và một sản phẩm được sử dụng rộng rãi luôn tồn tại. Dữ liệu thử nghiệm có thể rất ấn tượng, nhưng để biến thành một liệu pháp phổ biến còn cần thời gian để các cơ quan quản lý đánh giá toàn diện về lợi ích, rủi ro, khả năng sản xuất quy mô lớn và theo dõi tính an toàn lâu dài.

Nói cách khác, điều đáng chú ý nhất lúc này không phải là việc Retatrutide đã "thay đổi cuộc chơi", mà là nó đang cho thấy cuộc chơi của ngành điều trị béo phì có thể sắp bước sang một chương hoàn toàn mới. Cho đến khi được cấp phép, Retatrutide vẫn là một ứng viên đầy triển vọng chứ chưa phải lựa chọn điều trị dành cho công chúng. Chính sự khác biệt giữa "dữ liệu rất hứa hẹn" và "thuốc sẵn sàng sử dụng" là điều người đọc cần phân biệt rõ giữa làn sóng thông tin sôi động trên mạng xã hội hiện nay.

*Nguồn: PR Newswire