Trong bối cảnh Mỹ tiến vào ngày thứ tư của Chiến dịch Epic Fury - chiến dịch quân sự quy mô lớn do Washington phối hợp với Israel tiến hành nhằm vào Iran, giới quan sát ngân sách tại thủ đô và các học giả bắt đầu phác họa bức tranh tài chính ngày một rõ nét hơn.
Theo Kent Smetters, Giám đốc Mô hình Ngân sách Penn Wharton (PWBM) và là một trong những chuyên gia tài khóa hàng đầu nước Mỹ, tổng chi phí kinh tế của chiến dịch này có thể lên tới 210 tỷ USD.
Smetters là gương mặt quen thuộc tại Washington, từng làm kinh tế trưởng tại Văn phòng Ngân sách Quốc hội và giữ chức Phó trợ lý Bộ trưởng phụ trách chính sách kinh tế tại Bộ Tài chính Mỹ. PWBM do ông điều hành được ví như “phòng thí nghiệm chính sách” giúp Quốc hội mô phỏng tác động kinh tế của các đạo luật lớn.
Khi được tạp chí Fortune hỏi về chi phí của Epic Fury, mức tối thiểu ông đưa ra cho chi phí trực tiếp là 40 tỷ USD, trong khi mức cao nhất lên đến 95 tỷ USD.
PWBM nghiêng về kịch bản rủi ro tăng. Theo Smetters, con số 65 tỷ USD là ước tính hợp lý cho gánh nặng mà người nộp thuế phải chịu để trang trải hoạt động quân sự, mua sắm và thay thế vũ khí, đạn dược, cùng nhiều trang thiết bị khác.
Ông chỉ ra: “Nếu chiến sự kéo dài hơn 2 tháng, con số này sẽ còn tăng lên.”
Bên cạnh chi phí quân sự trực tiếp, Smetters còn dự báo thiệt hại kinh tế gián tiếp của riêng nước Mỹ có thể lên tới 115 tỷ USD, ước tính từ 50 đến 210 tỷ USD. Những tổn thất này phản ánh sự gián đoạn thương mại, biến động thị trường năng lượng và các điều kiện tài chính bất ổn vốn là đặc điểm của mọi cuộc xung đột kéo dài tại Trung Đông.
Các con số nói trên chưa tính đến chi phí từ cơ chế thuế quan IEEPA, được PWBM ước tính là 179 tỷ USD. Đây là khoản có thể phải hoàn trả cho doanh nghiệp Mỹ sau phán quyết của Tòa án Tối cao về tính hợp pháp của chính sách thuế này.
Chiến dịch Epic Fury được Tổng thống Donald Trump phê chuẩn ngày 28/2, nhắm vào hạ tầng tên lửa, lực lượng hải quân và các cơ sở hạt nhân của Iran. Không lâu sau đó, truyền thông Iran xác nhận Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei đã qua đời. Tổng thống Trump gọi chiến dịch là phản ứng cần thiết trước “mối đe dọa hạt nhân cận kề”, khẳng định Mỹ đã “dùng hết mọi cơ hội ngoại giao” nhưng Iran “từ chối từ bỏ tham vọng hạt nhân”.
Tuy nhiên, ngay trong 3 ngày đầu chiến dịch, ít nhất 4 lính Mỹ đã thiệt mạng. Phát biểu hôm thứ Hai, ông Trump cho biết chiến dịch có thể kéo dài “từ 4 đến 5 tuần”, song cũng thừa nhận thời gian có thể lâu hơn và không loại trừ khả năng triển khai bộ binh. Đây chính là yếu tố làm chi phí dài hạn trở nên khó dự đoán, bởi mô hình PWBM cho thấy chi phí leo thang nhanh chóng sau mốc hai tháng.
Trước khi tên lửa đầu tiên được phóng đi, hoạt động tăng cường lực lượng của Lầu Năm Góc đã tiêu tốn khoảng 630 triệu USD, theo cựu quan chức ngân sách quốc phòng Elaine McCusker. Việc điều động hơn một chục tàu chiến và hơn 100 máy bay đến Trung Đông chiếm phần lớn khoản chi, dù McCusker cho rằng chi phí này có thể được hấp thụ trong ngân sách quốc phòng 839 tỷ USD của năm tài khóa 2026.
Song song đó, chi phí chiến tranh đang bị Quốc hội soi xét kỹ lưỡng. Một cuộc thăm dò của Reuters/Ipsos cho thấy chỉ một trong bốn người Mỹ ủng hộ các cuộc tấn công vào Iran, bao gồm chỉ 1/4 số cử tri Cộng hòa đồng tình với cách ông Trump sử dụng vũ lực.
Trong bối cảnh dư luận chia rẽ và những người ủng hộ việc thắt chặt chi tiêu tài khóa lo ngại về thâm hụt liên bang, ước tính của Penn Wharton nhiều khả năng sẽ làm gia tăng tranh luận chính trị về việc ai sẽ là người gánh chi phí cho cuộc chiến không có thời điểm kết thúc rõ ràng.
Smetters đưa ra một lưu ý cuối cùng về cách công chúng thường hiểu sai chi phí chiến tranh: “Một vấn đề lớn với cách tính chi phí là nó không tính đến kịch bản ngược lại.”
Ông nói thêm: “Nếu Iran thực sự có được vũ khí hạt nhân, có khi Mỹ còn phải chi nhiều hơn nữa cho quân sự và thậm chí cho việc khôi phục các thành phố sau này.”
Theo Fortune
.png "50 tác phẩm được vinh danh tại Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII")
