Trong thế giới tài chính vốn được định nghĩa bằng những số liệu và các quy chuẩn khắt khe, Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank) tự khác biệt hoá bằng lối đi riêng: dùng tinh hoa văn hoá trà Việt để định hình bản sắc cho ngân hàng. Theo trà nhân Phạm Công Tuấn Hạ, "Ngân hàng Trà" không đơn thuần tạo sự khác biệt, mà còn là cách một thương hiệu gắn kết sứ mệnh của mình với cội nguồn văn hóa, biết hài hòa các mục tiêu phát triển với gìn giữ những giá trị văn hoá thuộc về quốc hồn, quốc tuý của dân tộc.
Trà nhân Phạm Công Tuấn Hạ chia sẻ:
Muốn hiểu trà Việt, trước hết phải rõ căn nguyên: trà bước vào đời sống người Việt từ khi nào và bằng con đường nào. Lần theo dòng lịch sử và văn hóa, có thể thấy phát xuất của trà Việt hoàn toàn khác biệt so với nhiều cường quốc trà trên thế giới.
Ở Trung Quốc, trà được phát triển từ tầng lớp văn sĩ, trí thức và được nâng tầm bởi hệ thống triết lí, các tổng hợp kiến thức qua nhiều tác phẩm kinh điển. Tại Nhật Bản, trà theo chân du tăng, được tầng lớp tinh hoa tiếp nhận và nâng lên thành đạo với những chuẩn mực và lễ nghi chặt chẽ. Trong khi đó ở phương Tây, trà bắt đầu từ thức uống xa xỉ, đắt đỏ chỉ dành cho tầng lớp thượng lưu, quý tộc.
Trà Việt lại là sự hội tụ tất cả tinh hoa đó nhưng có sự khởi đầu từ nhân dân gắn liền với đời sống nông nghiệp. Từ rất sớm, người Việt đã có thói quen uống trà tươi, hái lá trực tiếp, hãm với nước sôi rồi dùng ngay. Không cầu kỳ nghi thức, không phân tầng xã hội, chén trà xuất hiện tự nhiên trong mọi không gian sinh hoạt: từ mái nhà dân dã, đình làng, bến nước đến bờ ruộng, chợ quê. Chính sự gần gũi ấy khiến trà trở thành một phần của nhịp sống thường nhật, hơn là biểu tượng của quyền lực hay địa vị. Tính đại chúng của trà Việt khẳng định cây trà đã có từ xa xưa tại cương thổ người Việt xưa chứ không phải là sự du nhập từ đất nước khác.
Theo thời gian, từ thức uống có tính chất phổ quát, trà Việt thăng hoa và tạo nên sự đa dạng trong kiểu cách thưởng trà gắn với từng đối tượng, từng nhu cầu và hoàn cảnh khác nhau. Trà đi từ bình dân cho đến cầu kì, tinh tế, đi cả vào đời sống tinh thần, tâm linh và mang bản sắc của văn hoá Việt, văn hoá của sự tiếp biến đa dạng và sâu sắc. Với người Việt, trà là thức uống kết nối mỗi người với chính mình, với những người xung quanh, với cộng đồng xã hội, với đời sống tâm linh và với cả vạn vật.
Người ta gặp nhau bên ấm trà, mở đầu câu chuyện bằng chén trà nóng, kết nối tình làng nghĩa xóm bằng những buổi trà đàm mộc mạc. Trà không đứng tách riêng, mà hòa mình vào cuộc sống.
"Trà Việt mang tính đa thức với giá trị kết nối con người sâu sắc. Nó không phải là thức uống chỉ dành cho tầng lớp nào mà là cho mọi người Việt. Với người Việt, trà chính là biểu tượng, là khát khao hoà bình, an yên và thịnh vượng của dân tộc. Bởi người Việt rất thấu hiểu giá trị bình yên bên tách trà là sự đánh đổi máu xương của ông cha suốt mấy nghìn năm lịch sử," ông Phạm Công Tuấn Hạ cho hay.
Gần đây, tại sự kiện World T.E.A fest 2025, công trình nghiên cứu "Nguồn gốc trà thế giới" của học giả Nhật Bản Matsushita Satoru, kết tinh từ hơn 60 năm khảo sát và điền dã khắp các vùng trà trên toàn thế giới đã công bố vùng nguyên sản trà thế giới được phát hiện tại phía bắc Việt Nam. Điều này càng khẳng định, cây trà đã gắn bó với người Việt cổ hàng nghìn năm cho đến ngày nay. Và Việt Nam rõ ràng là nơi khởi nguồn của trà thế giới, lịch sử phát triển trà nhân loại cần phải ghi nhận Việt Nam như một trong cái nôi văn minh trà thế giới.
Chính chiều sâu lịch sử ấy khiến trà không chỉ là một sản phẩm nông nghiệp, mà còn là một di sản. Từ dân gian đến cung đình, từ người thường đến bậc tu hành, dấu ấn của trà hiện diện xuyên suốt. Hình ảnh những gánh trà cụ theo chân vua Trần Nhân Tông lên Yên Tử tu hành trong bức hoạ cổ "Trúc Lâm đại sĩ" đã khẳng định trà đồng hành cùng đời sống tinh thần dân tộc qua nhiều thế kỷ.
Trong dòng chảy ấy, chén trà không chỉ để uống, mà còn để giữ nếp sống, giữ ký ức và kết nối những lớp lịch sử từng bị đứt đoạn bởi chiến tranh, biến động. Trà vì thế trở thành một dạng "mã văn hóa" – nơi lắng đọng và hội tụ tinh thần Việt Nam được nuôi dưỡng hàng nghìn năm.
Thấu hiểu cặn kẽ tinh hoa văn hoá trà Việt, để hiện thực khát vọng lan tỏa bản sắc văn hoá trà Việt Nam trên trường quốc tế, thương hiệu DoiDep đã nghiên cứu, học hỏi và tham vấn giới học giả, giới tinh hoa, đội ngũ các nhà nghiên cứu văn hoá để hệ thống hoá văn hoá trà Việt qua triết lý Ngũ thức Việt Trà làm cơ sở luận giải tinh hoa văn hoá trà Việt vô cùng tinh tế, độc đáo và thú vị. Ngũ Thức Việt Trà bao gồm: Mộc thức; Văn thức; Ngự thức; Tĩnh thức và Thư thức. Năm thức gợi ra năm vùng tuệ nghiệm chân - thiện - mỹ - tuệ - tinh vô cùng độc đáo của người Việt. Mộc thức gắn với tính chân, Văn thức gắn với tính mỹ, Ngự thức gắn với tính tinh, Tĩnh thức gắn với tính thiện, Thư thức gắn với tính tuệ của người Việt. Cụ thể có thể diễn giải gắn gọn:
1. Mộc Thức: là kiểu thức uống trà bình dân và phổ biến nhất của người Việt. Mộc Thức chính là cách thưởng trà mộc mạc, chân chất đầy tính cộng đồng, từ đó có Hội uống chè tươi ở khắp đồng bằng châu thổ sông Hồng. Thể hiện sự gần gũi và dễ tiếp cận của chè "phi giai cấp" với mọi tầng lớp xã hội. Bất kể là ai, mọi người Việt Nam đều thoải mái thưởng chè theo cách riêng của mình. Nên Mộc Thức là cảnh giới tạo nên tính cộng đồng cao của người Việt trong thưởng trà.
2. Văn Thức: Trong khi Mộc Thức đáp ứng nhu cầu bình dân, cộng đồng, Văn Thức ra đời để thỏa mãn tầng lớp văn sĩ, trí thức, những người đòi hỏi sự thưởng trà tinh tế với gu thưởng thức đầy mỹ cảm. Tiếp thu từ nhiều cung cách thưởng trà khác nhau của các nền văn hoá trà như Trà thiền Trung Quốc, trà Đạo Nhật Bản, Văn Thức là cảnh giới thưởng trà đáp ứng nhu cầu hài hoà giữa triết lý và nghệ thuật. Quy tắc "Nhất thủy, nhì trà, tam pha, tứ ấm, ngũ quần anh" đã hàm chứa trọn vẹn triết lý này. Từ việc chọn nguồn nước quý: Thiên thủy (nước tuyết, nước sương), hay Địa thủy (nước khe, suối đầu nguồn, nước từ đáy giếng sâu, hay giữ dòng sông chảy) ứng pha với những loại trà thượng phẩm, được tuyển chọn cầu kỳ công phu. Tất nhiên thứ trà đó phải được hái từ những vùng trà quý hiếm nổi danh trên toàn cầu. Lại nữa, trà cụ trong cuộc chơi này cũng hết sức tinh tế, công phu. Ấm gốm từ đất tử sa nào, ấm sứ phủ men gì, và nghệ nhân chế tác là ai đều là những nhu cầu cần được thoả mãn… Rồi việc quy trình pha trà phải đáp ứng về thời gian, về kiểm soát nhiệt độ… Tất cả nhu cầu trong Văn thức tạo nên tính phong phú, biến hóa, sáng tạo và sự tinh túy trong việc thưởng trà. Cảnh giới thưởng trà trong Văn Thức tôn vinh sự kỳ công, nét chỉn chu trong từng chi tiết, biến việc thưởng trà trở thành một "khúc ca" giàu cung bậc đầy chất nghệ thuật và triết lí.
.png)
3. Ngự Thức: là kiểu thức thưởng trà của giới tinh hoa, quyền quý, vua chúa xưa. Mặt khác Ngự Thức là tấm gương phản ánh cảnh quốc thái dân an buổi thái bình thịnh trị của triều đại đang ngự trị. Ngoài ra, Ngự Thức còn phản ánh tinh thần phụng sự của bậc Đế-Vương thể hiện trong triết lí "Trà nô - Tửu tướng" do chúa Trịnh Sâm khởi xướng và truyền thừa tới ngày nay. Từ xa xưa, Ngự Thức đã là phương thức ngoại giao hữu hiệu. Ngày nay "ngoại giao trà" của Việt Nam đang phát huy tiếp các nguyên thủ quốc gia góp phần tôn vinh giá trị tinh hoa trà Việt Nam. Thương hiệu DoiDep còn sáng tạo mở rộng một cảnh giới mới: Xúc tiến thương mại và ngoại giao quốc tế thông qua Ngự Thức – Tea Connect.
4. Tĩnh Thức: là sự giao thoa độc đáo của Văn hoá trà Việt giữa Vương đạo trà (đạo uống trà của vua chúa) và Thiền đạo trà (đạo uống trà của giới tu tập). Tĩnh Thức trà là một trạng thái, một không gian chuyên biệt để con người lắng lại, hướng về nội tâm và tìm thấy chính mình đang rất phù hợp với xu hướng "sống chậm" mà nhân loại đang theo đuổi. Tĩnh chính là gốc của động. Nếu chúng ta nói về thiền trà thì Tĩnh chính là trạng thái của thiền. Còn thiền chính là cảnh giới của tĩnh.
5. Thư Thức: là cảnh giới thưởng trà mà trà không phải là cốt lõi, mà trà chỉ là chất xúc tác để kết nối với tri thức, văn hoá và nghệ thuật. Uống trà để đọc sách, để nghe nhạc, để chiêm nghiệm, là cách người Việt dung dưỡng đời sống văn hóa, tinh thần. Trà đóng vai trò là "chất dẫn", kết nối con người với những giá trị tri thức và làm tươi mát, phong phú tâm hồn.
Điểm thú vị ở chỗ, mỗi thức ứng với một hành trong ngũ hành tương sinh: Mộc thức (hành mộc); Văn thức (hành hỏa), Ngự thức (hành thổ), Tĩnh thức (hành Kim), Thư thức (hành thủy). Thú vị là 5 màu sắc của 5 loại trà cũng ứng với 5 màu thức: Lục trà, Hồng trà, Hoàng trà, Bạch trà, Hắc trà. Từ năm thức cơ bản, người Việt kết hợp qua lại tạo nên tính đa thức vô cùng phong phú và đặc sắc. Theo tác giả Trịnh Quang Dũng – trong tác phẩm "5000 năm văn minh trà Việt" cho rằng cách luận giải mà thương DoiDep đã xây dựng là vô cùng độc đáo góp phần giải mã toàn bộ nền triết thuyết của Trà Việt xuyên suốt hơn 5000 năm. Rõ ràng, hiểu về Ngũ thức Việt Trà giúp chúng ta hiểu sâu sắc hơn văn minh trà Việt để từ đó, tạo nên sự tự hào về văn hoá trà và giúp trà Việt tự tin đối thoại với các nền văn hoá trà lớn trên thế giới.
Nhìn từ góc độ rộng hơn, câu chuyện văn hóa không phải là thứ gì đó mơ hồ hay "phi vật chất" như nhiều người vẫn hình dung. Ngược lại, văn hóa hiện diện rất cụ thể trong hành vi tiêu dùng, trong cách doanh nghiệp vận hành và trong lựa chọn của xã hội. Nếu một thương hiệu chỉ chăm chăm vào lợi ích của riêng mình, không nghĩ đến cộng đồng, không xây dựng giá trị nội tại, thì dù sản phẩm rẻ đến đâu cũng khó tạo được niềm tin bền vững. Người tiêu dùng ngày nay lựa chọn không chỉ vì bởi lợi ích, mà còn vì họ tin vào giá trị mà thương hiệu cam kết.
Trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, câu chuyện này càng rõ. Đây là một ngành có tính chuẩn mực rất cao: chuẩn về mô hình, quản trị, vận hành, sản phẩm, dịch vụ, lãi suất… Tất cả đều phải tuân theo hệ thống quy định trong nước và kết nối với mạng lưới tài chính toàn cầu. Chính vì mức độ chuẩn hóa lớn, không gian để tạo khác biệt về sản phẩm thuần túy lại không nhiều. Khi các ngân hàng cung cấp dịch vụ tương tự nhau, câu hỏi đặt ra là vì sao khách hàng chọn ngân hàng này mà không chọn ngân hàng khác.
Khát vọng khác biệt vì thế trở thành nhu cầu tự nhiên. Nhiều ngân hàng lựa chọn gắn thương hiệu với một lĩnh vực, hoặc ngành nghề kinh tế cụ thể để tạo điểm nhấn. Nhưng với Nam A Bank, việc lựa chọn trà không phải là chọn một "ngành nghề" để gắn vào, mà là chọn trà, một biểu tượng văn hóa – một nền tảng tinh thần xã hội làm điểm neo để định vị thương hiệu và xây dựng văn hoá doanh nghiệp.
Tách trà, trong cách tiếp cận này, trở thành điểm tựa để truyền tải những thông điệp về giá trị sống, về sự kết nối và về trách nhiệm xã hội. Nó giúp định hình bản sắc tổ chức theo hướng tích cực, bền vững, thay vì chỉ gắn với hình ảnh tiền tệ và lợi nhuận. Góc nhìn này cũng phản ánh sự chuyển dịch trong tư duy tài chính hiện đại: không chỉ nhìn vào con số doanh thu, mà nhìn vào việc tổ chức đó tạo ra giá trị gì cho cộng đồng. Từ đây, mỗi nhân sự của Nam A Bank ý thức vai trò kết nối của mình với khách hàng của Nam A. Một khi nhân sự ngân hàng xem khách là bạn trà của mình, điều đó có nghĩa họ quan tâm đời sống tài chính của khách hàng chứ không còn là sản phẩm tài chính của ngân hàng. Mối tương quan ấy, vừa là nét đẹp của văn hoá, vừa là nét đẹp của ngành ngân hàng. Tại Nam A Bank, mỗi nhân sự từ lãnh đạo đến nhân viên đều tâm niệm "Sip the tea, spark the finance, embrace the gift" (thưởng trà để lắng đọng, mở tài chính để vươn xa và trao nhau món quà niềm tin).
Khi định vị theo hướng "Ngân hàng Trà", trọng tâm không còn nằm ở việc sản phẩm tài chính nào được bán ra, mà ở việc kết nối đời sống tài chính của khách hàng một cách toàn diện. Trước đây, mối quan hệ có thể dừng ở lợi ích vật chất – cung cấp dịch vụ, thu phí, sinh lợi. Nhưng với cách tiếp cận mới, ngân hàng quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe tài chính dài hạn của khách hàng, đến sự đồng hành bền vững thay vì lợi ích ngắn hạn.
Việc gắn với trà cũng thể hiện một cam kết xã hội ở tầng sâu hơn. Trà là biểu tượng của sự tĩnh tại, chân thành, minh bạch. Khi lựa chọn biểu tượng này, Nam A Bank đồng thời gửi đi thông điệp về việc theo đuổi những giá trị lành mạnh, phát triển lợi nhuận nhưng không tách rời văn hóa và trách nhiệm cộng đồng. Lợi nhuận khi đó không chỉ để đo đếm, mà còn để tái đầu tư cho xã hội theo hướng bền vững.
Một khía cạnh khác nằm ở cách xây dựng quan hệ khách hàng. Nếu trước đây, kết nối tài chính đôi khi gắn với những không gian giao tiếp nặng tính hình thức, thì việc gặp gỡ bên tách trà tạo ra bầu không khí khác: điềm tĩnh, tỉnh táo, chân thành hơn. Trà khuyến khích đối thoại sâu, xây dựng niềm tin thay vì những mối quan hệ mang tính giao dịch thuần túy.
Từ nội bộ tổ chức đến bên ngoài xã hội, các giá trị của trà – sự bền bỉ, tinh tế, cân bằng – cũng trở thành gợi ý cho cách vận hành và phát triển. Thay vì chạy theo quy mô bằng mọi giá, trọng tâm được đặt vào việc xây dựng nền tảng giá trị vững chắc từ những điều nhỏ nhất, từ chính khách hàng hiện hữu, rồi mới mở rộng dần.
Khi một tổ chức tài chính tôn vinh trà Việt, tác động không chỉ dừng ở thương hiệu. Nó góp phần làm sống lại sự quan tâm đối với ngành trà trong bối cảnh đô thị hóa khiến nông nghiệp thu hẹp và giá trị trà từng bị xem nhẹ. Sự tham gia của khu vực tài chính giúp thúc đẩy đầu tư, nâng giá trị sản phẩm, khuyến khích phát triển nông nghiệp xanh, bền vững, đồng thời bảo tồn các vùng trà cổ thụ như những "kho báu sức khỏe".
Ở phương diện văn hóa, trà trở thành cầu nối mềm để lan tỏa bản sắc Việt mà không cần những thông điệp tuyên truyền cứng nhắc. Những diễn đàn, không gian kết nối lấy cảm hứng từ trà cho thấy văn hóa có thể hiện diện tự nhiên trong hợp tác kinh tế.
Xa hơn, tác động lan sang đời sống xã hội. Trà khuyến khích lối sống lành mạnh, cân bằng, giảm phụ thuộc vào các thức uống gây hại sức khỏe. Nó cũng mở ra những giá trị giáo dục tinh tế: từ cách người với người ngồi lại bên nhau, đến cách gia đình trò chuyện, kết nối qua những khoảnh khắc đời thường.
Chính từ tổng hòa những tác động đó – kinh tế, văn hóa, xã hội – việc lựa chọn trà làm nền tảng biểu tượng không còn là câu chuyện hình ảnh, mà trở thành một chiến lược giá trị dài hạn, nơi tài chính gắn với con người và phát triển bền vững.
Những giá trị mà trà mang lại là rất lớn, không chỉ ở phương diện kinh tế mà còn ở chiều sâu văn hóa, tinh thần và cách kết nối con người. Văn hóa của một tổ chức cũng tương tự như vậy: muốn bền vững thì phải được xây dựng trên nền tảng giá trị lâu dài, không thể chỉ dựa vào lợi ích ngắn hạn. Từ nhận thức đó, Nam A Bank giữ một mục tiêu xuyên suốt trong những năm tới: góp phần đưa trà Việt Nam vươn ra thế giới theo cách bài bản và toàn diện hơn.
Cách tiếp cận ở đây không phải là phát triển riêng lẻ cho một thương hiệu, bởi nếu chỉ một doanh nghiệp đi lên thì chưa thể gọi là sự phát triển của ngành. Sự lớn mạnh của trà Việt phải là sự chuyển động đồng bộ của vùng nguyên liệu, người làm trà, văn hóa thưởng trà và vị thế trên thị trường quốc tế. Đó cũng là lý do Sáng kiến hình thành World T.E.A Fest ra đời. Sự kiện này được định vị như một "cây cầu" – nơi mang những tinh hoa, những giá trị được xem là quốc hồn quốc túy của Việt Nam ra giới thiệu với thế giới.
Trong tư duy truyền thống, khi muốn vươn ra quốc tế thường có hai con đường. Một là quảng bá trong nước để thu hút bạn bè quốc tế tìm đến. Hai là tham gia các sự kiện, triển lãm do thế giới tổ chức để được biết đến. Tuy nhiên, cách tiếp cận mới của Nam A Bank mang tính chủ động hơn: không chỉ đi dự, mà tự tạo ra không gian hội tụ, nơi tinh hoa trà Việt và tinh hoa trà thế giới cùng xuất hiện, giao lưu và kết nối. Nói cách khác, không chờ thế giới tìm đến, mà chủ động ra thế giới. Định hướng này được Nam A Bank và thương hiệu DoiDep triển khai dựa trên năm trục cốt lõi, phản ánh cả chiến lược phát triển lẫn tinh thần của trà Việt.
Thứ nhất là lễ hội - World T.E.A Festival. Việt Nam vốn là quốc gia giàu truyền thống lễ hội, giàu tinh thần lạc quan và tính cộng đồng. Việc mang lễ hội trà ra thế giới không chỉ để giới thiệu sản phẩm, mà còn lan tỏa năng lượng văn hóa, cách người Việt tôn vinh thiên nhiên và đời sống tinh thần thông qua trà.
Thứ hai là văn hoá - World T.E.A Culture. Không chỉ dừng ở việc kể câu chuyện văn hóa Việt, mục tiêu là chứng minh văn hóa trà Việt có thể đối thoại bình đẳng với các nền văn hóa lớn. Những hoạt động như đối ẩm trà Việt – Nhật từng cho thấy điều đó: hai bên cùng trao đổi về lịch sử, trà cụ, không gian, nghi thức và triết lý thưởng trà. Nhật có Trà đạo, Việt có Trà thức – mỗi bên một bản sắc, nhưng cùng gặp nhau ở chiều sâu tinh thần. Đối thoại để thấy khác biệt, nhưng cũng để nhận ra sức mạnh riêng của mình.
Thứ ba là ngoại giao - World T.E.A Connect với sự kiện nổi bật Tea connect CEO 500-Diễn đàn kinh tế mùa thu tại Thành phố Hồ Chí Minh. Trà là sự kết nối, nên không thể thiếu Tea Connect với sự kiện nổi bật CEO 500. Thông qua tách trà, các hoạt động ngoại giao mềm được thúc đẩy, góp phần gắn kết cộng đồng quốc tế, mở rộng hợp tác và cùng hướng đến những giá trị tốt đẹp hơn cho xã hội.
Thứ tư là thương mại – World T.E.A Trade. Thương mại được đặt sau văn hóa và kết nối, nhưng giữ vai trò then chốt. Mục tiêu không chỉ là mua bán, mà là nâng vị thế trà Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu: từ chỗ tham gia từng công đoạn, tiến tới đề xuất quy trình, tham gia điều tiết thị trường và tạo ra giải pháp thương mại công bằng hơn cho người trồng trà và vùng nguyên liệu.
Và cuối cùng là du lịch – World T.E.A Travel. Trà gắn với vùng đất, cảnh quan và trải nghiệm. Việt Nam sở hữu nhiều vùng trà đặc sắc, đủ điều kiện để phát triển du lịch văn hóa – sinh thái – trải nghiệm. Khi được "đóng gói" cùng lễ hội, văn hóa và thương mại, du lịch trà sẽ trở thành cánh cửa để thế giới hiểu sâu hơn về Việt Nam.
Tổng hòa năm trục này tạo nên một hướng đi vừa đậm bản sắc, vừa hòa vào dòng chảy chung toàn cầu. Khi có chung tầm nhìn, doanh nghiệp như Nam A Bank và các đối tác cũng sẽ tìm thấy con đường đồng hành, cùng phát triển và cùng nâng tầm giá trị trà Việt trên bản đồ thế giới trong tương lai.