Khu vực tư nhân Việt Nam đã và đang bước sang một giai đoạn phát triển mới. Thay vì sản xuất, kinh doanh, đầu tư trên những nền tảng hạ tầng có sẵn từ nhà nước, ngày càng nhiều doanh nghiệp trực tiếp đầu tư vào hạ tầng, công nghệ, công nghiệp và xây dựng thương hiệu toàn cầu. Vingroup là một trong những cái tên tiêu biểu cho chuyển động này khi vừa dẫn đầu khối tư nhân về số nộp ngân sách, vừa tham gia nhiều dự án quy mô lớn trong các lĩnh vực đô thị, giao thông, năng lượng, y tế và giáo dục.
Từ lực lượng bổ trợ đến những doanh nghiệp đầu tàu
Trong một thời gian dài, hình ảnh phổ biến về kinh tế tư nhân Việt Nam chủ yếu gắn với doanh nghiệp gia đình, cơ sở sản xuất nhỏ và vừa, hoạt động trong thương mại, dịch vụ hoặc những ngành có ngưỡng gia nhập không quá cao. Phần lớn doanh nghiệp sử dụng hệ thống đường sá, cảng biển, năng lượng, trường học và nguồn nhân lực do Nhà nước đầu tư, nhưng chưa có nhiều chủ thể đủ sức trực tiếp tạo dựng những nền tảng đó.
Bức tranh đang thay đổi nhanh chóng. Theo thông tin của Chính phủ, khu vực tư nhân hiện đóng góp khoảng một nửa GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách và tạo việc làm cho khoảng 82% lực lượng lao động. Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân tiếp tục nâng vị thế của khu vực này, xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc dân.
Sự thay đổi trong chính sách cũng cho thấy khu vực tư nhân Việt Nam đã bước sang một giai đoạn phát triển mới. Nhiều doanh nghiệp trong nước hiện đủ khả năng huy động nguồn vốn lớn, triển khai những dự án phức tạp và đưa hoạt động kinh doanh vượt ra ngoài biên giới.
Nhìn từ góc độ thể chế, TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, gọi đây là sự xuất hiện của những “doanh nghiệp kiến tạo”. Theo ông, giá trị của một doanh nghiệp đầu tàu không chỉ nằm ở doanh thu hay quy mô tài sản. Quan trọng hơn, doanh nghiệp phải mở ra không gian phát triển mới; đầu tư vào công nghệ, con người và đổi mới sáng tạo; hình thành chuỗi cung ứng; tạo thương hiệu quốc gia và lan tỏa năng lực quản trị tới cộng đồng doanh nghiệp.
Ông Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh, thước đo cần quan tâm là “những năng lực phát triển mà các dự án ấy để lại”. Cách tiếp cận này đặc biệt phù hợp khi đánh giá vai trò của những tập đoàn tư nhân đang bước vào các lĩnh vực vốn đòi hỏi vốn đầu tư rất lớn, thời gian hoàn vốn dài và năng lực điều phối đa ngành.
Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, Vingroup là một trong những trường hợp tiêu biểu cho mô hình doanh nghiệp kiến tạo tại Việt Nam. Từ bất động sản và dịch vụ, tập đoàn đã mở rộng sang công nghiệp ô tô điện, công nghệ, y tế, giáo dục, hạ tầng và năng lượng xanh. Điểm đáng chú ý không chỉ là độ rộng của danh mục đầu tư, mà còn là việc các lĩnh vực được kết nối thành một hệ sinh thái, tạo điều kiện để nguồn lực tài chính, dữ liệu, công nghệ và nhân lực hỗ trợ lẫn nhau.
Tuy nhiên, một doanh nghiệp có quy mô lớn chưa chắc đã tạo được sức lan tỏa và giữ vai trò đầu tàu. Doanh nghiệp đầu tàu càng lớn thì yêu cầu về quản trị hiện đại, minh bạch, tuân thủ pháp luật và trách nhiệm giải trình càng cao. Các dự án tiên phong cũng phải được thẩm định bằng hiệu quả kinh tế - xã hội, kỷ luật thị trường và khả năng tạo ra giá trị bền vững. Đây chính là ranh giới giữa một doanh nghiệp “lớn” và một doanh nghiệp thực sự có năng lực kiến tạo.
Bước vào những lĩnh vực từng được coi là “sân chơi” của Nhà nước
Sự thay đổi vai trò của khu vực tư nhân thể hiện rõ nhất ở hạ tầng. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu tham gia với tư cách nhà thầu, thì nay nhiều tập đoàn đã trở thành nhà đầu tư, nhà phát triển và đơn vị vận hành các công trình lớn.
Trong lĩnh vực giao thông, một số doanh nghiệp tư nhân đã tham gia đầu tư và triển khai hàng loạt dự án hầm đường bộ, cao tốc, sân bay, cảng biển và trung tâm logistics. Vai trò của khu vực tư nhân cũng từng bước mở rộng, từ nhà thầu thi công sang nhà đầu tư, đơn vị phát triển và vận hành những công trình hạ tầng có quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật phức tạp.
Ở lĩnh vực năng lượng, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư vào điện gió, điện mặt trời, điện khí và các hạ tầng liên quan. Tại các đô thị lớn, khu vực tư nhân không còn chỉ phát triển những dự án nhà ở riêng lẻ, mà đang hình thành các khu đô thị tích hợp giao thông, thương mại, trường học, bệnh viện và dịch vụ công cộng. Những dự án này góp phần mở rộng không gian đô thị, tạo thêm các cực tăng trưởng và nâng cao chất lượng sống.
Tại các đô thị lớn, khu vực tư nhân không còn đơn thuần phát triển từng khu nhà ở, mà đang hình thành các đại đô thị tích hợp giao thông, thương mại, trường học, bệnh viện và dịch vụ công cộng. Những dự án này góp phần mở rộng không gian đô thị, tạo cực tăng trưởng mới và đặt ra tiêu chuẩn cao hơn về chất lượng sống.
Đường sắt tốc độ cao và metro là “đường biên” mới nhất mà doanh nghiệp tư nhân muốn chinh phục. Đây là lĩnh vực cần vốn rất lớn, công nghệ cao, năng lực quản lý hệ thống và khả năng phối hợp với nhiều địa phương.
Vingroup, thông qua các liên danh Vinhomes - VinSpeed, Vinhomes - SGC, đang tham gia theo nhiều cấp độ: triển khai các tuyến đường sắt tốc độ cao TP.HCM - Cần Giờ và Hà Nội - Quảng Ninh; làm tổng thầu EPC cho 5 tuyến đường sắt đô thị Hà Nội với tổng chiều dài khoảng 306 km; tổng thầu EPC cho dự án cải dịch đường sắt quốc gia đoạn Phú Xuyên - Ngọc Hồi và dự án đầu tư xây dựng đường sắt vành đai phía Đông Thủ đô.
Ở lĩnh vực năng lượng, VinEnergo đang sở hữu danh mục năng lượng 10GW tại Đông Nam Á, Bắc Âu và châu Phi, và đặt mục tiêu vượt mốc 100GW trên toàn cầu trong 3 năm tới. Điều này chứng tỏ doanh nghiệp Việt không chỉ đầu tư năng lượng xanh trong nước, mà đã bắt đầu xuất khẩu năng lực phát triển dự án sang thị trường khu vực.
Nhìn tổng thể, “mở rộng đường biên” có ít nhất bốn lớp ý nghĩa. Đó là mở rộng đường biên ngành nghề, từ thương mại - dịch vụ sang công nghiệp và hạ tầng; mở rộng đường biên về quy mô vốn và độ phức tạp của dự án; mở rộng đường biên công nghệ, từ tiếp nhận sang làm chủ và tích hợp; và cuối cùng là mở rộng đường biên thị trường, đưa sản phẩm, thương hiệu và năng lực đầu tư của Việt Nam ra thế giới.
Trong nhóm doanh nghiệp tư nhân lớn, Vingroup nổi bật bởi khả năng triển khai đồng thời nhiều cấu phần của tiến trình này. Vinhomes tạo lập các siêu đô thị quy mô lớn; VinFast theo đuổi ngành công nghiệp sản xuất ô tô điện có tính cạnh tranh toàn cầu; Vinmec, Vinschool và VinUniversity đầu tư dài hạn cho y tế và giáo dục; VinFuture tạo một nền tảng kết nối Việt Nam với giới khoa học quốc tế; trong khi VinSpeed và VinEnergo mở thêm hai trụ cột hạ tầng và năng lượng xanh.
Không nhiều doanh nghiệp Việt Nam hiện có thể cùng lúc theo đuổi một danh mục đòi hỏi vốn, công nghệ, nhân lực và năng lực thực thi rộng đến vậy. Năng lực triển khai đa dự án cũng giúp Vingroup trở thành một trong những doanh nghiệp tiên phong “mở đường” cho khu vực tư nhân bước vào các lĩnh vực mới.
Doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất Việt Nam và thương hiệu Việt uy tín toàn cầu
Năng lực kiến tạo trước hết phải được nâng đỡ bằng hiệu quả kinh doanh và đóng góp hữu hình cho nền kinh tế. Ở phương diện này, dấu ấn của Vingroup thể hiện rõ qua số thu ngân sách.
Theo số liệu công bố tại bảng vinh danh VNTAX 200, năm 2025, Vingroup đóng góp 148.773 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước, tăng 165% so với mức hơn 56.200 tỷ đồng của năm 2024. Bình quân, Tập đoàn này nộp hơn 407 tỷ đồng mỗi ngày.
Đây là doanh nghiệp tư nhân đầu tiên vượt ngưỡng đóng góp 100.000 tỷ đồng trong một năm và đứng đầu khối doanh nghiệp tư nhân về số nộp ngân sách.
Mức đóng góp 148.773 tỷ đồng đã xác lập một kỷ lục mới, đồng thời cho thấy quy mô hoạt động và sức ảnh hưởng ngày càng lớn của doanh nghiệp Việt đối với nguồn thu ngân sách. Nguồn thu này góp phần bổ sung nguồn lực cho đầu tư phát triển, an sinh xã hội và các dịch vụ thiết yếu. Riêng Vingroup tạo ra gần 47% phần tăng thêm về số nộp ngân sách của nhóm 200 doanh nghiệp lớn nhất trong năm 2025.
Nền tảng của mức đóng góp này là kết quả kinh doanh tăng trưởng mạnh. Năm 2025, Vingroup ghi nhận doanh thu thuần 332.808 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 11.146 tỷ đồng, lần lượt tăng 76% và 111% so với năm trước.
Theo báo cáo kết quả kinh doanh, trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần đạt 222.300 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt 20.375 tỷ đồng, gấp khoảng 4,5 lần cùng kỳ và hoàn thành 58% kế hoạch năm.
Ở mảng công nghiệp, VinFast là dự án thể hiện rõ quyết tâm mở đường cho một ngành sản xuất mới của Vingroup. Trong nửa đầu năm 2026, hãng bàn giao 128.662 ô tô điện trên toàn cầu, tăng 78% so với cùng kỳ; mạng lưới bán hàng đạt 474 showroom.
VinFast đồng thời mở rộng hiện diện tại châu Á, Bắc Mỹ và châu Âu, từng bước đưa một thương hiệu ô tô Việt Nam vào cuộc cạnh tranh quốc tế vốn có thách thức rất cao về vốn, công nghệ, tiêu chuẩn an toàn và hệ thống phân phối.
Theo công bố của doanh nghiệp, hệ sinh thái Vingroup đang hoạt động tại 12 quốc gia. Sự hiện diện quốc tế ngày càng rộng của VinFast cũng là một trong những minh chứng rõ nhất cho khả năng đưa thương hiệu công nghiệp - công nghệ cao Việt Nam ra toàn cầu.
Tháng 9/2026, Vingroup được TIME và Statista xếp hạng 340 trong danh sách các công ty tốt nhất thế giới, lọt Top 350 và tăng gần 500 bậc so với vị trí 817 của năm trước.
Tập đoàn đạt 81/100 điểm trên ba nhóm tiêu chí gồm tăng trưởng doanh thu, mức độ hài lòng của nhân viên và tính minh bạch về phát triển bền vững; đồng thời là doanh nghiệp Việt Nam duy nhất có mặt trong danh sách hai năm liên tiếp.
Khi một thương hiệu Việt được nhận diện ở nhiều thị trường và một tập đoàn Việt được xếp hạng cao cùng những công ty hàng đầu thế giới, vị thế của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam cũng được nâng lên.
.png "Mặt bằng lãi suất toàn cầu đối mặt nguy cơ duy trì ở vùng cao trong dài hạn")
