Đề xuất kích hoạt bình ổn khi giá xăng dầu tăng 20% trong một tháng

Bộ Công Thương mới đây ban hành văn bản về việc góp ý hồ sơ dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Nghị định kinh doanh xăng dầu.

Theo dự thảo Thông tư, các mặt hàng thuộc diện bình ổn giá gồm xăng, xăng sinh học và dầu diesel. Giá để theo dõi, đánh giá bình ổn là giá bán lẻ do các thương nhân đầu mối công bố, dựa trên dữ liệu tiêu thụ của một số doanh nghiệp đầu mối xăng dầu có tính đại diện, có tổng sản lượng tiêu thụ chiếm trên 70% sản lượng tiêu thụ trên cả nước;

Việc bình ổn giá sẽ được xem xét khi giá xăng dầu trong nước biến động bất thường, tăng liên tiếp trong một tháng với biên độ lớn, tổng mức tăng từ 20% trở lên, có nguy cơ ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đời sống người dân.

Trong trường hợp đó, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan đánh giá tình hình cung cầu, giá thế giới, tồn kho, tình hình sản xuất và nhập khẩu để báo cáo Chính phủ quyết định chủ trương bình ổn giá theo quy định của Luật Giá và các nghị định liên quan.

Trường hợp cơ quan có thẩm quyền công bố tình trạng khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh hoặc khi giá xăng dầu bán lẻ biến động bất thường, Bộ Công Thương sẽ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, ngành liên quan triển khai các biện pháp bình ổn giá theo quy định của Luật Giá và Nghị định 85/2024.

Đồng thời, dự thảo cũng làm rõ phương pháp theo dõi mặt bằng giá dựa trên dữ liệu tiêu thụ của các doanh nghiệp đầu mối đại diện chiếm trên 70% sản lượng thị trường.

Từ cuối năm 2023 đến nay, liên Bộ Tài chính, Bộ Công Thương không chi sử dụng và cũng không yêu cầu doanh nghiệp trích lập quỹ bình ổn giá xăng dầu tại các kỳ điều hành giá.

Quỹ bình ổn giá xăng dầu được lập theo Nghị định 84/2009 của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu và các nghị định sửa đổi sau này (Nghị định 83, 95 và 80). Quỹ này không nằm trong cân đối ngân sách nhà nước, do các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu tự thu chi, quản lý tại tài khoản ngân hàng. Mức trích lập và chi sẽ do cơ quan quản lý quyết định tại mỗi kỳ điều hành.

Theo công bố mới nhất của Bộ Công Thương, đến hết quý III/2025, Quỹ bình ổn giá xăng dầu của 27 thương nhân đầu mối đạt hơn 5.617 tỷ đồng, tăng nhẹ so với quý trước. Do từ năm 2023 đến nay không chi hay trích quỹ bình ổn giá nên mức tăng của quỹ trong thời gian qua chủ yếu đến từ lãi phát sinh trên số dư hiện có.

Năm doanh nghiệp có số dư quỹ lớn nhất là Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) với hơn 3.085 tỷ đồng, Công ty cổ phần Thương mại Dầu khí Đồng Tháp (hơn 461 tỷ đồng), Công ty TNHH Một thành viên Dầu khí TPHCM (hơn 328 tỷ đồng), Tổng Công ty Thương mại xuất nhập khẩu Thanh Lễ (hơn 391 tỷ đồng) và Công ty TNHH Một thành viên - Tổng Công ty Xăng dầu quân đội (hơn 300 tỷ đồng).

Ngoài bình ổn giá, dự thảo Thông tư cũng giữ nguyên cơ chế thương nhân đầu mối, phân phối tự công bố, điều chỉnh mức bán lẻ trong hệ thống phân phối (trừ dầu mazut là giá bán buôn). Doanh nghiệp sẽ kê khai giá, gửi báo cáo về Bộ Công Thương, cơ quan quản lý địa phương qua ứng dụng, phần mềm theo dõi.

Với thương nhân bán lẻ không thuộc hệ thống của doanh nghiệp đầu mối và phân phối, họ sẽ tự công bố, điều chỉnh giá tại cửa hàng. Việc kê khai giá tương tự các doanh nghiệp đầu mối, phân phối.

Khi thay đổi phương pháp hoặc nguyên tắc tính giá, các thương nhân kinh doanh xăng dầu phải thông báo tới cơ quan quản lý trước khi áp dụng.

Theo số liệu của Bộ Công Thương, tính tới cuối tháng 2, cả nước còn 33 doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu (gồm 5 đơn vị kinh doanh nhiên liệu bay, 2 sản xuất - lọc hóa dầu). Ngoài ra, thị trường có khoảng 250 thương nhân phân phối, giảm gần 25% so với cách đây 3 năm.

Năm 2025, sản lượng tiêu thụ xăng dầu cả nước đạt khoảng 26,4 triệu m3, tấn. Mức tiêu thụ bình quân tháng là 2,2 triệu m3, tấn. Lượng hàng tồn kho tính tới cuối năm duy trì khoảng 1,7 triệu m3, tấn, bảo đảm dự trữ theo quy định.

Năm nay, Bộ Công Thương phân giao tổng nguồn xăng dầu tối thiểu cho các doanh nghiệp gần 31,8 triệu m3, tấn.