Chủ tịch FPT Trương Gia Bình: “Không ai có thể duy trì năng lực cạnh tranh nếu không có AI”

Tại sự kiện “AI: Shaping Human-Centered Innovation” diễn ra ở Hà Nội ngày 27/5, nhiều chuyên gia hàng đầu thế giới trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo đã cùng đưa ra một nhận định đáng chú ý: AI không đơn thuần là cuộc đua về mô hình lớn hay thuật toán, mà đang dần trở thành một cuộc cách mạng làm thay đổi cách con người học tập, làm việc và vận hành xã hội.

Sự kiện có sự tham gia của nhiều tên tuổi lớn trong ngành AI như Tiến sĩ Ed H. Chi – Phó Chủ tịch Nghiên cứu Google DeepMind, Tiến sĩ Lương Minh Thắng – Nhà khoa học chính kiêm Giám đốc nghiên cứu tại Google DeepMind, Giáo sư Po-Shen Loh từ Đại học Carnegie Mellon hay Giáo sư Preslav Nakov từ Đại học Mohamed bin Zayed về Trí tuệ nhân tạo (MBZUAI).

Tiến sĩ Ed H. Chi, Phó Chủ tịch Nghiên cứu của Google DeepMind, nhận định thế giới đang bước vào một cuộc “cách mạng trí tuệ”, tương tự vai trò của động cơ trong Cách mạng Công nghiệp trước đây.

Theo ông, nếu Internet từng được dẫn dắt bởi công nghệ tìm kiếm và gợi ý, thì các mô hình ngôn ngữ lớn hiện nay lại đang tạo ra tác động mạnh trước tiên trong không gian doanh nghiệp. 

Ông cho rằng nhiều doanh nghiệp đang hiểu sai về AI khi nghĩ rằng chỉ cần mua công nghệ về là có thể tự động tạo ra hiệu quả.

“Khi động cơ được phát minh, bạn không thể chỉ mua một động cơ, đặt nó vào nhà máy của mình rồi xem như xong. Bạn cần các kỹ sư tìm ra cách để làm cho động cơ đó vận hành phù hợp với nhà máy của bạn. Điều tương tự cũng sẽ xảy ra với AI. Bạn không thể chỉ mua AI từ Google, OpenAI hay bất kỳ công ty nào khác, đưa nó vào một doanh nghiệp rồi kỳ vọng nó tự vận hành hiệu quả”, ông nói. 

Từ góc nhìn này, ông Ed H. Chi cho rằng Việt Nam có cơ hội lớn để hình thành lớp “kỹ sư thời hiện đại” – những người vừa hiểu AI, vừa hiểu quy trình vận hành của từng lĩnh vực như tài chính, sản xuất, bán lẻ, y tế hay dịch vụ để triển khai AI phù hợp với thực tế. 

Tiến sĩ Lương Minh Thắng, nhà khoa học chính và Giám đốc nghiên cứu tại Google DeepMind, đồng thời là đồng sáng lập New Turing Institute, cho rằng năng lực quan trọng nhất trong kỷ nguyên AI không còn là ghi nhớ kiến thức, mà là khả năng phán đoán.

Theo ông, khi AI liên tục đưa ra gợi ý, con người rất dễ tiếp nhận thụ động nếu không đủ khả năng đặt câu hỏi và phản biện. 

Ông cũng cảnh báo một “điểm nghẽn” mới của thời đại AI là vấn đề kiểm chứng. Trong toán học, sinh học, lập trình hay khám phá thuốc, AI có thể tạo ra lượng lớn kết quả, nhưng con người vẫn phải đủ năng lực đánh giá kết quả đó có chính xác, an toàn và đáng tin cậy hay không. 

Theo ông Lương Minh Thắng, xã hội tương lai có thể xuất hiện những nghề nghiệp mới liên quan đến kiểm chứng và diễn giải tri thức do AI tạo ra.

Việt Nam hoàn toàn có thể phát triển đội ngũ kỹ sư AI tuyến đầu – những người không chỉ làm nghiên cứu mà trực tiếp đưa AI vào vận hành trong doanh nghiệp. Ông cho biết mong muốn đào tạo hàng trăm nghìn kỹ sư AI Việt Nam vào năm 2030.

Nhân loại đang dịch chuyển từ thời kỳ “nhà máy công nghiệp” sang “nhà máy AI”

Ông Trương Gia Bình, Chủ tịch Liên minh AI Âu Lạc, nhận định AI đang tạo ra bước ngoặt chưa từng có đối với doanh nghiệp cũng như các quốc gia. “Không ai có thể duy trì năng lực cạnh tranh nếu không có AI”, ông nhấn mạnh. 

Theo ông Bình, trong gần 40 năm phát triển, FPT từng trải qua nhiều làn sóng công nghệ lớn như máy tính cá nhân, Internet, mạng di động hay chuyển đổi số, nhưng AI là sự thay đổi khác biệt bởi công nghệ này tác động trực tiếp tới cách con người tạo ra giá trị, xử lý tri thức và vận hành tổ chức. 

Ông cho rằng nhân loại đang dịch chuyển từ thời kỳ “nhà máy công nghiệp” sang “nhà máy AI”, nơi dữ liệu và năng lực xử lý tri thức trở thành tài nguyên quan trọng nhất.

Trong tương lai, sức mạnh của doanh nghiệp sẽ không chỉ được quyết định bởi số lượng nhân sự, mà còn bởi khả năng tổ chức và khai thác các hệ thống AI hoạt động cùng con người. 

Theo Chủ tịch FPT, nếu được phổ cập đúng cách, AI có thể giúp Việt Nam gia tăng năng suất lao động và năng lực cạnh tranh theo cấp số nhân.

Ông cũng cho rằng Việt Nam đang có cơ hội trở thành quốc gia cung cấp dịch vụ chuyển đổi AI cho thế giới nếu tận dụng được các điều kiện như giáo dục, công nghệ, năng lực học nhanh và tinh thần dấn thân của người Việt. 

Ông Trương Gia Bình cho biết việc thành lập Liên minh AI Âu Lạc và triển khai Âu Lạc Grand Prize xuất phát từ nhu cầu cấp thiết phải biến AI thành năng lực phổ cập của người Việt, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Với giải thưởng trị giá 1 triệu USD, chương trình được kỳ vọng sẽ tạo môi trường để người trẻ Việt Nam dám thử sức với các bài toán lớn và hình thành năng lực cạnh tranh mới trong kỷ nguyên AI. 

AI không đơn thuần là cuộc đua về thuật toán hay mô hình lớn

Trong lĩnh vực y tế, bà Jean Desombre, nhà sáng lập và đối tác Pacific Gateway Partners, nhấn mạnh việc triển khai AI cần được thực hiện một cách thận trọng và lấy con người làm trung tâm.

Theo bà, chăm sóc sức khỏe về bản chất vẫn là sự tương tác giữa con người với con người. Người bệnh không chỉ cần kết quả phân tích từ máy móc mà còn cần được lắng nghe, giải thích và đồng hành từ bác sĩ. 

Bà cho rằng AI có thể tạo ra đột phá trong khám phá thuốc, phát hiện liệu pháp mới và xử lý dữ liệu y sinh quy mô lớn. Tuy nhiên, trước khi ứng dụng bất kỳ công nghệ nào, điều quan trọng nhất vẫn là trả lời câu hỏi công nghệ đó có giúp cải thiện chất lượng điều trị và chất lượng sống của người bệnh hay không. 

Ở góc độ giáo dục, Giáo sư Po-Shen Loh nhận định AI càng phát triển thì giáo dục càng phải quay trở lại câu hỏi cốt lõi: con người học để làm gì.

Theo ông, giáo dục trong thời đại AI không chỉ là truyền đạt kiến thức mà phải giúp con người phát triển tư duy rõ ràng, khả năng giao tiếp và năng lực tạo giá trị cho xã hội. 

Ông cho rằng khi AI giúp con người tiếp cận tri thức nhanh hơn, giáo dục cần chuyển từ “dạy để biết” sang “dạy để hiểu, để suy nghĩ và để hành động”.

Theo Giáo sư Loh, một người trẻ biết tư duy mạch lạc, biết đặt câu hỏi và biết tạo niềm vui cho người khác sẽ có nhiều cơ hội giải quyết các vấn đề xã hội trong tương lai hơn. 

Trong khi đó, Giáo sư Preslav Nakov cảnh báo AI tạo sinh đang khiến nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch ở quy mô lớn trở nên nghiêm trọng hơn.

Theo ông, sau máy in và Internet, AI tạo sinh đang trở thành cột mốc mới trong lịch sử phổ biến tri thức, nhưng đi cùng với đó là yêu cầu cấp bách về xây dựng niềm tin cho công nghệ. 

Ông cho rằng các hệ thống AI trong tương lai không chỉ cần mạnh hơn mà còn phải đáng tin cậy hơn, thông qua việc làm sạch dữ liệu, kiểm chứng mô hình và phát triển các công cụ giúp người dùng đánh giá độ tin cậy của thông tin. 

Các chuyên gia đều thống nhất rằng AI không đơn thuần là cuộc đua về thuật toán hay mô hình lớn. Quốc gia có lợi thế trong giai đoạn tiếp theo sẽ là quốc gia đào tạo được lực lượng nhân sự có năng lực phán đoán, biết đưa AI vào thực tế và đủ khả năng xây dựng niềm tin cho công nghệ trong đời sống xã hội.