
Ngọn Đuốc Vượt Đảo: Cuộc Đại Di Dời Kiệt Tác 1,8 Tấn
Suốt hơn ba thập kỷ sau khi rời khỏi cánh tay phải của Nữ thần Tự do, ngọn đuốc gốc năm 1886 bị “giam cầm” sau lớp an ninh dày đặc. Ngày 15/11/2018, một chiến dịch kỹ thuật chính xác đến từng milimet đã đưa báu vật nặng 1,8 tấn băng qua đảo Liberty để trở về với công chúng. Tính đến tháng 11/2026, có tổng ít nhất 21,5 triệu lượt khách đã đến và chiêm ngưỡng báu vật nước Mỹ.
Sau gần một thế kỷ sừng sững giữa cảng New York đón chào triệu bước chân nhập cư, ngọn đuốc nguyên bản bằng đồng và kính màu của Tượng Nữ thần Tự do (nặng 1,8 tấn, cao gần 5 mét) đã nhường chỗ cho phiên bản mạ vàng 24K vào giữa thập niên 1980. Đến ngày 15/11/2018, báu vật thấm đẫm dấu ấn thời gian này tiếp tục thực hiện chuyến di dời kỳ công bằng xe tải thủy lực chuyên dụng xuyên qua đảo Liberty để về với ngôi nhà mới là Bảo tàng Tượng Nữ thần Tự do, cảng New York.
Từ khi mở cửa tháng 5/2019 đến tháng 11/2026, bảo tàng đã đón hơn 21,5 triệu lượt khách đến tận mắt chiêm ngưỡng ngọn đuốc thiêng sau lớp kính lớn hướng thẳng ra đường chân trời Manhattan đầy kiêu hãnh — hiện thực hóa khát vọng đưa biểu tượng tự do đến gần hơn với mọi người.

Khi "ngọn hải đăng của tự do" bị khóa sau cánh cửa an ninh
Trong suốt một thế kỷ kể từ ngày khánh thành năm 1886, ngọn đuốc bằng đồng và vàng lá do nhà điêu khắc Frédéric Auguste Bartholdi chế tác đã vươn cao 93 mét trên bầu trời cảng New York, đón chào hàng triệu người nhập cư tìm kiếm miền đất hứa. Nhưng đến năm 1984, trước sự tàn phá âm thầm của nước mưa và muối biển, các kỹ sư buộc phải hạ ngọn đuốc gốc xuống, thay thế bằng một phiên bản mới mạ vàng 24K nguyên khối vào giữa thập niên 1980.
Kể từ đó, kiệt tác nguyên bản nặng tới 1,8 tấn được đặt trang trọng ngay giữa tiền sảnh chân đế (pedestal lobby) của Tượng Nữ thần Tự do. Ngỡ rằng đó là vị trí tôn vinh xứng đáng nhất, nhưng biến cố lịch sử ngày 11/9/2001 đã làm thay đổi tất cả.
“Mỗi năm có hơn 3 triệu người đặt chân lên đảo Liberty, nhưng gần 80% trong số họ chưa bao giờ được tận mắt nhìn thấy ngọn đuốc gốc. Nó nằm sau hàng rào kiểm soát vé vào chân tượng — một báu vật vô giá bị giam cầm giữa chốn đông người.”
Vì lý do an ninh nghiêm ngặt và giới hạn sức chứa thang máy bên trong phần đế tượng, chỉ khoảng 20% du khách may mắn đặt được vé từ nhiều tháng trước mới có thể bước qua cánh cửa tiền sảnh. Hàng triệu người còn lại chỉ có thể ngước nhìn bản sao từ xa. Giải pháp táo bạo được đưa ra: Xây dựng một Bảo tàng Tượng Nữ thần Tự do hoàn toàn mới trị giá 100 triệu USD ở phía bên kia đảo Liberty, và thực hiện một chiến dịch kỹ thuật chưa từng có để đưa ngọn đuốc gốc rời khỏi chân tượng.

Chiêm ngưỡng kiệt tác năm 1886 ở cự ly gần
Kéo chuột hoặc vuốt màn hình để xoay 360°, cuộn để thu phóng. Nhấn vào các điểm sáng vàng kim trên mô hình để khám phá cấu trúc bên trong của ngọn đuốc.
Ngọn Lửa Đồng Mạ Vàng Lá 24K
Ban đầu vào năm 1886, toàn bộ ngọn lửa được đúc bằng đồng đặc không xuyên sáng, chỉ phản chiếu ánh nắng mặt trời vào ban ngày. Sau nhiều lần cải tạo chiếu sáng, lớp vàng lá 24K siêu mỏng được phủ lên bề mặt để tạo hiệu ứng rực cháy tự nhiên mà không bị oxy hóa bởi muối biển. Ngọn đuốc của Nữ thần được phủ 5.000 mảnh vàng lá 24 karat nhỏ, mỗi mảnh có kích thước 7,6 cm, nặng 270 gram.
Từ vụ nổ Black Tom đến “căn bệnh” rỉ sét âm thầm
Tại sao một công trình vĩ đại này lại buộc phải tháo dỡ vào năm 1984? Câu trả lời nằm ở một quyết định cải tạo thẩm mỹ đầy rủi ro vào đầu thế kỷ 20.
Ánh sáng đồng nguyên bản
Ngọn đuốc được lắp ráp hoàn chỉnh trên cánh tay phải của Nữ thần Tự do. Thời kỳ này, du khách có thể leo qua chiếc thang sắt hẹp bên trong cánh tay để bước ra đứng trực tiếp trên ban công nhỏ quanh ngọn đuốc, ngắm toàn cảnh cảng New York.
Vụ nổ Black Tom & 250 tấm kính hổ phách
Tháng 7/1916, điệp viên Đức kích nổ kho đạn dược tại đảo Black Tom gần đó, làm rung chuyển tượng đài và hư hại phần cánh tay. Ban công ngọn đuốc bị đóng cửa vĩnh viễn với du khách. Cùng năm, nhà điêu khắc Gutzon Borglum cắt bỏ phần lớn lớp vỏ đồng của ngọn lửa, thay bằng 250 tấm kính màu hổ phách để ánh sáng đèn điện tỏa ra từ bên trong.
Hạ giải ngọn đuốc gốc, thay phiên bản mạ vàng
Chuẩn bị cho lễ kỷ niệm 100 năm, các chuyên gia phát hiện ngọn đuốc 1886 đã hư hại quá nặng để tiếp tục chống chọi với bão biển. Ngày 4/7/1984, cần cẩu khổng lồ hạ ngọn đuốc gốc xuống đất. Một ngọn đuốc mới làm theo đúng thiết kế đồng đặc nguyên bản của Bartholdi và phủ vàng lá 24K được đưa lên thay thế.
Hành trình 305 mét sang ngôi nhà kính mới
Ngọn đuốc gốc được đưa ra khỏi tiền sảnh chân tượng, vượt qua đảo Liberty bằng xe vận tải thủy lực chuyên dụng và an vị bên trong Phòng trưng bày Cảm hứng (Inspiration Gallery) của Bảo tàng Tượng Nữ thần Tự do mới — nơi mọi du khách lên đảo đều có thể chiêm ngưỡng miễn phí.
Tỏa sáng trước đường chân trời Manhattan

305 mét nghẹt thở xuyên đảo Liberty
Kéo thanh trượt tiến trình hoặc chọn từng giai đoạn bên dưới để theo dõi cách đội ngũ kỹ sư di chuyển khối di sản 1,8 tấn với tốc độ chậm hơn bước đi bộ.
Đóng gói bảo vệ & Lắp khung thép chịu lực
Trước khi nhấc ngọn đuốc khỏi bệ trưng bày cũ, các chuyên gia bảo tồn bọc kín bề mặt đồng gỉ xanh và 250 tấm kính hổ phách bằng màng đệm chống sốc chuyên dụng, sau đó hàn cố định vào một bộ khung thép nâng thủy lực tùy chỉnh nặng hơn 1 tấn.

Những con số đằng sau kiệt tác
Để hình dung rõ hơn kích thước thực tế của ngọn đuốc khi đặt trên mặt đất, hãy đối chiếu các thông số kỹ thuật của hiện vật này với những vật thể quen thuộc.
Cao gần bằng một chiếc xe bus hai tầng hoặc gần gấp 3 lần chiều cao trung bình của một người trưởng thành.
Tương đương một chiếc xe sedan cỡ trung, đòi hỏi xe rơ-moóc tự hành đa trục (SPMT) phân bổ tải trọng lên nền gạch đảo Liberty.
Mỗi tấm kính đều được uốn cong thủ công theo đường lượn của ngọn lửa, gắn vào các gân đồng đúc nguyên bản tạo thành hiệu ứng đèn lồng khổng lồ.
Từ tháng 5/2019 đến tháng 11/2026, hơn 21,5 triệu lượt khách (100% du khách lên đảo) đã tận mắt ngắm ngọn đuốc sau lớp kính hướng ra Manhattan.
Ánh sáng soi rọi qua lớp kính hướng thẳng ra đường chân trời Manhattan
Ngày nay, tại Phòng trưng bày Cảm hứng của Bảo tàng Tượng Nữ thần Tự do, ngọn đuốc gốc năm 1886 đứng sừng sững trên một bệ chống động đất hiện đại, ngay trước bức tường kính lớn nhìn thẳng ra đường chân trời Manhattan và hình bóng uy nghi của Nữ thần Tự do ngoài vịnh. Với hơn 21,5 triệu lượt khách ghé thăm từ tháng 5/2019 đến tháng 11/2026, kiệt tác này đã thực sự thuộc về tất cả mọi người.
Tác giả - Đồ họa: Trang Ly
Nguồn: Markettimes
Tháng 11/2026