Vừa sập 1 ứng dụng thanh toán, loạt nạn nhân sập bẫy: Hàng chục triệu USD đóng băng vô thời hạn

Khi hay tin ứng dụng thanh toán nội địa H-Pay bị tước giấy phép hoạt động, Ah Song đã có mặt tại Ngân hàng Quốc gia Campuchia (NBC) ở Phnom Penh từ sáng sớm ngày 27 tháng 4 nhằm đòi lại số tiền 8.049 USD trong tài khoản. Thế nhưng, đổi lại sự kỳ vọng của ông là một kịch bản tồi tệ. Ông bị lực lượng chức năng trấn áp trong cuộc biểu tình của nhóm khách hàng sử dụng H-Pay và Huione Pay - một ứng dụng liên kết cũng vừa bị thu hồi giấy phép.

Từ giường bệnh ở Phnom Penh hai ngày sau vụ đụng độ, Ah Song nghẹn ngào chia sẻ về cú sốc tài chính lẫn thể xác: “Tôi cảm thấy vô cùng tuyệt vọng. Mọi chuyện xảy ra quá đột ngột và tôi rất khó để chấp nhận thực tế này. Nó đang để lại những hệ lụy tàn khốc, đảo lộn hoàn toàn cuộc sống của tôi.”

Huione Pay và H-Pay đồng loạt bị buộc dừng hoạt động vào đầu tháng 4 sau khi các cuộc điều tra của chính phủ Mỹ và Campuchia vạch trần việc hai ứng dụng này vận hành mô hình kinh doanh không phép. Dựa trên đơn khiếu nại của các nạn nhân và báo cáo từ chính phủ Campuchia, đã có ít nhất 1.000 người bị sập bẫy, chứng kiến tổng số tiền hàng chục triệu USD bị đóng băng vô thời hạn.

Ma trận Ngân hàng bóng tối

Vụ bê bối này phơi bày góc khuất đầy mờ ám trong lĩnh vực tài chính của Campuchia. Tại đây, nhiều doanh nghiệp quy mô lớn, hoạt động công khai vẫn ngang nhiên cung cấp các dịch vụ tài chính chưa từng được cấp phép nhưng lại vận hành trơn tru một cách đáng ngạc nhiên. Đáng nói hơn, trong trường hợp của Huione Pay, ứng dụng này vẫn hoạt động bất chấp việc các cơ quan quản lý tuyên bố công ty đã bị thanh lý từ nhiều tháng trước.

Huione Pay được thành lập vào năm 2018 bởi một nhóm 6 người. Những giám đốc điều hành danh tiếng và có tầm ảnh hưởng lớn nhất của hãng bao gồm Hun To - em họ của Thủ tướng Hun Manet và Li Xiong, một công dân Trung Quốc đã nhập tịch Campuchia và vừa bị trục xuất về nước vào tháng 4 năm nay. 

Ban đầu, ứng dụng này chỉ đơn thuần cung cấp dịch vụ thanh toán, chuyển đổi đồng USD sang đồng tiền mã hóa ổn định (stablecoin) USDT và chuyển tiền lậu về Trung Quốc. Tuy nhiên, thế lực này nhanh chóng phình to khi mở hàng loạt chi nhánh đổi tiền vật lý.

Mặc dù nắm giữ lượng khách hàng khổng lồ, nhưng không một dịch vụ phổ biến nào của Huione Pay nằm trong phạm vi được cho phép của giấy phép dịch vụ thanh toán mà Ngân hàng Trung ương (NBC) cấp cho họ.

Ứng dụng này thực chất là một mắt xích thuộc tập đoàn khổng lồ Huione Group. Thực thể này bắt đầu bị các cơ quan lập pháp quốc tế sờ gáy vào giữa năm 2024 khi một công ty con trong hệ sinh thái là Huione Guarantee bị các hãng phân tích blockchain vạch trần hành vi vận hành một nền tảng thương mại điện tử chuyên phục vụ cho các tổ chức tội phạm mạng.

Phản hồi trước các chất vấn, NBC cho biết họ đã chủ động thu hồi giấy phép của Huione Pay từ tháng 9 năm 2024 và tiến hành thủ tục thanh lý.

Bất chấp các lệnh trừng phạt mang tính hành chính, ma trận tài chính này vẫn thách thức các cơ quan quản lý bằng một lộ trình dằng dai. NBC cho biết họ đã buộc phải lật lại hồ sơ vụ án vào tháng 12 năm ngoái sau khi làn sóng người dùng phẫn nộ kéo đến đòi tiếp cận tài sản, nhận về đơn khiếu nại từ 1.297 tài khoản. Một văn bản được ngân hàng công bố vào ngày 10 tháng 4 vạch rõ: tổng số tiền yêu cầu bồi thường của nhóm người dùng này đã vượt ngưỡng 31 triệu USD tiền pháp định và 20 triệu đồng USDT (tương đương tổng cộng khoảng 51 triệu USD).

Tuy nhiên, Ngân hàng Trung ương lại đưa ra lời khước từ khi cho rằng các nguyên đơn không cung cấp đủ thông tin “để xác minh tính hợp pháp của các khiếu nại” và tuyên bố vụ việc này “vượt quá thẩm quyền giải quyết của ngân hàng trung ương”. Khi được chất vấn liệu khách hàng có được bồi thường hay không, NBC đã đẩy quả bóng trách nhiệm sang cho đơn vị thanh lý bên thứ ba là Reachs & Partners.

Trong khi đó, biến thể mới mang tên H-Pay bắt đầu được đưa vào vận hành từ đầu năm 2025. Dù sở hữu dàn giám đốc điều hành khác biệt trên giấy tờ, các nạn nhân khẳng định họ được các nhân viên tư vấn rằng hai ứng dụng này thực chất là một và có thể sử dụng thay thế cho nhau. H-Pay đã tiếp quản lại toàn bộ các văn phòng chi nhánh cũ của Huione Pay và tiếp tục cung cấp các dịch vụ cho vay, đầu tư tiền số và mở tài khoản tiết kiệm bất hợp pháp.

Khối tài sản rác 70 tỷ USD 

Các bằng chứng thu thập được chứng minh rằng: quỹ tiền gửi thực tế của đế chế Huione lớn hơn rất nhiều so với con số 50 triệu USD nằm trên bàn tính của NBC.

Bà Xue Yin Peh, chuyên gia phân tích tình báo cấp cao tại hãng phân tích blockchain Chainalysis, tiết lộ hệ thống của bà đã dò quét và phát hiện khối lượng giao dịch tiền số khổng lồ vượt ngưỡng 74 tỷ USD chạy qua Huione Guarantee và Huione Pay trong giai đoạn 2021 - 2024. Đáng ngại hơn, dữ liệu on-chain vạch trần dòng tiền bẩn vẫn liên tục luân chuyển qua các ví tiền mã hóa này xuyên suốt năm 2025 và 2026, bất chấp việc nền tảng đã bị chính phủ tuyên bố xóa sổ trước đó.

Các vụ bắt giữ ở nước ngoài cũng chứng minh tệp khách hàng của Huione Pay sở hữu những tay chơi “hạng nặng”. Mới đây nhất, các cơ quan chức năng Hàn Quốc đã bắt giữ một đối tượng với cáo buộc lợi dụng Huione Pay để rửa trôi khoản tiền bẩn lên tới 747 tỷ Won (tương đương 500 triệu USD) trong giai đoạn từ tháng 3 năm 2022 đến tháng 8 năm ngoái.

Chuyên gia Peh lưu ý rằng Huione Pay cũng được sử dụng cho các giao dịch hợp pháp của các chủ doanh nghiệp nhỏ truyền thống, nhưng bà nhấn mạnh rằng việc bóc tách tỷ lệ phần trăm hợp pháp và bất hợp pháp trên mạng lưới blockchain là điều vô cùng nan giải.

John, một chủ đại lý xe hơi và sửa chữa ô tô người Trung Quốc có văn phòng tại Phnom Penh, thừa nhận ông đã mất trắng hơn 200.000 USD gửi tại Huione Pay. Khi bắt đầu sử dụng ứng dụng vào năm 2021, ông từng hoài nghi về mô hình này, nhưng hiệu suất vận hành trơn tru và tốc độ nạp rút tiền của ứng dụng suốt nhiều năm đã làm mờ mắt ông. 

Làn sóng phẫn nộ vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Mới đây nhất, một đám đông hơn 100 người đã tụ tập bao vây trước cổng Đại sứ quán Trung Quốc tại Phnom Penh để cầu cứu Bắc Kinh can thiệp, hỗ trợ đòi lại dòng tiền đã mất.

Giải thích về việc làm thế nào người dùng vẫn có thể thực hiện giao dịch sau khi công ty đã bị thanh lý, NBC đổ lỗi cho sự xuất hiện của các ứng dụng lậu ăn theo có tên gọi tương tự. Ngân hàng Trung ương cho biết họ đã gửi yêu cầu tới Google và Apple để gỡ bỏ ứng dụng trên các cửa hàng, nhưng hoàn toàn bất lực và không thể giải thích được bằng cách nào các ứng dụng này vẫn có thể kết nối internet và vận hành hệ thống máy chủ cốt lõi.

“Các nền tảng bóng tối và phi chính thức này đã cho phép người dùng tiếp tục luân chuyển dòng tiền trong một môi trường không thể kiểm soát, từ đó tước bỏ hoàn toàn thẩm quyền giám sát, phát hiện hoặc đưa ra các biện pháp thực thi pháp luật trực tiếp của NBC đối với các hoạt động này,” đại diện ngân hàng điều trần.

Theo: Nikkei